De drie grote mobiele operators hebben niet incidenteel maar jarenlang en structureel afspraken gemaakt over veel tariefwijzigingen. Dat beeld rijst op uit verklaringen van de klokkenluiders en toelichting van PVV-Kamerlid Jhim van Bemmel, die het afgelopen half jaar zelf onderzoek deed naar misstanden in de telecombranche.

Dinsdagochtend deed kartelwaakhond NMa invallen bij KPN, Vodafone en T-Mobile op zoek naar bewijs voor illegale prijsafspraken. Ook werden verschillende personen urenlang verhoord. De NMa blijkt al langere tijd onderzoek te doen, maar directe aanleiding voor de inval zijn de belastende verklaringen van insiders, een directeur en ex-directeur bij een van drie verdachte bedrijven, waarover Nieuwsuur berichtte.

Contact via 'wegwerp'-mobieltjes

En die verklaringen liegen er niet om. Een klokkenluider schrijft dat de betrokken managers leergeld hadden betaald nadat ze eerder tegen de lamp waren gelopen bij de NMa. “Sindsdien is iedereen, zeker op het hoogste niveau, extreem voorzichtig. Bovendien werd iedereen daarna nauwkeurig geïnstrueerd door de juridische afdeling. Ik ook. Dat had echter niet tot gevolg dat prijsafspraken niet meer gemaakt worden. Ze werden alleen beter verhuld."

Die verhulling bestond uit tactieken die in het criminele circuit veel worden gebruikt, zoals contact via steeds andere prepaid mobieltjes en telefoonnummers. Ook werd de pers ingezet om aan andere partijen te signaleren dat er een wijziging zat aan te komen. Daarnaast waren borrels, beurzen en congressen aangewezen momenten om face-to-face zaken te doen.

Verschillende tariefwijzigingen verdacht

De afspraken gingen over talloze verschillende aspecten van de tariefstructuren zoals de operators die hanteren. Naast de algemene tariefstijgingen de afgelopen jaren zijn ook het naar boven afronden per minuut, het opschroeven van het tarief voor minuten buiten de belbundel, het weer in rekening brengen van aansluitkosten, het duurder maken van mobiel internet en het instellen van datalimieten voor internet verdacht.

Heel vaak was het hierbij KPN die het spits afbeet, kort daarop gevolgd door Vodafone, waarna T-Mobile na enkele weken of maanden volgde, constateert Kamerlid Jhim Van Bemmel. “Ik noem dit de drielingbeweging, die heb ik meermals langs zien komen. Als de nieuwe tarieven van KPN en Vodafone dan bekend waren, had ik soms nog de hoop dat T-Mobile zich zou onderscheiden en een eigen koers zou varen, maar uiteindelijk ging die dan ook om", vertelt Van Bemmel tegen Webwereld.

Timing toeval

Volgens de operators was er in deze gevallen sprake van of "toevallige timing" of was het juist "een reactie op de markt". Van geheime coördinatie tussen de partijen is geen sprake geweest, aldus de operators.

Van Bemmel wil niet vooruitlopen op het NMa-onderzoek, maar voor hem is wel zonneklaar dat er meer echte concurrentie nodig is in de mobiele telecomsector. “Ik heb de afgelopen maanden tientallen mensen uit de telecombranche gesproken. Dat heeft uiteindelijk geleid tot de verklaringen van de twee klokkenluiders. Het feit dat deze mensen naar voren treden en dit zeggen, spreekt al boekdelen. Dit is heel groot."

Spoeddebat

Een meerderheid van de Tweede Kamer wil een spoeddebat over de kwestie. “En we willen natuurlijk een reactie van de minister." Waarschijnlijk komt dat debat er nog deze week, zegt Van Bemmel.

Als het aan hem ligt gaan ook de voorwaarden van de komende frequentieveiling op de schop, om meer concurrentie te stimuleren. "Linksom of rechtsom zullen we keihard concurrentie moeten introduceren in die markt. We moeten maximaal als Tweede Kamer zorgen dat nieuwe aanbieders kunnen concurreren."

Geen overtuigend bewijs

KPN en T-Mobile willen verder niet inhoudelijk reageren hangende het onderzoek van de NMa. Vodafone laat in een verklaring weten dat het concern op dit moment "geen overtuigend bewijs heeft gezien van ongeoorloofd gedrag door onze medewerkers".

Lees hier eerdere artikelen in dit dossier