Dat blijkt uit reacties op de onthulde chaos rond de stemsoftware voor de Waterschapsverkiezingen van vorig jaar. De programmatuur van de verkiezingsportal is tijdens de verkiezingen diverse malen aangepast, de kluis met geheime encryptiesleutels is geopend en de stemverwerking is herhaaldelijk vastgelopen. Voor het oplossen van laatstgenoemde euvel is het telkens uitdraaien van rapportages noodzakelijk.

Protocollen

“Het klopt dat de kluis is geopend en de programmatuur is aangepast, maar dat is wel volgens regels gebeurd”, vertelt Kees Meijer, communicatieadviseur bij de Unie van Waterschappen. “Voor het openen van de kluis is er een protocol en er is ook een notaris bij geweest.”

Hij antwoordt dat er ook protocollen zijn voor het aanpassen van de programmatuur. “Ook daar is een notaris bij geweest. Dat is ook helemaal volgens van te voren afgesproken protocollen verlopen”, stelt Meijer. “Daar is ook een proces verbaal van.” Later bevestigt hij dat hij daarmee doelt op het nu naar buiten gekomen verslag.

Niet in orde

Criticus Rob Gonggrijp, voorzitter van de Stichting Wij Vertrouwen Stemcomputers Niet, reageert verbijsterd. "Als de waterschappen inderdaad van te voren hebben bedacht dat ze de software tijdens de verkiezingen konden wijzigen dan roept dit de vraag op of het ministerie van V&W hiervan op de hoogte was”, zegt Gonggrijp onderkoeld.

“Die hebben namelijk in opdracht van de Tweede Kamer een keuringsprocedure in het leven geroepen waarbij ook de broncode vooraf werd gekeurd. En dat heeft natuurlijk volstrekt geen zin als de waterschapen er lopende de verkiezingen eigenmachtig checks uit mogen slopen.”

Voor Gonggrijp is het allemaal onbegrijpelijk: “De waterschappen hebben vlak voor de verkiezingen een door ons aangespannen rechtszaak gewonnen. Daar heeft men omstandig betoogd dat alles tip top in orde was. Nu blijkt ineens dat de software lopende de verkiezingen is aangepast en blijken de encryptiesleutels buiten de kluis en op een testsysteem te zijn geweest.”

Onderzoek nodig

Voor hem is het dan ook tijd voor onderzoek naar deze wantoestanden. “De paar kantjes die men hierover in telegramstijl heeft opgeschreven voldoen beslist niet en de waterschappen proberen de zaak te sussen”, sabelt hij het interne verslag van de Waterschappen neer.

“Er moet een onafhankelijk onderzoek komen om te weten hoe het nu zit met deze verkiezingen en met ons stemgeheim. Een eerste les voor de toekomst kunnen we al trekken: verkiezingen met unieke persoonlijke stembiljetten moeten we niet meer doen.”

Verantwoordelijk ministerie

Of er inderdaad een onderzoek gaat komen is niet duidelijk. Morgen spreekt de Tweede Kamer met staatssecretaris Huizinga van Verkeer en Waterstaat over de toekomst van de Waterschappen. Vanochtend vroeg is diverse malen contact geweest met het ministerie, maar tot een reactie heeft dat nog niet mogen leiden.