Toetsenbord niet loslaten

Jaren na de neergang van de toetsenbordtelefoon komt BlackBerry met zijn Q10 op de markt. Een smartphone met een hardwarematig toetsenbord onder het scherm. Analisten hebben de ondergang van het hardware-keyboard allang voorspeld, en lijken daarin gelijk te hebben, gezien de populariteit van smartphones die aan de voorkant eigenlijk alleen (touch-)scherm zijn.

De iPhones van Apple, de Galaxy’s van Samsung, de Lumia’s van Nokia, de diverse Android-toestellen van vele andere leveranciers. Allen doen het met alleen touch, plus een enkele home-knop onderaan het scherm en een paar hardwaretoetsen aan de zijkant. De net in Groot-Brittannië uitgekomen Q10-smartphone, mét fysiek QWERTY-toetsenbord, gaat dus tegen de trend in. CEO Thorsten Heins verwacht een verkoop van enkele tientallen miljoenen.

Goede, uitgekiende toetsenborden zijn van oudsher de kracht van BlackBerry. Dus houdt het worstelende bedrijf hiermee vast aan het verleden, dat verloren is? Op het eerste oog lijkt dat wel zo. Bij nadere beschouwing doet de Canadese smartphonemaker hiermee wel iets waarmee het zich tenminste onderscheid van de concurrentie. Waar Apple overhoop ligt met Samsung over na-aperij, en waar toetsenborden hooguit iets voor instaptoestellen zijn, vaart BlackBerry een eigen koers. Verbijsterend of visionair?

De Q10 is het snelst verkopende techproduct ooit bij de Britse winkelketen Selfridges, weet persbureau Bloomberg te melden aan het begin van een interview met CEO Thorsten Heins:

Optimistische ambitie

Over 5 jaar nummer 1 zijn, dat is een boude uitspraak. Zeker voor een bedrijf dat niet al te lang geleden nog zei dat het “zeker kans maakt op de derde plaats”. Dat was niet eens een uitspraak van het vorige, aan de kant gezette management, maar van de huidige CEO. BlackBerry schat zichzelf daarmee in als serieuze speler ná Android en de iPhone, en als overtroever van Windows Phone 8.

Nu laat CEO Heins een strijdvaardiger geluid horen: "Over vijf jaar zie ik BlackBerry als de absolute leider in mobile computing. Dat is waar we op mikken. Ik wil zoveel mogelijk marktaandeel winnen als ik kan, maar niet door een na-aper te zijn." Natuurlijk moet elke CEO de lat hoog leggen, zowel naar aandeelhouders toe als voor de eigen werknemers. Maar (weer) nummer één zijn, dus het grote en schatrijke Apple verslaan plus de reus Samsung en het gevarieerde leger aan andere Android-leveranciers?

Aan de andere kant: vijf jaar is een lange tijd. Vijf jaar geleden was de eerste iPhone net geen jaar op de markt, draaide het toestel geen externe apps, was een 3G-model nog ver weg, en was de goed lopende iTunes App Store er ook nog niet. Veel van die nu gewone dingen waren toen waarschijnlijk slechts gedachten in het hoofd van Apple-grondlegger Steve Jobs. Dus over vijf jaar kan alles anders zijn, daar heeft BlackBerry best een punt. Dus: verbijsterend of visionair?

Eigen smartphone eerst

Een tablet uitbrengen die van zichzelf geen mogelijkheden heeft voor mail en voor agenda’s. Naast webmail dan. De eind 2010 aangekondigde PlayBook, die begin 2011 uitkwam, had aanvankelijk geen eigen mail- en agenda-apps. De zakelijke tablet had voor die nuttige, nee: onmisbare, toepassingen een BlackBerry nodig. Zo’n smartphone werd dan slim en veilig gekoppeld aan de PlayBook om daarop de beveiligde bedrijfsmail en zakelijke agenda te tonen. Na loskoppelen bleef er dan niets achter op de tablet.

Technologisch best goed en zakelijk best slim, maar dan alleen voor bestaande BlackBerry-verslaafden. En die waren anno 2011 al in de minderheid. Bovendien heeft de ten onder gegane PDA-pionier Palm eerder al aangetoond dat een dure schermaccessoire exclusief voor een eigen smartphone geen slimme move is. De aan Palm Treo’s gekoppelde Foleo-netbook is in 2007 roemloos ten onder gegaan, al voor de officiële release.

