De Rijksoverheid mag geen Amerikaanse bedrijven uitsluiten van aanbestedingen alleen omdat ze Amerikaans zijn. Dat concludeert de landsadvocaat in een advies aan minister Ronald Plasterk van Binnenlandse Zaken (BZK).

Op gelijke voet behandelen

Vorige week drong de Tweede Kamer er bij Plasterk op aan deze optie te onderzoeken, tijdens het debat over de nieuwe elektronische identiteitskaart eID, de opvolger van DigiD. D66 hamerde erop dat hierbij geen privégegevens van Nederlanders mogen weglekken naar het buitenland, in casu de VS. Opsporingsdiensten aldaar hebben namelijk verregaande bevoegdheden onder de Patriot Act om in het geheim data te vorderen van Amerikaanse bedrijven, ook al staat die data in Europa. Dit fenomeen is Amerikaans ‘datagraaien’ gedoopt.

Maar volgens de landsadvocaat mag de overheid niet discrimineren op waar bedrijven zijn gevestigd. De Amerikaanse concern hebben namelijk Europese dochters, en dan verplichten de Europese aanbestedingsregels om ondernemingen op gelijke voet aan aanbestedingen te laten deelnemen, aldus advocaat Kiers. “Een Amerikaanse (dochter)onderneming dient dus op gelijke voet behandeld te worden als een Europese onderneming bij de toepassing van de Europese aanbestedingsregels.”

Datagraaien uitsluiten

Maar daarmee is de kous nog niet af, want het Rijk mag wel eisen dat bedrijven zich strikt aan de Nederlandse en Europese databeschermingswetten houden, constateert de landsadvocaat.

En daarmee kunnen indirect Amerikaanse bedrijven mogelijk toch worden uitgesloten, omdat ze niet aan die eisen kunnen voldoen. Dat is precies wat de ministeries van Veiligheid en Justitie en BZK in 2011 al overwogen. Toen schreef minister Opstelten: “Om te voorkomen, dat gegevens van de overheid (ook over burgers) in het kader van de Patriot Wet door de Verenigde Staten kunnen worden opgevraagd kan bij uitbesteding van rekencentra in het programma van eisen een eis worden opgenomen, dat het de leverancier nooit is toegestaan gegevens van de overheid (ook over burgers) in het kader van de Patriot Wet aan de Verenigde Staten te leveren. Dit betekent feitelijk, dat bedrijven uit de Verenigde Staten bij dergelijke aanbestedingen en opdrachten worden uitgesloten."

Destijds vertelde het ministerie van BZK dat het Kabinet daadwerkelijk overwoog zo'n extra eis toe te voegen in aanbestedingen. Gezien de vraag van Plasterk aan de landsadvocaat lijkt het echter erop dat het ministerie nog steeds met de kwestie worstelt. De woordvoerder van BZK was niet direct bereikbaar voor commentaar.