De geplaagde hogesnelheidstrein Fyra gaat soms automatisch op de noodrem, omdat er door brakke modemsoftware verbindingsproblemen zijn met het mobiele sein- en communicatienetwerk GSM-R. Als deze verbinding namelijk wegvalt of signalen verkeerd worden uitgelezen, remt de trein automatisch af uit veiligheid.

De problemen zijn terug te voeren op bugs in de software van de trein en een 'gat' in de netwerkdekking bij de grensovergang Nederland-België. Dat meldt technisch vakblad De Ingenieur op basis van gesprekken met betrokkenen die anoniem willen blijven.

Spookrijdende trein

Het communicatiesysteem van de Fyra wordt geleverd door Ansaldo STS, een zusterbedrijf van treinbouwer AnsaldoBreda. Dat werkt met het nieuwe Europese treinverkeersleidingsprotocol ERTMS level 2, dat veel kinderziektes kent. Maar bugs in de software verergeren de boel.

“Zo leest de Fyra-software soms een baken verkeerd, waardoor het systeem denkt dat de trein de andere kant op rijdt. Dit leidt tot een conflict met een zogeheten radio block centre, dat de trein de benodigde informatie levert, waarna de trein automatisch remt", schrijft De Ingenieur.

Netwerkgat bij grens

Daarnaast is er een probleem bij de grensovergang. Een passerende trein moet hier overschakelen van het Nederlandse GSM-R-netwerk op het Belgische, of omgekeerd. Dit gaat vaak mis of duurt langer dan 30 seconden, waardoor de trein wederom automatisch tot stilstand komt.

Voor een soepele grensoversteek heeft een trein ten minste twee functionerende GSM-R-modems nodig. En hoewel de Fyra drie modems heeft, is er regelmatig maar één functioneel. De modems hebben namelijk ook last van een fout in het opstartprotocol, meldt het blad verder.

“Bij het opstarten worden de frequenties van de GSM-R-modems met behulp van een GSM-R-signaal gekalibreerd. Wanneer er tijdens de opstartprocedure geen verbinding met het GSM-R-net is, gebruikt de modem een andere frequentie. Daarna kan de modem echter geen verbinding meer maken met het GSM-R-net." De machinist moet dit verhelpen door het modem te herstarten in een gebied waar wel GSM-R bereik is.

Fixen duurt een jaar

Al met al verwachten expert dat het verhelpen van de softwareproblemen al gauw een jaar gaat duren. Overigens had de Thalys in het begin dezelfde problemen, ook die gebruikt het treincommunicatiesysteem van Ansaldo STS. De fabrikant kon geen recente en dus betere versie van de Thalys 'porten' naar de Fyra, omdat de Thalys-systeem teveel specifieke aanpassingen voor het Franse spoorsysteem bevat. Daarom heeft de nieuwe Fyra oude software vol bugs.

Webwereld heeft NS om een reactie gevraagd op de kwestie. Door deze en andere problemen staan alle Fyratreinen momenteel stil voor reparaties. De NS heeft aangekondigd de schade te verhalen op de Italiaanse treinbouwer.