Hetzelfde lot lijkt de PlayBook beschoren. Maar misschien is dat niet eens zo slecht. Schoenmaker blijf bij je leest, luidt een oude wijsheid. Dus schrapt BlackBerry zijn eigen muziekdienst, per 2 juni dit jaar. En houdt het zich bij zijn kernactiviteit: de smartphone. Met als doel die business flink uit te bouwen, in plaats van andere, ‘vreemde’ activiteiten te ontplooien. Verbijsterend of visionair?

Tablets laten liggen

Goed, de PlayBook heeft in het begin op bepaalde punten vergissingen gemaakt. Kan gebeuren. Zeker met een 1.0-product. Maar om dan begin 2013 tablets geheel af te wijzen? Omdat ze over vijf jaar toch passé zijn. Dat klinkt wat … zelfbevestigend? BlackBerry-CEO Thorsten Heins zegt dat zijn bedrijf geen extra inspanningen gaat verrichten voor de tabletmarkt, omdat tablets over vijf jaar weg zijn.

"Ik denk dat er over vijf jaar geen reden meer zal zijn om een tablet te hebben. Misschien een groot scherm op je werkplek, maar niet een tablet als zodanig", schrijft persbureau Bloomberg op uit zijn mond. "Tablets zijn van zichzelf geen goed bedrijfsmodel."

Toegegeven, met dat laatste heeft hij wel een punt. Zonder een bijbehorend app-ecosysteem en lucratieve inkomsten via een app store, zijn tablets een moeilijke business. Dat hebben diverse tabletmakers al aan den lijve ondervonden. Voor Amazon zijn tablets dan ook geen doel maar een middel, ter bevordering van de e-sales.

Maar het instorten van de pc-markt is mede veroorzaakt door de tablet, die nog altijd goed verkoopt. Aan de andere kant: dat was ook het geval met de netbook, waar je anno 2013 weer niets meer van hoort en ziet. Is de tabletinschatting van BlackBerry verbijsterend of visionair?

Heins’ volledige Bloomberg-interview, over touch-smartphone Z10, de QWERTY-smartphone Q10 en de bedrijfsstrategie:

Vasthouden aan eigen platform

BlackBerry heeft na lang durend ontwerpwerk en flink wat uitstel zijn twee nieuwe smartphones op de markt, met geheel nieuw besturingssysteem. Dat platform is gebaseerd op het overgenomen QNX wat flink is verbouwd voor smartphonegebruik. Zowel die overname als het daarop volgende ontwikkelwerk hebben geld en tijd gekost. Het zou veel goedkoper en sneller zijn geweest om gewoon een Android-toestel uit te brengen. Of een smartphone met Windows Phone.

Eerstgenoemde mobiele besturingssysteem is groot en populair. Het tweede smartphoneplatform, dat met BlackBerry strijdt om de derde plek in de markt, is van het rijke Microsoft. De Windows-maker die weinig (meer) voorstelt op de mobiele markt en die er veel aan is gelegen om daar terrein te winnen. Zie maar de deal met Nokia, die zijn eigen platform laat varen ten gunste van Windows Phone. Toch is de Finse telefoonfabrikant hiermee nog lang niet uit de problemen.

En de Android-route is ook niet geplaveid met gouden bakstenen. Die markt kent een keiharde concurrentie, met lage marges (én met aanvullende Microsoft-patentkosten). Een vergelijking met de pc-markt doemt op, waar de Windows-monocultuur nu hard heeft toegeslagen. Vet om tablets tot een succes te maken, hebben de pc-makers niet (meer).

Nu succes uitblijft voor Windows 8 (en ook voor Windows Phone 8) hebben de Microsoft-partners het moeilijk. En hebben ze ook nog eens concurrentie van hun platformleverancier te verduren. Andersom dreigt een soortgelijke verwijdering tussen Google en Samsung; laatstgenoemde wil zich loswerken, op eigen benen staan. Wat BlackBerry al de hele tijd doet, zij het met knikkende knieën. Kortom: is BlackBerry verbijsterend of toch visionair?