Er zijn de afgelopen paar decennia aardig wat mobiele besturingssystemen uitgekomen en een handje vol van deze heeft een aardige impact gemaakt in de mobiele wereld. Vandaag kijken wij niet naar systemen/smartphones die goed zijn ontvangen maar nu zijn vergeten, maar alleen naar systemen die het echt ontzettend slecht gedaan hebben en meer hebben gekost dan opgeleverd, de systemen die nooit zijn aangeslagen bij het grote publiek. De echte flops.

Mobilinux

Mobilinux heeft het niet lang uitgehouden op de markt. De software werd in 2005 onthuld en apparaten die het OS hebben, stammen ook vrijwel allemaal uit die tijd: een paar oude NAS-kastjes, en smartphones draaiden het OS, tegenwoordig zie je het nog terug op een aantal e-readers en geëmbedde apparaten als IoT-gateways. Het systeem was aanvankelijk gericht op het ARM-platform en voornamelijk smartphones, maar een paar opvallende flops maakten de mobiele markt onbereikbaar voor het OS.

De grootste high-profile misser met Mobilinux aan boord was waarschijnlijk de gedoemde ROKR (spreek uit als "rocker") van Motorola en Apple. Steve Jobs haatte aanvankelijk het idee van een mobiele telefoon, maar zag uiteindelijk wel iets in het multitouch-idee waar een afdeling van Apple aan werkte. Jobs bemoeide ondertussen zich niet met de ROKR en was naar verluidt verafschuwd toen hij het product in handen kreeg en het wanhopig op het allerlaatste moment wilde veranderen, zo beschrijft techjournalist Brain Merchant in zijn gedetailleerde boek over de ontwikkeling van de iPhone.

Jobs wist volgens ingewijden dat het product slecht zou zijn, maar had geen idee hoe erg het zou zijn tot vlak voor hij het in november 2005 met gemaakt enthousiasme moest presenteren. Kijk eens naar de aankondiging hieronder van Steve Jobs. Bij de presentatie van de ROKR benadrukt hij specifiek dat niet Apple maar Motorola het apparaat heeft ontworpen en gebruikt hij etiketten als "best cool" en "echt prettig" terwijl hij ongemakkelijk over het podium beweegt.

Vergelijk dat met de iPhone zo'n anderhalf jaar later. Die werd gepresenteerd als mobiel apparaat dat de productcategorie 'smartphone' daadwerkelijk waar zou maken. Hier gebruikt hij woorden als "revolutionair" en "magisch", terwijl hij gedecideerd over het podium beweegt. Ook interessant is dat een kleine groep developers eventjes voor Linux ijverde tijdens de ontwikkeling van Project Purple vanwege onder meer snelle laadtijden, maar de demo van de op OS X gebaseerde visuele ervaring met revolutionaire effecten die we nu als normaal beschouwen overtuigde het team ervan dat Linux niet de juiste keuze was voor de iPhone.

Nou was het niet per se de schuld van MontaVista's Mobilinux dat de ROKR zo'n slechte ervaring bood, maar meer vanwege de slechte ervaring die Wired zelfs op zijn cover zette in 2005 met de teleurgestelde tekst: "You Call This The Phone of the Future?" Mobilinux tufte verder vrolijk door op andere systemen en maakt momenteel een kleine comeback door bij IoT-apparaten, maar voor de smartphonemarkt is het een flop gebleken en leken Linux-varianten als MeeGo en Android betere kanshebbers. Daarover gesproken...

Meego

MeeGo is de combinatie van Nokia's Debian-platform Maemo en Intel's Mobile Linux, oftewel Moblin. Samen vormden de twee de beoogde Android-concurrent MeeGo. Het OS is gebouwd voor Intel's x86-64-platform waar Intel zelf is gaan ontwikkelen omdat partner Microsoft maar niet met een Atom-compatibele versie van Windows 7 op de proppen kwam.

MeeGo mikte, net als de meeste mobiele systemen nu, niet alleen simpelweg op smartphones en tablets, maar op allerlei systemen waar het in verwerkt kon worden en dat zou onder meer bereikt moeten worden met cross-platform-systeem Qt. MeeGo - alleen verschenen op de N9 - haakte in met API's die daarin geschreven zijn, waardoor het betrekkelijk eenvoudig moest zijn voor ontwikkelaars om MeeGo-apps compatibel te maken met andere besturingssystemen - of andersom apps van andere systemen met MeeGo.

