Het onderzoeksvoorstel (zie onderaan artikel) voor het parlementaire onderzoek naar de oorzaken van missers met ICT-projecten bij de overheid is gisteren nog pal voor het zomerreces aangenomen door de Tweede Kamer. De Commissie Veiligheid & Justitie (wat is dat voor iets?) vindt de tijdsplanning daarin echter aan de ruime kant, met de start in november 2012 en pas in februari 2014 de eindrapportage verwacht. Daarom wil Ton Elias dat het proces wordt versneld, omdat de kans op vertraging gezien nieuwe verkiezingen en het formeren van een nieuwe coalitie vertraging kan oplopen.

Niet wachten

"We kunnen niet wachten tot er een nieuwe Tweede Kamer is na de verkiezingen van 12 september. Dan is het zo weer oktober, november. Eind augustus komen we weer bij elkaar en dan wordt de Europese aanbesteding in gang gezet", aldus Elias. Hij is gekozen tot voorzitter van de 'tijdelijke commissie ICT-projecten bij de overheid'

Dus is gisteren ook besloten dat de minister van Binnenlandse Zaken Liesbeth Spies de Tweede Kamer al voor eind september 2012 een totaaloverzicht van alle lopende ICTprojecten bij de overheid moet sturen. Dat overzicht dient als leidraad voor onderzoek. Daaruit worden een stuk of vijf grote, kenmerkende ICT-projecten genomen die in detail onderwerp van onderzoek worden om als voorbeeld te dienen.

De overige leden van de commissie zijn Bruno Braakhuis (GroenLinks), André Elissen (PVV), Wassila Hachchi (D66) en Paul Ulenbelt (SP). Uit de nieuwe Tweede Kamer worden leden toegevoegd. Er is gekozen voor personen die geen woordvoerder waren voor ICT, beveiliging en privacy van hun partij, want wellicht waren die nauwe betrokken bij projecten waar het om gaat.

Elias neemt het stokje over van partijgenoot Brigitte van der Burg die een voorlopige werkgroep voor dit onderzoek leidde. Ook de leden Jeroen de Lange (PvdA), Jack Biskop (CDA) en Sharon Gesthuizen zitten niet in de nu door de Tweede Kamer uit haar midden benoemde commissie.

Om redenen van cybersecurity

Er komt een klankbordgroep van zo'n vier personen met een grote staat van dienst op ICT-gebied, onder wie wetenschappers. Elias: "Het is een vrij zware commissie, maar we verrichten het grote onderzoek niet zelf." Het wordt geen spetterend parlementair onderzoek met getuigen etc, maar een onderzoek dat grotendeels extern wordt verricht. Wel worden betrokkenen geïnterviewd.

Het onderzoek zal drie terreinen beslaan, zo is gisteren besloten, vrij vertaald:

1. Welke ellende en geneugten heeft ICT door de overheid teweeg gebracht en wat kostte dat en leverde het op aan geld, privacy en beveiliging? Hoe was dat in vergelijking tot gelijksoortige projecten in het buitenland?

2. Hoe is de overheid als opdrachtgever actief geweest, met name ministers en topambtenaren? Hoe heeft de Tweede kamer het gecontroleerd met welke informatie en bronnen?

3. Hoe kan het allemaal beter worden?

De detailvragen, circa 30 in getal, staan in genoemd stuk opgesomd. Opvallend is dat het onderzoek in gang wordt gezet onder de commissie Veiligheid & Justitie en niet onder 'Binnenlandse Zaken' die eerstverantwoordelijk is voor ICT bij de Rijksoverheid. "Dat is gedaan om redenen van cybersecurity, dat een heel zwaar onderdeel is van de ICTprojecten", aldus de woordvoerster van de Tweede Kamer.

Gemaakte fouten

Beveiliging hangt nauw samen met privacy. In een ICT-advies van de WRR werd al gesteld dat privacy te vaak het kind van de rekening is bij overheidsICT. Dat was nog voor het fameuze Lektober begon.

In april besloot de Tweede Kamer dat het parlementair onderzoek naar ICT-projecten na de verkiezingen pas moest beginnen, nu kan het sneller. Elias vindt de uitverkiezing eervol en belangrijk: "Ik hecht zeer aan de controlerende rol van het parlement en ook aan vaststelling van gemaakte fouten als het achteraf niet goed gegaan is. Als journalist heb ik in 1983 en 1984 de RSV-enquete al intensief verslagen."

Onderzoeksvoorstel ICT-Projecten Bij de Overheid 118-228871