IP-beheerder RIPE-NCC lijdt een pijnlijk verlies in haar strijd om de bevoegdheden van het Openbaar Ministerie (OM) in te perken. De organisatie die voor Europa IP-adressen uitgeeft, eiste dat het niet hoeft te voldoen aan bevelen van het Openbaar Ministerie om IP-blokken te bevriezen. Bovendien zou het OM zijn boekje te buiten zijn gegaan door te dreigen met inbeslagname van de administratie van RIPE.

Massale DNS kaping

De zaak draait om de opsporing die het Team High Tech Crime van de KLPD afgelopen najaar deed naar de criminelen die achter de malware DNSChanger zaten. Die criminelen besmetten over een periode van 5 jaar in totaal 4 miljoen pc's met de malware. Door een wijziging in DNS-instellingen van de pc's werden ze op internet omgeleid naar malafide advertentiepagina's. De criminelen haalden daarmee 10 miljoen euro aan advertentie-inkomsten binnen.

Een van de servers die de criminelen gebruikten, bleek in Nederland te staan. De FBI, die het onderzoek leidde, deed een hulpverzoek aan het Nederlands Openbaar Ministerie. Vervolgens beval het KLPD, op last van het OM, RIPE om 4 blokken ip-adressen te bevriezen, zodat de cybercriminelen er niks meer mee konden.

Machtsvertoon van OM

RIPE voldeed aan dat verzoek, maar tekende direct bezwaar aan bij het Openbaar Ministerie over de gang van zaken. Volgens RIPE is het OM op twee manieren zijn boekje te buiten gegaan. Ten eerste is artikel 2 van de Politiewet helemaal geen grondslag voor een dergelijke bevriezing. En ten tweede heeft het OM de continuïteit van RIPE en het internet in gevaar gebracht door het dreigen met het in beslag nemen van de administratie van het IP-beheer.

Maar de zaak wordt niet eens inhoudelijk behandeld, omdat RIPE niet-ontvankelijk wordt verklaard. Het heeft geen concreet belang bij de vorderingen tegen Justitie, want ze zijn te vaag, oordeelt de rechtbank. “In de stellingen van RIPE ligt geen deugdelijke grondslag besloten voor de vorderingen."

RIPE was op de hoogte en heeft meegewerkt, en is pas later teruggekrabbeld, constateert de rechtbank. Bovendien heeft het OM nooit concreet gedreigd de administratie in beslag te nemen.

OM misbruikt bevoegdheden

Digitale burgerrechtenbeweging Bits of Freedom (BOF), vindt het spijtig dat er geen duidelijkheid komt over de cruciale kwestie van bevoegdheden van het OM ten aanzien van internetbeheer. Te meer omdat “het Openbaar Ministerie bijzonder slecht op de hoogte is van de werking van het internet in het algemeen en de uitgifte van IP-adressen door RIPE in het bijzonder", stelt Rejo Zenger van BOF. Want de inbeslagname van de administratie kan ernstige verstoringen op het internet teweeg brengen.

En als het OM al de bevoegdheid zou moeten hebben om IP-adressen te bevriezen bij RIPE, dan moet dat specifiek in de wet worden geregeld en beperkt, betoogt BOF, en niet zoals nu met een beroep op de Politiewet, een soort blanco cheque.