Een van de kostbaarste resources van de economie is de aandacht van mensen - specifiek de aandacht die mensen hebben voor hun werk. Wat voor bedrijf je ook hebt of in werkt, het personeel wordt niet alleen betaald voor vaardigheden, ervaringen en werk, maar ook voor hun aandacht en creativiteit.

Stel dat je een werknemer hebt die acht uur per dag aandacht heeft voor zijn of haar werkzaamheden en dat deze persoon nu per dag een uur kwijt is aan Facebook - dat is een arbeidsverlies van 12,5 procent. En Facebook krijgt die aandacht, die weer ten gelde wordt gemaakt met bijvoorbeeld advertenties. Dat is dus een omzetstroom van jouw bedrijf naar dat van Mark Zuckerberg.

Smartphones zuigen tijd

Dat is een heel simplistisch voorbeeld, maar het is veel complexer en eigenlijk erger. Werknemers worden afgeleid door smartphones, webdiensten, berichten-apps, webshops en veel meer sociale netwerken dan alleen Facebook. Verontrustender is dat dit probleem alleen maar is toegenomen de afgelopen jaren en snel ook.

Analistenbureau Flurry schrijft dat Amerikaanse gebruikers meer dan vijf uur pet dag besteden op hun smartphone en dat de tijd die gespendeerd wordt aan mobiele apps in één jaar tijd - van 2015 naar 2016 - met 69 procent is toegenomen. Ook de tijd die opgaat aan sociale netwerken neemt toe. Volgens The Global Web Index is dat gemiddeld twee uur per dag. Smartphones en apps trekken die tijd.

Angst van luddieten

Als je dergelijke sentimenten opeens veel hoort, komt dat waarschijnlijk omdat er later deze maand een boek uitkomt over dit effect. Jean M. Twenge beschrijft in iGen dat we op de rand van een mentale gezondheidscrisis staan door smartphones en sociale netwerken. Je kunt dit voorproefje lezen bij The Atlantic.

De depressieve, smartphoneverslaafde iGen-jongeren worden nu arbeidskrachten en zijn de toekomst van het bedrijf. Daarom zouden we nu iets moeten doen aan het afleidingsprobleem. Maar wacht! Is dit niet hetzelfde paniekerige verhaal van luddieten die we ook hoorden toen de televisie zijn intrede deed? En met computerspellen? En met internet?

Daar gaan we vast nog lang over discussiëren. Maar wat wel buiten kijf staat, is dat smartphones ons meetbaar afleiden.

Op de volgende pagina: Wat wetenschappelijk onderzoek tot nu toe werkelijk heeft aangetoond.

Recent onderzoek van de University of Texas lijkt erop te wijzen dat een smartphone ons zelfs afleidt als hij niet wordt gebruikt of op 'niet storen' staat. Zelfs als hij uitgeschakeld is en weggestopt is in een tas, koffer of rugtas, voeren we werk slechter uit. Deelnemers van het onderzoek moesten taken uitvoeren, met één groep die de smartphone in een andere ruimte moest achterlaten. Deze tweede groep voerde taken veel beter uit dan de groep met smartphones.

Smartphoneruis is ruis

Hoe groter de afhankelijkheid, hoe groter de afleiding, zo stelden de wetenschappers. De reden is dat smartphones bestaat in een speciaal aandachtsgebied, gelijk aan de aandacht die we hebben voor onze naam die ruis kan doorbreken. Stel je eens voor hoe afgeleid je zou zijn als mensen in de buurt over jou praten. Dit doen smartphones dus met onze aandacht.

Dat onderzoek deed me denken aan eerder onderzoek van MIT-professor Sherry Turkle. Ik interviewde haar nadat haar boek over moderne communicatie in 2015 uitkwam en ze vertelde dat het plaatsen van een smartphone op een tafel bij twee mensen die in gesprek zijn de interactie al beïnvloedde en het gesprek oppervlakkiger werd. De telefoon is een herinnering dat we elk moment onderbroken kunnen worden en als reactie gaan mensen onbewust over op oppervlakkige onderwerpen waarbij het niet zo erg is als we gestoord worden.

Gestoord door meldingen

Weer een ander onderzoek wijst uit dat een smartphone die een melding maakt met geluid of vibratie, zelfs als deze wordt genegeerd, even veel afleiding veroorzaakt als het daadwerkelijk oppakken en gebruiken ervan. Wetenschappers van de Florida State University wijzen erop dat zo'n stoormoment leidt tot irrelevante gedachtenstroom of afleidendende gedachten die de afhandeling van taken negatief beïnvloeden.