Klinkt goed, maar de makers erkenden in 2011 een probleem met die visie: native apps hadden geen toekomst. Daarnaast trok de belangrijke partner Nokia zich terug. De Finse fabrikant sloot een deal met Microsoft en Microkia-topman Stephen Elop meldde en passant dat MeeGo niets meer was dan een leerproject. MeeGo leek roemloos ten onder te gaan, maar veel ontwikkelaars bleken zo begaan met het lot van hun OS, dat het in verschillende reïncarnaties is teruggekeerd.

Ok, het systeem is daardoor misschien niet echt een flop, het werd immers op handen gedragen door zowel ontwikkelaar, reviewer als consument. Er is echter maar één toestel uitgekomen met het besturingssysteem waardoor het uiteindelijke aantal verkochte telefoons met het besturingssysteem nogal lijkt tegen te vallen. Dat is overigens niet met zekerheid te zeggen aangezien Nokia nooit met de verkoopcijfers naar buiten is gekomen.

Bada

toen Samsung met Tizen begon, kwam al snel het idee om voor de grafische interface Bada te hergebruiken voor Tizen. Bada was het besturingssysteem dat we kenden van Samsungs Wave-toestellen. Samsung is nooit bang geweest om een heleboel verschillende ideeën tegelijk de markt op te plempen om te zien wat aanslaat. De producent had tegelijkertijd toestellen in winkels met Windows Phone (Omnia, eerder generaties waren uitgerust met Symbian), Android (Galaxy) en Bada (Wave). Het bedrijf had zelfs een Brew-toestel. Bada was een van die experimenten.

De Wave was in ons land aanvankelijk best succesvol - voor een nieuwkomer dan. Het toestel kwam in 2010 uit toen de gemiddelde Nederlander nog niet van Android had gehoord en dit een goed alternatief was. Bij het verschijnen van Bada in 2009 gaven grote ontwikkelaars als EA hun zegen over het nieuwe systeem en in een tijd dat de iPhone domineerde, leek dit een interessante toevoeging in een steeds drukker wordende mobiele markt.

En Bada was ook een prima besturingssysteem, maar ontwikkelaars zagen meer in het alsmaar groeiende Android of het lucratieve iOS. Ontwikkelaars zien natuurlijk altijd wel wat in een nieuw OS, maar het is altijd maar even afwachten wat er nu daadwerkelijk van komt. Praatjes vullen geen gaatjes en Bada-winkel Samsung Apps veranderde in een virtuele spookstad.

Bada had dus last van het probleem waar nieuwe besturingssystemen - tenzij ze zich richten op webapps - allemaal mee worstelen: er was geen ecosysteem. De eerste Wave van de meeste gebruikers was dan ook meteen de laatste. In 2013 stopte Samsung officieel met de ontwikkeling van het gedoemde OS en kondigde het bedrijf aan in te zetten op Tizen - naast Android en Windows Phone.

De introductie van bada 2.0 in 2011. Het OS had toen al grote moeite om een stukje smartphone-territorium af te bakenen.

Microsoft Kin

Microsoft zit al heel wat jaren in de mobiele telefoon-industrie maar ze hebben nooit echt een topsysteem gehad. De fabrikant deed het nog redelijk met het op Windows CE-gebaseerde Windows Mobile, maar ook dat was slechts van korte duur.

Microsoft wilde in de tijd dat Symbian de grootste was en iOS en Android dat systeem in de nek aan het hijgen waren, nog één keer een klapper maken met Windows CE en kwam met Project Pink op de proppen. Dit systeem zag het levenslicht toen het bedrijf Danger Hiptop (in Amerika bekend als de Sidekick van T-mobile) overnam. De Sidekick/Hiptop-toestellen waren niet echt populair in Europa (misschien wel vanwege de rare naam hier, Hiptop!?) maar in Amerika was de Sidekick razend populair. Microsoft wilde met deze overname een toestel creëren dat nog beter was dan de Sidekick.

Microsoft stofte Windows CE nog een laatste keer af om het nieuwe toestel waar het aan werkte, de Kin, te voorzien van een besturingssysteem (Windows Phone 7 was namelijk nog niet af). Het bedrijf wilde een jongere doelgroep aanspreken en zette flink in op sociale netwerken (Facebook Twitter, Windows Live en Myspace).

