Het Ministerie van Economische Zaken stelt voor om bij komende veilingen van de gewilde 900 en 800 MHz frequenties alle operators te cappen op 40 MHz. Dat biedt ruimte aan ten minste één nieuwe toetreder. Dat schrijft het Ministerie in een voorlopige versie van zijn visie op mobiele communicatie die ter consultatie is vrijgegeven.

Het gaat om lage frequenties van de 800 en 900 MHz-band. Deze frequenties zijn zeer gewild en uitermate geschikt voor het landelijk uitrollen van een 4G-netwerk. Alleen een vergunning in de 2,6 GHz-band, die dit voorjaar werden geveild, is niet voldoende om een landelijk dekkend netwerk uit te rollen. Kortom, de belangen zijn gigantisch. KPN-topman Ad Scheepbouwer noemde mobiel spectrum eerder deze week dan ook "de grondstoffen van de nieuwe economie".

Omstreden veilingvoorwaarden

Dat Economische Zaken KPN, Vodafone en T-Mobile evenveel spectrum gunt als nieuwkomers is opmerkelijk. Bij de afgelopen 2,6 GHz-veiling werden de zittende operators KPN, Vodafone en T-Mobile namelijk veel zwaarder beperkt (gecapped) dan de nieuwkomers Tele2 en Ziggo 4, een joint venture van UPC en Ziggo. De Tweede Kamer eiste dit, omdat het ten minste drie nieuwe toetreders op de markt wilde. KPN en Vodafone begonnen nog een rechtszaak om deze voorwaarden te schrappen, maar vingen bot. Uiteindelijk kwamen er maar twee nieuwe partijen opdagen op de veiling.

De overheid niet van zins die voorwaarden nogmaals te stellen, maar wil wel ruimte creëren voor ten minste één toetreder. “Het voorstel is om de totale hoeveelheid aan 800 MHz én 900 MHz te verwerven spectrum per speler te beperken tot 2 x 20 MHz,” schrijft EZ.

“Een dergelijke maximering van 2 x 20 MHz biedt enerzijds de garantie dat naast de bestaande mobiele operators tenminste één nieuwkomer lage frequenties kan verwerven. Anderzijds is het maximum hoog genoeg om een marktspeler in de jaren waarin deze cap van kracht blijft, niet onnodig te belemmeren in de inzet van de nieuwste technologieën.”

Digitaal dividend

Om zoveel mogelijk spectrumruimte te creëren, maakte EZ onlangs al bekend dat het zoveel mogelijk frequenties van het zogenaamde digitale dividend (de 800-band) zal vrijmaken voor mobiel breedband. In totaal zou er in de 800 en 900 banden 130 MHz beschikbaar komen. Dat houdt in dat er maar drie partijen de maximale 40 MHz kunnen verwerven en er dan nog maar 10 Mhz over is.

Een woordvoerder van Economische Zaken stelt desgevraagd dat partijen ook met minder dan 40 MHz prima uit de voeten kunnen. EZ erkent in het document echter wel dat een minder groot blok een evenredige afname betekent aan beschikbare bandbreedte. "De maximaal te behalen snelheid is bij LTE proportioneel gerelateerd aan de kanaalbreedte. Bij 2 x 10 MHz is de helft van de mogelijke snelheid van 2 x 20 MHz te behalen."

Om toetreders op weg te helpen stelt het ministerie als alternatief voor om naast een maximum cap voor alle spelers een minimum hoeveelheid spectrum van 2 x 10 Mhz te reserveren voor elke nieuwkomer.

Twee veilingmomenten

De eerstvolgende veiling zal naar verwachting in 2011 of 2012 plaatsvinden. Dit gaat om 900 en 1800 Mhz banden die nu voor GSM worden gebruikt. Tevens zal dan de door KPN aan de overheid teruggegeven Telfort frequenties en de 55 MHz aan 2,6 Ghz spectrum die dit voorjaar na de veiling overbleef.

Waarschijnlijk is dan het digitale dividend in de 800-band dan echter nog niet vrij, omdat Digitenne en de Publieke Omroep in die band een vergunning hebben die tot 2017 loopt. Die frequenties wil EZ daarom in 2015 veilen, tegelijk met de huidige UMTS-spectrum, waarvan de vergunningen eveneens eind 2016 aflopen.

De zegsman van EZ benadrukt dat er nog niets is besloten, het is een consultatiedocument. Betrokken partijen hebben tot begin oktober de tijd om hun visie op het Nederlands spectrumbeleid te geven. Daarna is het aan een nieuw kabinet om knopen door te hakken.