Een aantal bomen in de gemeente Alphen aan den Rijn vertoonden enkele jaren terug opmerkelijke afwijkingen in groei, waarbij er tevens scheuren in de bast ontstonden en bloedingen. Sommige bomen vertoonden gezwelachtige bastknobbels. Experts konden geen oorzaak vinden. Er was geen sprake van een virus of bacterie.

Elektromagnetische straling mogelijk oorzaak

Ambtenaar Niek van 't Woud van de gemeente Alphen aan den Rijn verdiepte zich in de zaak en kwam op de suggestie dat de boomziekte te maken zou kunnen hebben met elektromagnetische straling zoals die van wifi accespoints. Wageningen Universiteit kreeg opdracht van de gemeente Alphen aan den Rijn om te onderzoeken in hoeverre het toenemend aantal bronnen van elektromagnetische straling, zoals zendmasten, een rol zou kunnen spelen bij de verslechterde gezondheid van de bomen.

Essen, bomen die in de stedelijke omgeving in toenemende mate last hebben van groeiverstoringen, bleken in een kweekcel met wifi access points verkleuringen en afsterving van bladeren te vertonen. De essen werden gedurende ruim drie maanden blootgesteld aan zes stralingsbronnen met frequenties variërend van 2412 tot 2472 MHz en een vermogen van 100 mW EIRP op 50 cm afstand, zo schrijft de universiteit.

Nieuw onderzoek kost 6000 euro

Hoewel de effecten bij meerdere stralingsbronnen en meerdere bomen gevonden werden, vonden de onderzoekers dat een herhaling van de proef nodig was. Die proef moest langer duren en op grotere schaal worden uitgevoerd. Alleen ontbrak het aan de financiën om de proef op te starten. Daarom werd begin vorig jaar het symposium “Het effect van elektromagnetische straling op bomen" georganiseerd, waarvan de inkomsten werden gebruikt voor een nieuw onderzoek. Er kwamen tevens donaties van Bomencentrum Nederland uit Baarn, vogelpark Avifauna uit Alphen aan den Rijn en de Bomenbank uit Bleskensgraaf. In totaal werd zo 6000 euro bijeen gebracht.

Daardoor kon Wageningen Universiteit afgelopen zomer met het vervolgonderzoek beginnen. De eerste resultaten zouden inmiddels bekend moeten zijn, maar zowel gemeente Alphen aan den Rijn als onderzoeker Andre van Lammeren van de universiteit weigeren daar meer over te vertellen. “De resultaten zijn niet van dien aard dat ze in deze fase van het onderzoek gepubliceerd kunnen worden", zegt Van Lammeren. “Wij geven er de voorkeur aan het onderzoek voort te zetten met aanvullende controles en voldoende aantallen om meer zekerheid te krijgen omtrent een mogelijk effect van EM-velden op bomen en zullen dat dit jaar ook doen."

Overal in Nederland

Volgens algemeen directeur Hans Blokzijl van het Bomencentrum Nederland, een van de donateurs van het onderzoek, is de situatie in Alphen aan den Rijn bepaald niet uniek. “Het is overal aan de orde, maar veel gemeenten herkennen de 'ziekte' niet. Het is natuurlijk nog redelijk onbekend. Maar zet mij in een stad neer en ik kan je de aangetaste bomen zo aanwijzen." Volgens Blokzijl zijn er gevallen bekend in “zeker 40, 50" gemeenten in Nederland.

Dat de onderzoekers en de gemeente Alphen aan den Rijn liever niet met details naar buiten willen komen ligt mogelijk in het feit dat de publiciteit na de publicatie van de resultaten na het eerste onderzoek overweldigend was. Zo spreekt het vakblad Boomzorg van een mediahype. TNO, dat bij het onderzoek betrokken zou zijn geweest, distantieerde zich een dag later van de conclusies uit het onderzoek.