De Kin heeft echter maar heel kort het levenslicht gezien. De software op de toestellen was niet stabiel en de integratie met de mobiele netwerken werkte niet naar behoren. Naast de slechte software was het praktisch onmogelijk software van derde partijen toe te voegen, met meerdere e-mail accounts te werken en instant messaging (behalve sms) te ondersteunen. Bovendien konden de toestellen niet overweg met externe (micro) SD-kaarten.

De toestellen werden al na enkele maanden uit de schappen gehaald. Het gerucht ging dat er slechts 500 toestellen zijn verkocht.

Ubuntu Touch/Mobile

Niet alleen Microsoft heeft aardig wat steken laten vallen in de mobiele wereld, ook Linux heeft aardig wat missers op z'n naam staan. Canonical probeerde met Ubuntu Touch een plekje te veroveren in een Android en iOS-wereld en probeerde onder andere met Convergence de grens tussen Desktop en handpalm te vervagen.

Het grootste issue met Ubuntu Touch was dat het simpelweg te agressieve doelen had om redelijkerwijs te kunnen bereiken. Het leed aan de iedereen welbekende feature creep. Het had niet alleen als doel om het bestaande Ubuntu te introduceren op mobiele hardware en daar functionaliteit voor te bouwen (zoals telefonie, mobiele data, et cetera), maar het project bevatte ook:

  • Een compleet nieuwe desktopomgeving (terwijl Unity al in zijn korte bestaan al een keer grondig herschreven was)
  • Een splinternieuw package- en containersysteem (Snappy)
  • Een nieuwe displayserver (Mir)
  • Een nieuwe app-store
  • Een nieuwe SDK
  • Nieuwe apps (van terminal tot browser) die van deze SDK gebruikmaakten

Dat is een enorme - nee, gigantische - onderneming. Canonical had zelfs met de hulp van de Ubuntu-community niet de resources om deze doelen allemaal te bereiken. Zonder dat er flink gesneden zou worden in de waslijst aan features, zou Ubuntu Touch nooit slagen. Vandaar dat Canonical er uiteindelijk officieel de stekker uittrok om zich op kernonderdelen van Ubuntu voor cloud en server te richten.

Er zijn de afgelopen jaren slechts een handjevol Ubuntu-toestellen op de markt gekomen en de meeste daarvan waren stiekem Android-toestellen met Ubuntu Touch in plaats van Android. Deze toestellen zijn, ondanks stuntprijzen van enkele fabrikanten, nauwelijks verkocht.

Windows Phone/Windows Mobile

Het lijkt Microsoft maar niet mee te zitten. Ook het nieuwe ecosysteem van het bedrijf (Phone 7/8 en 10 Mobile) kwam maar niet echt van de grond. Het bedrijf heeft jarenlang slechts een marktaandeel van enkele procenten kunnen scoren en het heeft niet alleen van reviewers, maar ook van consumenten en aandeelhouders de wind van voren gekregen.

De overname van Nokia was volgens verschillende experts een slecht idee. Steve Ballmer en Steven Elop hebben flink wat steken laten vallen en dat heeft niet alleen de smartphones van Microsoft, maar ook Nokia zelf de kop gekost. Nokia probeert het nu nog een keer door in te spelen op nostalgie (een nieuwe 3210).

Inmiddels heeft Microsoft zich teruggetrokken van het idee van een mobiel besturingssysteem, deels wellicht omdat Continuum nooit zo soepel werkte als behoorde, deels omdat de achterstand niet meer in te halen was en deels omdat het idee van Microsoft is dat Windows 10 geen aparte mobiele versie meer behoeft, maar op alles dient te draaien: tablets, pc's, gameconsoles, IoT-apparaten en zelfs Raspberry Pi's.

Er worden zeker geen nieuwe features of upgrades meer uitgebracht voor het platform, maar het wordt vanaf volgend jaar waarschijnlijk niet meer ondersteund voor beveiligingsfixes en andere patches. Wellicht komt Microsoft alsnog met een Surface-telefoon, waar we jarenlang geruchten over hebben gehoord, maar dan zal het waarschijnlijk om een mogelijk speciaal geskinde Windows 10 gaan, niet meer om een specifiek voor telefoons ontworpen OS.

En gezien de lessen van de andere besturingssystemen die we hier hebben behandeld, hoe waarschijnlijk is het dat dát soepel gaat werken?