Minister Maxime Verhagen van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (EL&I) schrijft dit aan de Tweede Kamer als antwoord op Kamervragen. Die zijn gesteld door PvdA-Kamerlid Martijn van Dam naar aanleiding van de opeenvolgende prijsverhogingen door de drie mobiele operators in Nederland.

Verhagen zegt geen oordeel te kunnen vellen over de bewering van telecomproviders dat het dataverbruik onverwachts steeg. Die stijging heeft een prijsverhoging noodzakelijk gemaakt, stellen de bedrijven. Omdat de minister geen oordeel kan vellen, vindt hij een onderzoek niet opportuun.

Stilzwijgende coördinatie

Hij stelt dat de Nederlandse mededingingsautoriteit (NMa) zelfstandig onderzoek kan instellen als ze vermoedt dat er sprake is van kartelvorming. Of dat aan de orde is, wordt niet bekend gemaakt. "De NMa doet geen uitspraken over de vraag of zij al dan niet een onderzoek opstart, aangezien dergelijke uitspraken een eventueel onderzoek kunnen verstoren", licht Verhagen toe.

Kamerlid Van Dam vindt het zo snel achter elkaar verhogen van de mobiele datatarieven door KPN, Vodafone en T-Mobile niet getuigen van een gezonde marktwerking. Hij stelt dat er op zijn minst sprake is van "stilzwijgende coördinatie" tussen de marktpartijen. De operators vinden dat daar geen sprake van is en noemen de snel op elkaar volgende prijsstijgingen puur toeval.

Risico aanwezig

Verhagen denkt dat er sprake kan zijn van stilzwijgende coördinatie. Dat kan de concurrentiedruk beperken die de drie operators op elkaar uitoefenen, erkent de minister. "Tegelijkertijd constateer ik dat er in dit geval voor alle drie een aanleiding is om in korte tijd met nieuwe abonnementsvormen te komen: een verandering in de vraag, met explosief groeiend dataverkeer en de voorgenomen regelgeving voor netneutraliteit", aldus de minister.

"Tevens zie ik, zoals ook de vergelijkingssite Bellen.com, dat de aanbieders onderscheidend zijn in de keuzes voor de opzet van hun abonnementen." Bovendien is stilzwijgende coördinatie niet verboden, licht de NMa toe.

Verrassing

Het argument van KPN, Vodafone en T-Mobile dat de toename in het mobiele dataverbuik als een complete verrassing kwam, klopt volgens de minister. Hij baseert zich daarbij op cijfers van telecomwaakhond OPTA. "Het lijkt dat met name de snelheid, omvang en op momenten plotselinge toename van dataverbruik aanbieders heeft verrast, onder andere ten gevolge van de doorbraak van smartphones met applicaties die continue contact zoeken met het netwerk. Social media, in Nederland veel gebruikt, zijn daar een voorbeeld van."

Daarnaast snapt Verhagen dat de operators de terugval van sms en telefonie moeten compenseren. Hij wijst vooral op het stijgende gebruik van sms-applicatie WhatsApp. "De penetratie op smartphones is de afgelopen 4 maanden gestegen van 30% naar 50%", zegt de minister over WhatsApp-gebruik. Hierbij baseert hij zich op onderzoek van Telecompaper. "Dit leidt ertoe dat aanbieders op zoek gaan naar nieuwe verdienmodellen, zoals tot uiting komt in de recent aangekondigde nieuwe abonnementsvormen van de drie netwerkaanbieders."

'Markt moet de tijd krijgen'

De bewering van operators dat de verhoging van de mobiele datatarieven de winstdaling niet direct compenseert, klopt volgens Verhagen ook. Hij constateert dat na het bekijken van onderzoek van Telecompaper. De bewindsman benadrukt dat er in het tweede kwartaal al een winstdaling van 4,5 procent is geweest.

Verhagen: "Voor nu aannemend dat bij de prijsaanpassingen geen sprake is geweest van een overtreding van de Mededingingswet, is het aan de consumenten om te beslissen of ze die tariefsverhogingen willen betalen en aan concurrenten om te bezien of het mogelijk is met een concurrerend aanbod te komen. Dat proces vergt bij iedere prijsaanpassing de nodige tijd en het is van belang dat de markt die tijd krijgt."

Beantwoording Vragen Over Abonnementen Voor Mobiel Internet