Het ministerie van Binnenlandse Zaken (BZK) heeft in juli een onvolledige conceptbrief over de voortgang van NL-Alert digitaal naar de Tweede Kamer gestuurd. Hierdoor tastte het parlement en de media tot nog toe in het duister over een aantal cruciale problemen waar het project tegen aan loopt.

Werkt niet op smartphones

Zo blijkt namelijk dat het waarschuwingssysteem, op basis van cell broadcast (ook wel cellcast genoemd), niet werkt op een aantal van de nieuwste en populairste smartphones, waaronder Apple's iPhone. Ook verschillende Android-toestellen zijn nog niet geschikt, al is nog onduidelijk welke precies.

Voorts blijkt dat er nog geen (Europese) standaardisatie van cell broadcast bestaat. Weliswaar is de technologie onderdeel van de gsm/umts-standaard 3GPP en door ETSI geratificeerd, maar die standaard is beperkt. Er is niet gespecificeerd hoe een mobieltje een cellcast moet ontvangen, weergeven en opslaan. Het gevolg hiervan is dat telefoons van verschillende merken en typen cellcastberichten heel anders verwerken, zo blijkt uit tests. Als ze het dus überhaupt al ondersteunen.

Kamer kreeg conceptbrief

Deze problemen stonden echter níet in de digitale Kamerbrief die BZK in juli naar de Kamer stuurde en online zette. Maar wél in de papieren versie, die door demissionair minister Hirsch Ballin is ondertekend. Die is in handen gekomen van Tweakers.net en Webwereld (zie onderaan, de 'missende' alinea's zijn rood onderstreept).

"Er is de papieren versie, die is door de minister ondertekend naar de Kamer gestuurd. Maar daarna is er een andere - digitale versie - ook naar de Kamer gestuurd en die is verspreid. Dat wordt vandaag hersteld," verontschuldigt een woordvoerder van BZK zich.

Geklungel met Word

Een ambtenaar heeft gefaald met Word, zo legt de zegsman uit. "De eindversie bevatte namelijk revisies. En in Word heb je de knop 'revisies allemaal overnemen', dan was de juiste brief gestuurd. Of 'revisies negeren', dan krijg je een oude versie, zonder revisies. Er is waarschijnlijk op het verkeerde knopje gedrukt en dus is een verkeerde versie digitaal naar de Kamer gegaan."

SP-Kamerlid Ronald van Raak, die eerder kritische Kamervragen stelde over NL-Alert, vindt de fout van BZK "bijzonder klungelig". "Maar het is goed dat nu in elk geval bekend wordt dat er nog veel problemen spelen waar we niets van afwisten", aldus Van Raak in een reactie. Hij gaat de minister om opheldering vragen.

Ideaal bij rampen

NL-Alert is een landelijk alarmeringsysteem dat de traditionele sirenes aanvult. Gekozen is voor cell broadcast of cellcast technologie waarmee burgers in een specifiek geografisch gebied kunnen worden gewaarschuwd met een soort sms-bericht. Maar anders dan sms, dat wordt vestuurd naar specifieke telefoonnummers, bereikt cellcast iedereen in een bepaald gebied rondom een of meer antennes. Voorwaarde is dat het toestel aanstaat en geschikt is voor cellcast.

Cellcast bestaat al sinds de jaren negentig, maar is in onbruik geraakt. Crisisalarmering via cellcast heeft grote voordelen ten opzicht van sms. Zo kan in één klap tegelijkertijd een grote groep burgers worden bereikt, indien nodig het hele land. Bovendien werkt cellcast via een eigen frequentiekanaal. Zelfs als de spraak- en datanetwerken van de mobiele operators plat liggen door overbelasting, kunnen cellcast berichten nog probleemloos worden verstuurd.

NL-Alert apps

BZK tracht de problemen met de smartphones nu op te lossen door samen met een bedrijf applicaties te ontwikkelen voor bijvoorbeeld iPhone en Android telefoons. Bij Blackberry's en de meeste Nokia's kan cell broadcast via de bestaande instellingen worden aangezet.

Volgens onderzoeksbureau Gfk is momenteel 40 procent van de in Nederland verkochte mobieltjes een smartphone. Webwereld heeft nog vragen uitstaan bij Apple, Google, KPN en Vodafone over welke smartphones (in)compatibel zijn en wat er nodig is om cellcast werkend te krijgen.

Duidelijk is wel dat 'harmonisatie' van de cellcast specificaties nog jaren kan duren, terwijl Nederland het systeem begin 2011 wil invoeren.

Aan de backend worden wel vorderingen gemaakt. BZK heeft de operators na jaren touwtrekken eindelijk zo ver om hun netwerk geschikt te maken voor cellcast. Het ministerie dekt de kosten voor het systeem.

Operators vertragen

Bronnen melden Webwereld dat het vooral door de onwil van operators en mobielfabrikanten zo lang duurt. Want behalve het nut als alarmsysteem valt er geen geld aan te verdienen. Dit in tegenstelling tot sms, dat een regelrechte goudmijn is voor providers. Toch heeft cellcast wel degelijk commerciële potentie, omdat het op duizenden verschillende kanalen kan uitzenden.

Om te voorkomen dat reizigers in het buitenland ineens reclameboodschappen ontvangen op hun alarmkanaal, moet een aantal kanalen worden gereserveerd voor burgeralarmering.

Maar hiervoor is zelfs Europa te klein, dat moet op VN-niveau door de ITU worden vastgesteld, vertelt Mark Wood, cto van het Brits-Amerikaanse CellCast Technologies. Zijn bedrijf heeft meegedongen naar de NL-Alert aanbesteding, die uiteindelijk werd gewonnen door Centric. Centric schakelde het Noorse bedrijf UMS in, dat eerst nog felle kritiek had op de keuze van BZK voor cellcast.

Remmende voorsprong

Centric fungeert als zogenaamde broker. Deze ontvangt de alarmberichten van bijvoorbeeld hulpdiensten of burgemeesters en geeft dit, samen met het specifieke doelgebied, door aan de mobiele netwerkoperators.

Die opereren een Cell Broadcast Center, die bepaald vanaf welke antennes het signaal wordt verzonden. Het Nederlandse One2Many levert deze technologie aan meerdere, niet bij naam genoemde operators, vertelt Maarten Mes, directeur van One2Many.

In Japan bestaat al enkele jaren een werkend cellcast systeem, de Earthquake and Tsunami Warning service (ETWS). Ook de VS hebben na 9/11 getracht een cellcast systeem uit te rollen, CMAS gedoopt, maar dat staat nog steeds in de kinderschoenen. Nederland is in Europa absoluut voorloper, en wordt daarvoor geprezen. Er is inmiddels wel een werkgroep van een vijftal Europese landen, maar ook daar trekt ons land de kar.

Zoals blijkt uit alle openstaande problemen met cellcast, heeft Nederland last van de wet van de remmende voorsprong. Met alle risico's van dien.

Kamerbrief NL-Alert (volledige versie)