De eerste reactie op het aankomende einde van mobiel internetten voor een vast bedrag per maand zal ongetwijfeld de gedachte zijn dat de (grote) telecombedrijven de klant weer eens een poot willen uitdraaien. Dat speelt vast wel enigszins mee, maar is niet de hoofdreden, of in ieder geval niet de enige reden. Vijf argumenten tegen flatrate mobiel internet.

De telco's kunnen het niet aan

We hebben het dan niet alleen over T-Mobile, die de laatste tijd weer volop in het nieuws is geweest, maar die het publiek verzekert op zijn site dat het zijn netwerk op tijd bijgewerkt heeft voor de iPhone 4, terwijl het nu de iPhone 3 al niet aankan. Wat misschien ook wel te maken heeft met het niet optimaal benutten van de frequenties voor mobiel breedband van het overgenomen Orange. Hoe dan ook, T-Mobile schiet tekort en biedt getroffen klanten compensatie, mits zij dat kunnen aantonen.

Maar het gaat dus ook om andere telco's. In de Verenigde Staten is AT&T berucht. Het bedrijf had al geen beste reputatie voor de lancering van de eerste generatie iPhone, die het met een exclusief contract aan zijn mobiele netwerk wist te binden. De afgelopen jaren heeft AT&T geworsteld met problemen; qua capaciteit, dekking, verbroken verbindingen en daarmee dus ook qua publiciteit en imago.

Ja, de techniek schrijdt voort, maar dat geldt niet alleen voor de dure backendnetwerken. De mobiele internettechnologie LTE, opvolger voor het huidige 3G, belooft veel hogere snelheden. Voor de eindgebruiker dus (met een 4G-toestel) die dan veel sneller veel meer data kan verbruiken. In theorie, want ook dit moet wel door de achterliggende netwerken. Die het nu dus al zwaar hebben. En de recente veiling van spectrum voor (technologieneutraal) mobiel breedband helpt ook niet echt, want dat zijn frequenties die beter doordringen dus een hogere bandbreedte binnen bieden.

Lokkertje

Flat-fee was een tijdje nodig, om mobiel internet tot mainstream te maken, zegt KPN-directeur Robbert Bakker ronduit. "Flatrate heeft voor een doorbraak van mobiel internet gezorgd", zei hij deze week op het congres Mobiel Breedband te Den Haag. 3G-internet op de smartphone had gebruik voor een vast bedrag nodig om op gang te komen.

Eigenlijk net zoals ADSL en kabel dat hebben gedaan voor de vaste internetverbindingen. De eerste DSL-abonnementen waren niet eens zo veel sneller dan het toenmalige ISDN, wat met dubbele lijnen viel te doen. De abonnee was met ADSL of kabel wel eindelijk af van het betalen-per-minuut.

En dat heeft inderdaad voor een doorbraak gezorgd. Wie heeft er anno nu nog een inbelabonnement, of wie heeft er geen internet thuis? Mensen die antwoorden op die laatste vraag kunnen trouwens wel een groeiende groep zijn; van mensen die mobiel internet hebben en dus thuis zonder vaste verbinding kunnen. Want als je niet thuis bent, heb je ook minder behoefte aan een internetverbinding daar. Die data verbruik je wel mobiel.

Apparaten per mens

Kijk ook even naar de toekomst, zowel voor de telco's als voor de consument. Die laatstgenoemde belast de netwerken van die eerstgenoemde niet alleen met meer mediaverbruik maar ook met meer apparaten. Een smartphone, een tablet, een laptop, eventueel ook nog een e-reader. En vergeet een smartbook, een 'PSP2', een 'Nintendo DS 3G' of ander toekomstig apparaat niet.

Nu al is één van de meest gewilde functies van een 3G-smartphone het tetheren van dat apparaat; het koppelen als draadloos breedbandmodem aan een laptop. iPhones worden er voor gehackt, Android-toestellen gebruiken het als 'unique selling point', en er gloort een gouden toekomst voor mifi-apparaten (die een persoonlijk wifi-netwerkje vormen, gekoppeld aan een 3G-apparaat).

En telco's zoals AT&T springen er op in. Nu nog door het onbeperkt-abonnement voor mobiele apparaten af te schaffen, en dan een extra betaalde optie toe te voegen voor tethering. Voor een vast bedrag per maand mag je je smartphone of 3G-iPad koppelen aan je computer. Waarbij dan overigens nog gewoon dezelfde, nu net ingestelde datalimiet geldt.

Dat is de huidige praktijk. Maar de apparaten, gebruiksgewoonten, verwachtingen en straks ook abonnementen en betaalconstructies ontwikkelen zich. Denk aan meerdere sims van dezelfde provider, voor verschillende apparaten die tegelijk online kunnen.

Data-obesitas

Waarom? Waarom verschillende apparaten, die allemaal maar online moeten zijn? Omdat het kan. En functioneel ook moet. Wat is het nut van een pc zonder internetverbinding? Precies, nagenoeg nutteloos. Die kant gaat ook mobiele elektronica op, zoals de smartphone, e-reader, video-speler, gameconsole, enzovoorts.

Bovendien verbruiken we ook alsmaar meer, data en dus netwerkverkeer. Omdat het kan. Wie kan zich nog voorstellen dat hij genoegen nam met - en ook echt genoeg had aan - de dataverbinding van vijf jaar terug, of van tien jaar terug? Harde schijven worden alsmaar groter, en alsmaar voller. Omdat het kan. Omdat de ruimte er is. Voor netwerkverbindingen ligt dat niet zo simpel.

Sommige mensen zullen ongetwijfeld zeggen dat zij helemaal niet zoveel verbruiken; gewoon op de pc een beetje YouTube kijken, de halve dag muziek luisteren via Spotify en Skype aan hebben staan. Die eerste twee zorgen al voor verkeer, maar een peer-to-peer applicatie als Skype 'kost' ook netwerkverkeer als je niet zelf ermee belt. En YouTube gaat naar high definition, er komen nieuwe diensten, nieuwe mogelijkheden en daarmee weer nieuwe verbruiksgewoontes.

Oneerlijk

Tenslotte is het eigenlijk ook niet eerlijk. Voor het milieu vinden we het heel gewoon dat de vervuiler moet betalen. Voor elektriciteit is het ook heel gewoon dat je betaalt naar verbruik. En niet een gemiddelde betalen dat mede is gebaseerd op wat andere gebruikers doen. Denk aan de buurman die het WK kijkt op zijn fonkelnieuwe, supergrote flatscreen en met dat stroomslurpende apparaat tegelijk zijn huiskamer verwarmt. Vergeet ook die andere buurman niet die als één van de eersten in de straat een flatscreen had, dus een nu oude en echt stroomverslindende plasma-tv.

Natuurlijk, het blijft nog de vraag of de mobiele operators zich kunnen bedwingen wat betreft het instellen van limieten, het tegelijk verhogen van de prijzen en vervolgers het incasseren voor verbruik boven de nieuwe limieten. Maar daarin komt uiteindelijk ook een marktwerking. Net als bij vaste internetverbindingen. Die in theorie nog wel flatrate zijn, maar in de praktijk toch zijn voorzien van 'fair use'-regels en soms ook nog eens worden afgeknepen (gethrottled).

Liever (echt) betalen naar verbruik dan (meer) betalen voor de illusie van onbeperkt voor een vast bedrag. Laten we wel hopen dat het snel daar op uitkomt. En anders snel, veel en vaak overstappen. Of toch zwichten voor die aanbieding en dus tekenen voor een langlopend contract?