Een afgeleide werknemer is een onproductieve werknemer. Een enquête van carrièresite CareerBuilder onder wervingsspecialisten toonde aan dat de mensen die sollicitaties afhandelen geloven dat werknemers extreem onproductief zijn. Meer dan de helft van alle managers gelooft dat smartphones daar de schuld van zijn.

Hierna: De hardware-ontwerpen veranderen om afleidingen weer te verkleinen.

Sommige werkgevers vinden dat smartphones een negatieve impact hebben op de kwaliteit van het werk, moreel van personeel, de relatie van werknemer-baas en ervoor zorgt dat deadlines worden gemist. Onderzochte werknemers waren het daar niet mee eens: daarvan vond slechts tien procent dat smartphones productiviteit negatief beïnvloeden tijdens kantooruren. Nog een laatste onderzoek van de universiteiten van Würzburg en Nottingham Trent stelde dat mensen 26 procent productiever zijn op het werk zonder de smartphone.

Anti-afleidingssmartphone

Maar wat is dan de oplossing? MIT's Turkle stond uitgebreid stil bij de manier waarop we opnieuw leren te communiceren en ze vertelde me dat logischerwijs bedrijven harde maatregelen gaan nemen om gesprekken weer de ruimte te geven. Het niet persoonlijk communiceren raakt namelijk de bottom line. Als reactie daarop gaan we vervolgens smartphones anders ontwerpen.

En die voorspelling van twee jaar geleden is aan het uitkomen. Ik heb ten minste twee smartphones gezien die specifiek zijn ontworpen om minder afleidend te zijn. Ten eerste is dat de Siempo die is ontworpen om functioneel te zijn zonder extra afleiding. Zo heb je toegang tot kaarten en andere functies, maar kun je geen aanvullende apps downloaden. Het maakt de telefoon ook onhandiger: je moet steeds specifiek vertellen wat je wilt doen door opdrachten te typen.

Je kunt er ook mee bellen

Alle meldingen kunnen op ingestelde intervallen gebundeld worden afgeleverd, bijvoorbeeld elke drie uur, zodat ze niet op elk moment kunnen binnenkomen. Tevens is er een pauzeerknop aan de zijkant van het toestel, om meldingen mee uit te schakelen. Dit is ontworpen om af te komen van het constante gedachteloos checken van je telefoon. Dit toestel komt volgend jaar uit.

Een nog radicalere oplossing is de Light Phone. Het apparaat heeft geen scherm en het kan alleen bellen. Zelfs sms'en is niet mogelijk in de huidige vorm. Het is ontworpen als secundaire telefoon: eentje die je gebruikt om even afstand te nemen van je smartphone, zonder dat je de moderne gemakken volledig vaarwel zegt.

Na een succesvolle Kickstarter is Light Phone nu een bedrijf en komt er een nieuwe versie die meer het midden houdt tussen dumbphone en smartphone. Op de laatste pagina: Veel smartphone-afleiding op kantoor kan duiden op een dieper onderliggend probleem, namelijk desinteresse in het werk.

Ik sprak vorige week met Light Phone-oprichter Joe Hollier en hij vertelde dat de volgende versie meer features heeft, maar hetzelfde probleem blijft aanpakken. Het bedrijf wil het van een 2G-ontwerp een 4G-smartphone maken met een paar basale apps die in het Android-gebaseerde platform zijn ingebakken, zoals Google Maps en mogelijke Assistant. Ook komt er mogelijk een e-ink-scherm.

Geen zakelijke oplossing

Deze anti-afleidingtoestellen zijn wellicht goede oplossingen voor mensen die zulke rust zoeken, maar het is geen oplossing voor bedrijven, zelfs niet voor omgevingen waar BYOD zijn intrede net heeft gemaakt. Door minimalistische afleidingsvrije telefoons uit te rollen, werk je alleen maar in de hand dat mensen een tweede, privétoestel meenemen om te gebruiken. Daarnaast werken bedrijfsapps er niet op.

De enige oplossing is beter management, scholing en het leren van nieuwe omgangsvormen. Bedrijven moeten regelmatig sessies geven over de indirecte kosten die nieuwe technologie met zich meebrengt bij afleidend gebruik. De impuls om sociale interactie te zoeken kun je ook herleiden door bedrijfsmatige tools te gebruiken om personeel online met elkaar in contact te brengen.

Oorzaak van desinteresse

En verder is het belangrijk dat P&O zich gaat verdiepen in de mogelijk onderliggende oorzaak van dit symptoom: als mensen veel afleiding zoeken via de smartphone, kan dat erop duiden dat werknemers geen interesse (meer) hebben in het werk zelf. De redenen daarvoor moeten worden opgezocht en aangepakt. De ergste 'oplossing' is ontkennen dat er een probleem is.