Het blijft sappelen met gratis draadloos internet in steden. Provider O2 meldt dat het nog voor de zomer het Londense centrum van een wifi-netwerk voorziet voor gratis internettoegang voor bewoners en toeristen. De verwachting is echter dat na de Olympische spelen het 'gratis' er af gaat.

Heel verrassend is dat niet, want het bedrijfsmodel van gratis stadswifi blijft problematisch. Zo blijkt uit een rondgang van Webwereld. Een aantal initiatieven sneuvelden, anderen leiden een zeer kleinschalig of onzeker bestaan. Een overzicht van enkele wifi-initiatieven.

Problematisch bedrijfsmodel

In Amsterdam waren er de afgelopen jaren verschillende initiatieven, maar die zijn niet van de grond gekomen. Ook in Zoetermeer sneuvelde het project.

Een van de meest pijnlijke mislukkingen is Groningen, dat grote ambities had en miljoenen subsidie. Maar toen er zich na de gesubsidieerde start geen nieuwe partijen meldden, moest de stekker eruit. Een jaar geleden was er sprake van een mogelijke doorstart.

Hoe zit het nu? Directeur van Draadloos Groningen Robert Janz is niet bereikbaar, maar een medewerker van het Centrum voor Informatie Technologie van de Universiteit, van waaruit Draadloos Groningen wordt gecoördineerd, meldt dat “het allemaal nog geregeld moet worden."

Elders in Nederland gaat het iets beter. De belangrijkste factor hierbij is de explosief groeiende behoefte aan wifi van smartphonegebruikers. De doorbraak van mobiel internetten maakt het ook voor ondernemers interessant om wifi ook in de winkelstraat of park als gratis dienst aan te bieden, zeker omdat 3G-verbindingen structureel overbelast zijn. Het bedrijfsmodel van stadswifi blijft echter problematisch: veel ondernemers zijn (nog) niet te porren voor een bijdrage en zoals uit Groningen blijkt, als dan de subsidiekraan dicht gaat is het einde oefening.

Kleinschalig

Een relatieve nieuwkomer is Wireless Arnhem, een project dat sinds een jaar loopt. Anders dan in Groningen, dat een zak subsidie kreeg, begint Arnhem klein en telkens met medewerking van ondernemers, vertelt Udo Kelderman. Voorlopig is Wireless Arnhem beperkt tot twee hotspots in het stadspark Sonsbeek.

Het model: een bedrijf of een ondernemersvereniging wil wel een hotspot en betaalt daarvoor 1000 euro per jaar. Wireless Arnhem installeert dan de hardware, beheert de software en lost storingen op. Het idee is dat gebruikers via een portal worden verleid tot een bezoek van de winkel of café, zodat de ondernemer zijn investering kan terugverdienen.

Wireless Arnhem heeft voor routingssoftware van pfSense gekozen, een open source pakket, vertelt Tim Jansen, de technische man van het project.

Dat ondernemers wel degelijk te porren zijn voor gratis wifi, bewijst Scheveningen met het project SkeyeOpener. Strandtenten en T-Mobile bieden samen gratis internet langs het Scheveningse strand.

Met subsidie

Rotterdam heeft een heel ander model, meer vergelijkbaar met Groningen. Hier wordt het wifi-project sinds 2008 gedragen door de gemeente. Die biedt infrastructuur en toegang tot enkele gemeentesites. De toegang tot het internet wordt verzorgd door Rotterdam Hotspot van het bedrijf Republicom, dat ook het wifi-netwerk beheert. Eindgebruikers kunnen gratis surfen, maar moeten binnen een half uur wel met een e-mailadres zijn geregistreerd.

Er zijn in binnenstad van Rotterdam 32 wifi-masten, die ongeveer een gebied van 2 vierkante kilometer dekken. Rotterdam Draadloos is een mesh-netwerk, waarvan de hard- en software wordt geleverd door Strix Systems.

Alhoewel het systeem prima functioneert, is er nog weinig animo vanuit ondernemers, vertelt Republicom-directeur Martijn Hogenboom. Dit komt onder meer omdat de ondernemers- en winkeliersverenigingen sterk zijn gefragmenteerd in de stad. Daardoor drijft het project op gemeenschapsgeld. Het project wordt jaarlijks geëvalueerd en daarom is het onduidelijk of Rotterdam Draadloos zal blijven voortbestaan. Overigens heeft Heerlen een vergelijkbare opzet, Heerlen Live.

Tweede jeugd voor Wireless Leiden

Leiden heeft het oudste wifiproject van het land, Wireless Leiden, dat al 10 jaar loopt. Het project krijgt geen subsidie en draait op vrijwilligers. Mede daarom zijn er heel wat publieke en commerciële organisaties bereid gevonden om een node te plaatsen. Sterker, het project kent 'een tweede jeugd', vertelt Huub Schuurmans van de Stichting Wireless Leiden.

In totaal heeft Leiden nu zo'n 90 nodes. De hard- en software ervoor zijn allemaal zelf ontworpen en gebouwd. Wireless Leiden is momenteel druk bezig het hele netwerk om te bouwen zodat de dekking in de straten en grachten beter wordt. Want de opkomst van smartphone heeft alles op zijn kop gezet.

Dat geldt in Leiden voor bewoners en toeristen, maar ook er omheen. “Want lui op water willen ook permanent het internet op tegenwoordig", vertelt Schuurmans enthousiast. Daarom plaatst Wireless Leiden samen met de watersportvereniging en haven wifi-masten bij de plassen buiten de stad. Schuurmans: “De Kaag is al grotendeels gedekt, we gaan nu aan de slag in de Brasem."