De provincies Gelderland, Overijssel en Flevoland en de stadsregio's Twente en Arnhem-Nijmegen willen mensen enthousiast maken voor de OV-chipkaart. Die lokale overheden bieden busreizigers nu 20 procent korting. Dat geldt alleen voor reizen in de daluren en het aanbod loopt tot 1 september 2010. Dit reisproduct wordt gratis aangeboden, maar het heeft wel een prijs. Het past namelijk alleen op een op naam gestelde OV-chipkaart. Juist dat laatste staat haaks op intenties van het College Bescherming Persoonsgegevens (CBP).

Prijsdruk

Die verkoop van de privacy blijkt uit vrijgegeven stukken. Op 16 november 2005 schrijft het CBP dat reizigers niet door prijsdruk gedwongen mogen worden hun anonimiteit op te geven. Dat lijkt nu wel te gebeuren, omdat iedereen de korting kan aanvragen.

Advocaat en universitair docent Gerrit-Jan Zwenne heeft dan ook zijn twijfels bij deze aanpak. “Ik betwijfel of dit juridisch wel correct is. Ze hebben terecht gesteld dat privacy niet onder prijsdruk mag worden opgegeven”, stelt hij tegenover Webwereld. “Dit lijkt mij een duidelijk geval van prijsdruk en dat is in ieder geval zowel oneigenlijk als twijfelachtig.”

Oud-collegelid van het CBP Jan-Willem Broekema is duidelijk over de rechtmatigheid: "Ik zie geen reden waarom het dat zou moeten zijn maar dat geldt ook voor allerlei andere voordelen (trajectkaart e.d.). Het probleem is dat men probeert een 19e eeuws vergoedingenstelsel in de 21e eeuw in te voeren op geheel nieuwe technieken."

Voorloper abonnement

Een zegsvrouw van de Stadsregio Arnhem-Nijmegen is duidelijk over het belang van een persoonsgebonden OV-chipkaart. “Wij willen dat omdat een persoonlijke kaart wat meer mogelijkheden geeft om wat meer informatie op de kaart te krijgen”, zegt ze in een reactie tegenover Webwereld. Wat ze precies met de informatie willen, kan ze niet aangeven, maar ze ziet wel voordelen. “Zo is dan ook vaak het bankrekeningnummer bekend. Ook kun je de kaart automatisch opladen.”

Voorlichters van de provincies Gelderland en Overijssel maken duidelijk dat klanten een soort abonnement krijgen. Daarvoor kan volgens hun alleen een op naam gestelde kaart worden gebruikt. “Er komt later dit jaar een dalurenabonnement van 7,50 euro per jaar”, vertrouwt een voorlichter Webwereld toe. “Zie dit als een voorloper."

De RET verkoopt op dit moment wel OV-chipkaartabonnementen, waarbij klanten 20 of 40 procent korting krijgen. Deze maandabonnementen passen zowel op een anonieme als op een persoonlijke OV-chipkaart.

Zoveelste keer

Het is niet de eerste keer dat reizigers onder prijsdruk worden verleid tot het inleveren van hun privacy. Bij diverse acties om mensen aan een OV-chipkaart te helpen zijn persoonlijke kaarten met foto voor 1,50 euro of zelfs gratis aangeboden, terwijl voor een anonieme kaart 7,50 euro moet worden betaald. Alle reisbewegingen van klanten worden zeven jaar lang in een database bewaard.

Ook Broekema ziet dit ook en plaatst daarbij vraagtekens: "Is dat ongeoorloofde prijsdruk? Je hebt ook het €1,00 aanbod gehad in Haaglanden. Dan kreeg je een persoonsgebonden kaart met €6,50 korting. Prijsdruk of korting?"

Op dit moment voert het CBP een onderzoek uit naar vermeende misstanden rond privacy bij de studentenvariant van de OV-chipkaart. De resultaten daarvan kunnen elk moment publiek worden. In een reactie laat de privacywaakhond weten de specifieke details van de aanbieding niet te kennen en daarom niet te kunnen reageren.

Update: 10:30 Reactie CBP toegevoegd.