Die vernietigende conclusies trekt de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) in het rapport “Happy Landings? Het biometrische paspoort als zwarte doos” (pdf). Dat rapport is een onderdeel van een groter onderzoek naar de werking van de Paspoortwet en dat door onafhankelijk onderzoeker Vincent Böhre is opgesteld. De conclusies zijn eerder ingezien door overheidsnieuwssite Binnenlands Bestuur, die daar vandaag over bericht.

Weinig misbruik, weinig zekerheid

Uit het rapport blijkt dat de aanleiding voor het invoeren van vingerafdrukken op z’n minst twijfelachtig is. Zo moet de vingerafdruk voorkomen dat er twijfel over een identiteit bestaat door zogenaamde look-a-like-fraude. Maar deze vorm van misbruik komt nagenoeg niet voor. Schiphol heeft in heel 2009 niet meer dan 63 van dit soort gevallen geregistreerd.

Ook de zekerheid dat het nieuwe paspoort dit probleem oplost, valt niet te geven. Als de burger het identiteitsbewijs ophaalt, wordt namelijk de vingerafdruk niet gecontroleerd. Hierdoor is onzeker of de chip wel goed werkt en is ook onzeker of er bij het fabricageproces niet iets is misgegaan. Jaarlijks worden er 2,7 miljoen reisdocumenten gemaakt, dus uitval is statistisch goed mogelijk.

Democratisch tekort

Minstens zo opmerkelijk is de conclusie dat de Tweede Kamer slecht is geïnformeerd en dat het schort aan voldoende informatie voor de politici. Een voorbeeld zijn de eerder genoemde cijfers over look-a-like-fraude, die de staatssecretaris van Binnenlandse Zaken eerder niet aan de SP kon verstrekken “omdat ze er niet zijn”. De WRR typeert de slechte informatievoorziening als een “democratisch tekort”.

Ook Webwereld herkent het beeld van slechte informatievoorziening. Sinds maart dit jaar onderzoekt uw verslaggever onderdelen van het nieuwe paspoort. Daarvoor is hij een juridische procedure begonnen om technische aspecten opgehelderd te krijgen.

Schending mensenrechten

In een gesprek met Binnenlandse Bestuur legt WRR-lid Vincent Böhre uit dat Nederland echt een brug te ver gaat met betrekking tot mensenrechten. Dat zit 'm vooral in het feit dat de Nederlandse overheid vier in plaats van twee vingerafdrukken van burgers vraagt en opslaat. Daar komt nog eens bovenop dat Nederland die vier vingerafdrukken in een centrale database opslaat.

“Ik ben zo blanco mogelijk begonnen in kaart te brengen hoe Nederland aan zijn biometrische paspoort is gekomen, maar gaandeweg werd een weinig positieve conclusie onontkoombaar”, vertelt hij dan ook. “Ik moet nu zeggen dat ik het als een collectieve mensenrechtenschending zie dat iedere burger vingerafdrukken moet afstaan om een paspoort te kunnen krijgen en dat deze later gebruikt kunnen worden voor opsporing en vervolging.”

Europese ophef

Donderdag werd bekend dat ook in het Europees Parlement twijfels zijn over de vraag of Nederland niet een loopje met de mensenrechten neemt. De Europese fractie van D66 vermoedt dat Nederland hiermee het Europese verdrag voor de Rechten van de Mens schendt.

Update 15:22 op verzoek van WRR/Vincent Böhre verheldering over de positie van de onderzoeker en de status van het rapport als onderdeel van een groter geheel toegevoegd.