Het Agentschap Telecom is afgelopen woensdag begonnen met de veiling van de frequenties voor mobiele communicatie. Er zijn in totaal veertig vergunningen te verdelen tussen vijf geïnteresseerde partijen. De gehele procedure is door geheimzinnigheid omgeven en duurt naar alle verwachting enkele weken. Na de eerste biedingsronde van afgelopen woensdag is de veiling deze vrijdag zijn tweede ronde ingegaan. Over hoe het verloop is, welke termijnen er staan en op de vraag wanneer er uitkomsten zijn te verwachten, wil het Agentschap Telecom geen antwoord geven. “We doen geen mededelingen over de veiling, ook niet over de procedure."

Die procedure is globaal als volgt: afgelopen woensdag zijn de vijf kemphanen via het internet begonnen met de primaire biedronde. Daarin bepaalt de veilingmeester gedurende de dag de prijs en geven de deelnemers aan hoeveel vergunningen zij tegen die prijs willen hebben. Het wonderlijke is dat die deelnemers kunnen bieden op kavels waarbij het aantal vergunningen in die kavel wel bekend is, maar niet het spectrum. De veilingmeester verhoogt steeds de prijs, totdat er zoveel afvallers zijn per kavel dat de vraag niet groter meer is dan het aanbod.

De tweede en derde ronde

Daarna is even pauze genomen en als het goed is is deze vrijdag de tweede ronde, de aanvullende biedronde, begonnen. Dan mogen de deelnemers bieden op verschillende vergunningspakketten. Daarin geldt wel een restrictie: degene die tot aan het einde van de eerste ronde heeft geboden op een pakket, mag ongelimiteerd op dat pakket blijven bieden. Maar op andere pakketten geldt dan een beperking. Anders zouden deelnemers de prijs kunnen opdrijven of op andere gronden speculatieve biedingen kunnen doen.

Na deze tweede ronde maakt Agentschap Telecom de namen van de winnaars bekend. Ook wordt dan het aantal vergunningen per bieder bekend gemaakt. Maar dan isde veiling nog steeds niet gedaan; er volgt nog een toewijzingsbiedronde Daarin moeten de winnaars ook nog eens bieden op een specifieke plaats in de gewonnen frequentiebanden. Aan het einde van deze derde fase in het traject wordt bekend wie welke plek in welke band heeft gewonnen en wat daarvoor de totaalprijs is. Dit hele traject kan dus nog wel enkele weken duren.

Huidige licenties lopen af

De veiling van de kavels in de 900- en 1800-frequentie is mede nodig doordat de huidige licenties in februari aflopen. Die kavels worden dus opnieuw verdeeld, waarbij de verwachting is dat de huidige licentiehouders bieden op dezelfde spectra omdat ze anders alle masten weer moeten ombouwen. Dat kost tijd en geld. Naast de 900- en 1800-frequenties worden ook de 800, 1900, 2100 en 2600 MHz-frequenties geveild. De 900- en 1800-banden worden op dit moment gebruikt voor gsm-verkeer.

De Tweede Kamer heeft er diverse malen op aangedrongen meer concurrentie toe te staan op de markt voor mobiele communicatie. Op dit moment worden de huidige frequenties gebruikt door Vodafone, KPN en T-Mobile, terwijl andere aanbieders, zogeheten Mobile virtual network operators (MVNO's), gebruik maken van de banden van die drie aanbieders. Dat zullen ze blijven doen, want geen van de huidige MVNO's heeft aangekondigd mee te doen aan de veiling.

Nieuwkomers laten gevestigde telco's met lege handen achter Lees verder op pagina 2

Drie + twee deelnemers

Wie doen dan wel mee? Dat zijn de drie huidige en eerder genoemde aanbieders KPN, Vodafone en T-Mobile. De tweede Kamer wilde deze zomer minister Verhagen dwingen om in ieder geval drie frequentieblokken te reserveren voor nieuwkomers, maar Verhagen weigerde dat. In de huidige voorwaarden zijn al wel drie blokken gereserveerd voor nieuwkomers, maar als deze nieuwkomers niet op al deze blokken bieden, dan kunnen de resterende naar de bestaande operators, als die daar wel op hebben geboden. De Kamer wil echter dat deze drie blokken per se voor nieuwkomers zijn, volgens Verhagen onwenselijk

Uiteindelijk wordt een frequentieblok dat gereserveerd zou zijn voor nieuwkomers toch vrijgegeven. De reden dat elke marktpartij - ook gevestigde aanbieders - erop kan bieden, is dat er niet op het blok is ingeschreven door de bedoelde nieuwkomers. Maar wie die nieuwkomers zijn, is nog onduidelijk. In 2010 werd bekend dat Ziggo en UPC als Ziggo 4 wilden gaan bieden op de 2,6 GHz-band, maar beide kabelbedrijven hebben geweigerd officieel commentaar te geven op dat uitgelekte nieuws, dat bekend werd via een inschrijving bij de Kamer van Koophandel. Het bedrijf zou die kleine kavel ook in 2010 hebben verkregen, maar Ziggo startte in 2011 met mobiel internet via het netwerk van KPN.

Deelname Tele2 in mist gehuld

De andere nieuwkomer is waarschijnlijk Tele2. Aangezien de deelnemers niets (mogen) zeggen over de veiling, is dat door het bedrijf niet bevestigd, maar analisten van onder meer Telecompaper noemen de deelname van Tele2 voor de hand liggend. Ook Tele2 won een kleine kavel in de mini-veiling van frequenties in 2010, net als Ziggo. Daarmee zijn de vijf partijen die nu bieden op alle beschikbare frequenties dezelfde die in de miniveiling van 2010 overbleven uit een eerdere groep van negen belangstellenden.

Onduidelijk is wie welk spectrum wil en kan bemachtigen. Volgens leverancier van netwerkapparatuur Ericsson zullen providers eerst willen zien hoeveel spectrum ze kunnen krijgen. "Het liefst zullen ze twee keer 10 MHz willen bemachtigen, omdat het daarmee makkelijker en goedkoper is een dekkend netwerk op te zetten", zei Ericsson eerder dit jaar tegen Webwereld.

Het is uitruilen geblazen

Als providers bijvoorbeeld 2 keer vijf megahertz te pakken weten te krijgen is het mogelijk een dekkend netwerk te bouwen, maar dan zijn er meer palen nodig. "Bij veilingen in andere landen hebben we dan ook gezien dat providers steeds geboden hebben op twee keer 10 MHz. Daarom verwachten we dat dit ook in Nederland zal gebeuren", zegt Ericsson.

Om de concurrentie te bevorderen zijn twee blokken van 10 MHz gereserveerd voor nieuwkomers. Daardoor bestaat een reële kans dat een van de drie grote providers zonder 800 MHz-frequenties komt te zitten. De kans is dan ook groot dat die provider zal moeten samenwerken met een nieuwkomer.