Europol is namens de Europese Unie verantwoordelijk voor de afhandeling van verzoeken vanuit de Verenigde Staten in het kader van de zo geheten Swift-overeenkomst. Die overeenkomst regelt de overdracht van financiële data van Europese burgers aan de Amerikaanse autoriteiten. Die overdracht is aan regels gebonden, maar Europol hanteert diezelfde regels nog steeds niet.

Daardoor kunnen de Amerikanen met nauwelijks beargumenteerde verzoeken, die ook nog eens breed geformuleerd zijn, zonder meer financiële gegevens van Europese burgers ontvangen, inzien en opslaan. Dat blijkt uit een tweede inspectierapport dat beziet of de uitvoering van het akkoord tussen EU en de VS wel volgens de regels verloopt. En dat blijkt dus niet het geval.

Ook data van onschuldige burgers

In het inspectierapport staat dat de Verenigde Staten ten eerste moeten zorgen dat verzoeken om overdracht van financiële gegevens van Europese burgers moeten worden onderbouwd met “relevante en recente informatie", met een “betere uitleg over de noodzaak van de reikwijdte van het verzoek" plus dat duidelijker moet worden gemaakt naar welke specifieke data wordt gezocht. “Dit is vooral belangrijk met oog op de hoeveelheid aan data van niet verdachte personen dat onvermijdelijk in zo'n programma wordt betrokken", schrijven de inspecteurs.

Het blijkt dat door Europol zelfs mondelinge verzoeken van Amerikaanse autoriteiten worden gehonoreerd. “Meer transparantie van de Amerikanen is nodig om Europol effectief met verzoeken te laten omgaan. Cruciaal daarin is dat de informatie wordt verstrekt op papier." De inspecteurs eindigen hun samenvatting van hun bevindingen met: “Er is behoefte aan meer transparantie ten opzichte van andere betrokken partijen, incuslief het grote publiek."

D66 wil spoeddebat

Een eerste inspectierapport vorig jaar, toonde ook al aan dat Europol het niet zo nauw neemt met de privacy van Europese burgers. Ook toen al werd vanuit het Europarlement aangedrongen op maatregelen, maar die blijken een jaar later nog steeds niet genomen.

Sophie in 't Veld, Europarlementariër namens D66, roept naar aanleiding van het inspectierapport de Europese Commissie en Europol met spoed naar het Europees Parlement voor een verklaring over het niet nakomen van de afspraken uit het Swift-akkoord. Volgens In 't Veld beschouwen Europol en de Commissie het akkoord “als een vrijbrief om bankdata onbeperkt naar de VS te sturen", zegt ze in een verklaring. “Op deze manier is zo'n akkoord volstrekt betekenisloos. We kunnen de VS net zo goed meteen het wachtwoord van de Europese databases geven."