Eerder is vooral beheerstechnisch gezocht zónder forensische insteek. Vrijdag is besloten om het Nederlands Forensisch Instituut (NFI) te laten zoeken naar het verdwenen PDF-bestand in de zaak Tristan van der V.. Het bestand bevat cruciale informatie met betrekking tot zijn aanvraag voor een wapenvergunning.

Het Openbaar Ministerie (OM) heeft echter weinig hoop op ander resultaat. Het stelt in een persverklaring niet te twijfelen aan het onderzoek van de Rijksrecherche. Het OM noemt het inzetten van het NFI dan ook wél een second opinion.

Niet forensisch onderzocht

Maar een betrouwbare bron meldt Webwereld dat de Rijksrecherche helemaal geen digitaal forensische experts heeft ingezet. Zij hebben zich vooral gericht op het zoeken van het bestand, alsof het een gewone storing of melding daarvan betrof.

Wel is extra lang en intensief gezocht. Daarbij is hulp ingezet van een vtsPN-medewerker. Die centrale ict-organisatie van de politie is echter verantwoordelijk voor het maken van de backups. Bovendien heeft deze organisatie geen digitale forensische experts in huis. In dit geval is de inzet vooral operationeel geweest. Daarom zijn ook geen forensische hulpmiddelen of technieken ingezet.

Bij forensisch onderzoek wordt veel dieper gekeken naar wat er nou precies is gebeurd en welke hulpmiddelen bij de opsporing kunnen helpen. Het Nederlandse beveiligingsbedrijf Fox-IT dat zelf veel forensische ervaring heeft, bood daarom eerder al gratis aan te helpen met zoeken.

Beperkte rol vtsPN

Navraag bij diverse bronnen maakt duidelijk dat vtsPN zelf niet bij strafrechtelijke onderzoeken betrokken hoort te zijn. Die organisatie maakt en beheert systemen voor de politie. Onderzoek zit daarbij niet in het takenpakket. Bij strafrechtelijke onderzoeken komt de expertise gewoonlijk van digitaal rechercheurs of partijen als het NFI.

In dit geval is het pijnlijk dat de vtsPN in eerste instantie in de zoektocht is betrokken, omdat het verdwenen bestand een onderdeel vormt van het strafrechtelijk onderzoek. Juist omdat de PDF is verdwenen, zijn alle betrokkenen, ook vtsPN, mogelijk een onderwerp van onderzoek. Diverse experts bevestigen dat tegenover Webwereld, maar niemand wil dat 'on the record' zeggen.

Diverse geraadpleegde bronnen bevestigen desgevraagd ook dat de Rijksrecherche slechts heel beperkt beschikt over digitale expertise. Als er nu expertise nodig is, wordt deze vaak bij andere diensten ingehuurd. Een voorbeeld daarvan is het National High Tech Crime Center of het NFI. Dat inhuren is in de zaak van Tristan van der V. niet gebeurd. Er is wel gezocht, maar van een forensisch onderzoek is geen sprake geweest.

Wel andersoortig onderzoek

De inzet van het NFI betekent daarmee juist een toegevoegde waarde, die verder gaat dan slechts een second opinion. Eerder heeft er geen digitale forensische opsporing plaatsgevonden en die insteek wordt nu wel genomen. Dat bevestigde de forensische organisatie vrijdag nog tegenover Webwereld, waarbij expliciet werd gemaakt dat veel energie in het zoeken zou worden gestoken.

Binnen het NFI is volop expertise in het vinden van bestanden. Ook hebben de experts van die organisatie een eigen softwarekit, waarmee zij kunnen zoeken naar verdwenen bestanden. In een aantal gevallen is het NFI bijvoorbeeld in staat gebleken om verminkte bestanden (gedeeltelijk) te herstellen.

Geen reactie

Waarom niet direct een forensisch onderzoek is gestart, blijft gissen. Volgens het OM is voldoende gezocht met voldoende expertise. Hoofdofficier van Justitie Kitty Nooy stelde in een interview met Webwereld zaterdag nog: "Ik ga er vanuit dat die voldoende deskundig zijn." Daarbij benadrukte ze dat er "dagenlang uitgebreid" is gespit in systemen in de hoop het bestand te vinden. Haar verwachting dat het NFI iets kan vinden, is daarom ook minimaal.

Een zegsvrouw van het OM wil niet inhoudelijk reageren op vragen van Webwereld over het gebrek aan eerder forensisch onderzoek en ze gaat ook niet in op de vraag of de inzet van het NFI meer is dan een 'second opinion'. “Wat wij erover kwijt willen is vrijdag al gecommuniceerd in het persbericht", luidt het antwoord.

'Alleen ict-ondersteunend'

Webwereld heeft diverse malen contact gezocht met vtsPN. Dat heeft uiteindelijk nog een reactie opgeleverd. Een woordvoerder van vtsPN erkent tegenover Webwereld dat die ict-dienst van de politie geen forensische expertise in huis heeft. vtsPN vervult alleen de ict-ondersteunende taken.

Het onderzoek naar het gemailde PDF-bestand is belangrijk, omdat daaruit kan blijken wat er nou precies is misgegaan met het afgeven van de wapenvergunning aan de Tristan van der V.. Het maakt duidelijk wie wat wist op welk moment.