Vandaag is de aftrap van dat onderzoeksproject voor betere besturingssystemen. De Vrije Universiteit houdt daarvoor een symposium, waar ook enkele oud-studenten van Tanenbaum spreken. Hij heeft ooit Unix-variant Minix ontwikkeld, wat toenmalig informaticastudent Linus Torvalds in Finland inspireerde om Linux te maken.

Die twee besturingssystemen hebben echter radicaal uiteenlopende architecturen. Tanenbaum pleit voor een minimalistische aanpak, die stabiliteit en betrouwbaarheid biedt. Die zogeheten microkernel-aanpak verschilt nogal van de monolithische kernel in Linux. De wetenschappelijke discussie daarover woedt nog altijd.

Vijfjarig onderzoek

Tanenbaum kreeg de subsidie eind juli vorig jaar toegekend, maar ontvangt de fondsen nu pas. De 2,5 miljoen euro van de European Research Council dient voor een vijfjarig onderzoek naar 'Really reliable and secure system software'. De subsidie steunt drie onderzoekers en twee programmeurs. Tanenbaum zoekt nog postdoctoraal studenten en een programmeur. Het onderzoeksteam gaat zich onder leiding van de Nederlandse professor richten op zelfgenezende eigenschappen voor besturingssystemen.

Doelplatform voor dit project is Minix, dat oorspronkelijk is ontwikkeld als een puur educatief systeem. In de loop der jaren is het echter flink doorontwikkeld. Het vormt nu een slank maar krachtig besturingssysteem waarbij de nadruk ligt op hoge betrouwbaarheid en sterke beveiliging.

Tanenbaum vat die evolutie samen: "Minix 1 en 3 zijn aan elkaar verwant zoals Windows 3.11 en XP dat zijn; alleen dezelfde 'voornaam'." De huidige uitvoering van die Unix-variant doet nu ook mee aan programmeerproject Summer of Code van zoekmachine Google.

Ergeren

Tanenbaum ergert zich al jaren aan de onbetrouwbaarheid en onveiligheid van computers. Hij stelt dat computers regelmatig crashen terwijl andere elektronische apparaten zoals televisies en mobiele telefoons zelden of nooit vastlopen. "Je leest praktisch elke week wel nieuws over weer een beveiligingsgat in Windows. En niet lang nadat Microsoft met een patch komt (die maar weinig Windows-gebruikers downloaden en installeren) duikt er weer een nieuw gat op, soms in de patch zelf", schrijft hij in het onderzoeksvoorstel van vorig jaar.

De informaticaprofessor is echter geen Windows-basher: "Unix-afgeleiden zoals Linux komen niet zo vaak in het nieuws. Dat is deels omdat ze iets veiliger zijn, maar in de praktijk komt dat doordat hackers zich meer richten op Windows, waar ze de meeste aandacht voor hun aanvallen kunnen krijgen."

Afhankelijk

De toenemende afhankelijkheid van ict zorgt ervoor dat onbetrouwbaarheid en onveiligheid van computers niet acceptabel zijn, stelt Tanenbaum. "Het doel van mijn onderzoek is het bedenken, ontwerpen, implementeren en testen van een besturingssysteem dat zo betrouwbaar en veilig is als maar menselijk mogelijk is." Tanenbaum heeft niet de illusie dat software echt geheel foutvrij kan zijn, maar streeft naar verbetering door een ander basisontwerp.