Die conclusie valt te trekken op basis van nader onderzoek naar het proces verbaal rond de gang van zaken verkiezingen, dat eerder deze week online kwam. Webwereld sprak met veel betrokkenen en analyseerde het verslag. Desgevraagd bevestigt de woordvoerder van de Unie van Waterschappen dat het document niet alleen logboek en verslag is, maar ook het proces verbaal is.

Geen notaris

De Unie verklaarde eerder deze week dat bij het openen van de kluis en het aanpassen van de software een notaris aanwezig is geweest. Maar de organisatie weigert de naam van de notaris of een afschrift van het verslag te geven.

In het proces verbaal wordt nergens vermeld dat een notaris bij het proces aanwezig was. Wel staat vermeld dat het bedrijf Collis een verslag heeft geschreven, maar dat bedrijf laat weten géén notarissen in dienst te hebben. Verder beroept het bedrijf zich op een geheimhoudingsverplichting en wil verder niet reageren. De Unie van Waterschappen gaan hier verder ook niet op in.

Dienstverlener SURFnet waar de kluis met de stemsystemen stond, is duidelijker over de gang van zaken. Jacques Schuurman van SURFnet herkent de gang van zaken uit het verslag rond het openen van de kluis goed. “Wat daarover ik in het verslag heb gelezen lijkt correct te zijn opgeschreven”, vertelt hij dan ook aan Webwereld.

Dat betekent dat alleen medewerkers van zijn organisatie, samen met iemand van de waterschappen en Collis aanwezig waren toen de kluis open ging. Schuurman stelt dat bij het aanpassen van de software zeker géén notaris aanwezig was.

Softwarewijzigingen

SURFnet is alleen verantwoordelijk voor de fysieke aanwezigheid van de systemen en het goed leveren van de infrastructuur. Schuurman benadrukt dat er geen problemen met deze infrastructuur is geweest en hij lijkt op basis van het verslag daarin ook het gelijk aan zijn zijde te hebben.

Wat betreft de software is inmiddels uit meerdere bronnen duidelijk dat er vooraf wel een keuring heeft plaats gevonden. Schuurman vertelt dat het buitenwerking stellen van controles op de stemmen het stukken programmatuur zijn uitgevinkt. “Het is niet ons werk, maar vanuit technisch oogpunt hebben wij daar natuurlijk wel interesse in. We hebben dus ook wel even gekeken”, vertelt hij.

Geen nieuwe audit

Desgevraagd maakt hij duidelijk dat er na het aanpassen van de software géén hernieuwde audit heeft plaatsgevonden. Navraag bij de betrokken bedrijven, die eerder audits deden, levert niets op. Allemaal zijn ze door de Unie van Waterschappen of het Waterschapshuis gedwongen te zwijgen over hun rol.

Wel betwijfelt Schuurman of een nieuwe goedkeuring noodzakelijk is, omdat het uitzetten van routines vooral een kwestie van configuratie is. Op de vraag of er sprake was van een vorm van extreme programming, waarbij meerdere mensen samen naar het beeldscherm kijken als de wijzigingen plaatsvinden moet hij ontkennend antwoorden.

Wel en geen protocol

Er zijn ook zaken die wel controleerbaar zijn. Zo blijkt er inderdaad een protocol te zijn voor het openen van de kluis. Dit heeft inderdaad bij de provincies gelegen, weten SURFnet en enkele medewerkers bij provincies.

Een vraag om dit protocol te mogen zien, bleef vanuit de waterschappen onbeantwoord. Wel werd verwezen naar de provincies, die het document ook zouden hebben. Maar twee provincies verwijzen door naar het Inter Provinciaal Overleg en die hadden er wel van gehoord, maar hebben het niet. Zij verwijzen naar de waterschappen.

Schuurman tekent aan dat het inzetten van een kluis op het kantoor van SURFnet vooral nodig is, omdat er niet altijd een garantie is dat er voldoende toezicht op de cryptografische sleutels. “Je hebt een kluis alleen nodig als er dus onvoldoende toezicht is, toen de kluis werd geopend waren de nodige mensen aanwezig."

Er is daarentegen geen bewijs dat er een protocol was voor het aanpassen van programmatuur. SURFnet bevestigt dat dit er niet was, het verslag rept hier niet van en komt ook dit protocol komt niet boven water. Uitingen in de media dat dit volgens het boekje is gedaan, kunnen dan ook niet met feiten worden gestaafd.

Foutief proces verbaal

Wat wel vaststaat is dat het proces verbaal feitelijke onjuistheden bevat. Zo maken een aantal beveiligingsexperts uit overheidskringen een tijdslijn van alle gebeurtenissen. Uit dat onderzoek blijkt dat de tijdlijn niet klopt. Er wordt gesproken over Donderdag 18 November (2008), maar dat was een dinsdag, 21 november was geen zondag maar een vrijdag en 26 november was een woensdag en geen vrijdag. Hierdoor is onduidelijk wat nou wanneer gebeurde.

Het gevolg hiervan is dat compleet obscuur is geworden, wanneer wat gebeurde. Door die tijdlijn lijkt het nu alsof de kluis op zowel 26, 27 als 28 november is geopend. Dat ontkent SURFnet, die stelt dat dit twee keer is geweest.

Extern onderzoek

Voor Stichting “Wij Vertrouwen Stemcomputers Niet” is dat onverteerbaar. “Ik denk dat er iets slordig is gewerkt toen er drie kantjes zijn opgetikt”, zegt voorzitter Rop Gonggrijp, die al eerder pleitte voor een onderzoek. “Nu moet toch echt duidelijk worden wie er op welk moment waar aanwezig waren, wie wat heeft gedaan en wie wat heeft geconcludeerd.”

De Unie van Waterschappen wil niet inhoudelijk reageren voor maandag, pas nadat zij de staatssecretaris per brief hebben geïnformeerd. Wel laten zij weten dat de bovenstaande bevindingen 'niet correct' zijn, maar geven niet aan wat niet correct is.