Doordat de stembiljetten een code bevatten, is het mogelijk om te achterhalen wie een bepaalde stem heeft uitgebracht. Hierdoor is het stemgeheim te doorbreken en dat mag volgens de grondwet niet.

Lijstenstelsel

Het doorbreken van het stemgeheim is extra pijnlijk omdat bij de komende verkiezingen in november voor het eerst een lijstenstelsel wordt gebruikt. Waar de kiezer vroeger op een individuele kandidaat stemde, stemt hij in november op een politieke partij. Hierdoor wordt volgens WVSN-voorzitter Rop Gonggrijp de verkiezing een graadmeter voor de landelijke verkiezingen.

"De waterschappen moeten snappen dat met het lijstenstelsel een staatsrechtelijk andere situatie is gecreëerd voor hun verkiezingen", vertelt Gonggrijp tegen Webwereld. "De verkiezingen lijken te worden georganiseerd door mensen die hun staatsrechtelijke verantwoordelijkheid in het geheel nog niet zien."

Voor de waterschapsverkiezingen is het probleem groter dan voor landelijke verkiezingen, meent de stichting. "De gezamenlijke waterschappen hebben echter miljoenen stemmen te tellen en niet tienduizenden stemmen zoals het stembureau voor de kiezers in het buitenland", betoogt de stichting in het kortgeding.

Kortgeding

Op dit moment ligt er een brief bij de Waterschappen, waarin de stichting eist dat de verkiezingen in November anders worden opgezet. Daarbij stellen zij voor dat de waterschappen dezelfde procedure volgen die bij de parlementsverkiezingen nu voor stemmen op afstand wordt gebruikt. Kiezers krijgen daar twee enveloppen. In de binnenste zit de stem, terwijl de buitenste dient om te voorkomen dat mensen dubbelstemmen.

Wanneer de waterschappen het 48-uurs-ultimatum negeren, zet de stichting zijn kortgedingvoort. "Het moge duidelijk zijn dat een uitspraak van de rechter in ons voordeel op zijn minst zeer grote twijfels zaait over de rechtmatigheid van alle andere waterschapsverkiezingen", schrijft Gonggrijp in zijn brief aan de Waterschappen.

Onderzoek

Op 2 juli beloofde staatssecretaris Huizinga onderzoek te doen naar mogelijke problemen rond de waterschapsverkiezingen. Hoewel de verkiezingen over anderhalve maand beginnen, is de status van het onderzoek nog onduidelijk.

Omdat er 26 waterschappen zijn, is gekozen eerst het Hoogheemraadschap van Rijnland aan te spreken om zo een precedent te scheppen. Het Hoogheemraadschap weigerde commentaar.