Boeroepers zijn van alle tijden. Privacy-is-dood-roepers kom ik de laatste jaren ook steeds vaker tegen. Bart Schermer riep het als stelling bij zijn proefschrift in 2007, Zuckerberg riep het in 2010, Rambam riep “Privacy is dead, get over it" in 2006, Schmidt riep het in 2010, door te zeggen “If you have something that you don't want anyone to know, maybe you shouldn't be doing it in the first place" en McNeally zei al in 1999 “You have zero privacy anyway". Ik zal u vertellen waarom al die heren ontzettend ongelijk hebben. Ze hebben er namelijk helemaal niets van begrepen. Maar dat geeft niet, iedereen heeft het recht om ongelijk te hebben. Zolang ze maar van uw en mijn grondrecht op privacy afblijven.

Maar waarom hebben die heren nu zo ontzettend ongelijk? Ten eerste omdat ze alleen maar naar bepaald gedrag kijken met betrekking tot informationele privacy, om vervolgens op grond daarvan te oordelen dat privacy dood is. Informationele privacy gaat over de privacy van informatie over personen. Maar dat is slechts een gedeelte van het grondrecht op privacy. Het grondrecht op privacy omvat bijvoorbeeld ook de onschendbaarheid van het lichaam en het huis. Maar ook het briefgeheim en het recht om zonder onredelijke beperkingen te genieten van het gezinsleven. De dood van privacy slechts baseren op een aspect van het meeromvattende recht, lijkt mij een zeer gewaagde (en ook volledig incorrecte) aanname. Als privacy dood zou zijn, dan is het helemaal niet vreemd dat de postbode uw post al gelezen heeft voor die bij u op de mat valt, dat uw voordeur altijd openstaat en dat het eenieder toegestaan is eens een kijkje te nemen in uw slaapkamer en dat uw werkgever van u mag verlangen dat u elke maand een uitgebreide medische test ondergaat (inclusief visitatie in alle lichaamsholtes, uitgevoerd door uw manager) waarbij de uitkomsten daarvan online gepubliceerd worden.

Ten tweede is de redenatie van dit soort boeroepers zo lek als een mandje. Er schuilt een fundamentele fout in de logica die ze hanteren. Die gaat als volgt:

“U, beste gebruiker van de online wereld, zet alles online. (Zelf geconstateerd feit niet gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek)

Daarom is privacy dood.

(Daaruit een algemene conclusie trekken)

U heeft toch alles al weggegeven".

(De conclusie versterken door een ondersteunend argument aan te dragen)

Een van de fundamentele waarden achter het grondrecht op privacy is juist de autonomie van personen. Personen genieten de vrijheid om informatie over zichzelf te delen met anderen. De redenering dat de privacy dood is omdat personen gebruik maken van de autonomie die hen gegeven is, is absurd. Ik maak van mijn vrijheid gebruik en daarom wordt het grondrecht dat is ingegeven door deze autonomie de nietigheid in verklaard. Ziehier: de drogredenering gebaseerd op een aanname van niet bewezen feiten, versterkt door een ondersteunend argument om het fatalistische van de situatie te bestempelen: “geef het nu maar op, er is niets tegenin te brengen". En dit staat dan nog even los van de vraag of al die mensen nu zomaar echt alles online zetten en of datgene wat ze daar dan neerzetten ook wel juist is. Ik wil de mensen die online liegen en onjuiste persoonsgegevens invullen liever niet de kost hoeven geven.

Ten derde: het begrip privacy is niet waardevast. Er bestaat geen definitie van privacy en eenieder die een poging daartoe waagt, zal zichzelf zien falen omdat zijn definitie achterhaald wordt door de feiten. Privacy is contextgevoelig, cultureel bepaald, flexibel van geest en gebonden aan temporele invloeden. Hoe privacy ingevuld wordt en wat wij daaronder verstaan is aan verandering onderhevig, het verschilt per plaats op de wereld en op welk moment in tijd wij ons bevinden. Wist u bijvoorbeeld dat het recht op lichamelijke integriteit pas in 1983 een plaats kreeg in onze grondwet? En dat daar echt letterlijk alleen het lichaam onder valt en niet de geest? Wist u dat het briefgeheim alleen papieren post omvat en dat een email daar dus niet onder valt? Wist u dat al in 1890 in de Verenigde Staten geopperd werd dat er een recht op privacy bestaat, maar dat er tot op de dag van vandaag geen grondrecht op privacy te vinden is in de Constitution? Alleen al vanwege het feit dat we er dus telkens iets anders onder verstaan, is het onmogelijk vol te houden dat privacy dood is. Privacy en de invulling daarvan verandert, maar verdwijnen doet het nooit.

Privacy is dood! Lang leve privacy!

mr Rachel Marbus, @rachelmarbus op twitter, bestuurslid van het Platform voor Informatiebeveiliging en adviseur KPMG IT Advisory.