Software zál crashen en besturingssystemen zúllen ooit fatale crashes meemaken. Werk lang genoeg met een OS en vroeger of later zal je een kernelpanic (Linux), BSOD (Windows) of Gray Screen of Death (Mac) tegenkomen. We nemen je mee terug in de tijd naar vervelende herinneringen die je hopelijk vergeten was en naar moderne crash-schermen.

1. AmigaDos: Guru Meditation

Een foutmelding waar menig Amiga-eigenaar nog nachtmerries van krijgt. De Guru meditation is een foutmelding die verschijnt als er een groot software- of hardwareprobleem optreedt. De melding geeft de gebruiker de mogelijkheid door te gaan door op de linkermuisknop te klikken maar in 99 procent van alle gevallen wordt het systeem opnieuw opgestart.

In sommige gevallen kunnen gebruikers ook op de rechtermuisknop klikken en het probleem debuggen met ROMWack. Deze debugger kon worden bereikt door een 9600 baud terminal aan te sluiten op de serial poort van de Amiga.

2. Atari ST: Bommen

Het besturingssysteem van de Atari-ST gebruikt een rij bommen om aan te geven dat er iets goed mis is. De hoeveelheid bommen geeft aan waar het probleem zit. Eén bom betekent reset, Initial PC2, twee bommen betekent Bus fout. Het aantal bommen kan oplopen tot 255 waarbij 255 bommen staat gelijk aan User Interupt Vectors.

3. Mac OS: Bom

We blijven even bij de bommen. Ook Apple gebruikte het bom-icoon om aan te geven als er een grote systeemfout optrad. Soms kreeg de gebruiker nog wel de mogelijkheid de verantwoordelijke software af te sluiten zodat de gebruiker verder kon werken, maar vaak moest de computer alsnog opnieuw worden opgestart omdat het systeem niet meer te redden was. Net als Windows, was er destijds nog nauwelijks memory protection aanwezig waardoor een crashend programma het hele systeem onderuit kon halen.

Gebruikers waren absoluut niet blij met deze melding en deze werd vaak belachelijk gemaakt omdat het erg lastig te achterhalen was waar het precies fout ding. De bom-meldingen gaven weinig tot geen nuttige informatie. Apple gaf later aan dit met opzet gedaan te hebben om gebruikers niet te verwarren met complexe foutmeldingen waar zij toch niks mee konden.

4. PlayStation: Rood is dood

De RSOD is een scherm dat in het verleden vooral werd geassocieerd met het invoeren van een niet-Sony-cd of beschadigde schijf. In vroege generaties van de console kreeg je daar een specifieke waarschuwing voor in een rode wolk, die meer gebruikers gezien zullen hebben dan de daadwerkelijke Red Screen of Death die je wordt gepresenteerd als er iets gruwelijks mis is gegaan.

Dat gebeurde volgens een aantal gebruikers na een firmware-update in het voorjaar van 2009. Daarna merkten gebruikers dat het systeem crashte bij het aanspreken van de Blu-Ray-speler en vervolgens bleef hangen na enkele minuten, soms met onderstaand RSOD, soms niet. Het issue leverde zelfs een collectieve rechtszaak tegen Sony op.

5. Mac OS: droevige/dode Mac

Oudere Apple Macintosh-computers hadden, naast de bom-melding, ook nog een ander crash-scherm. Als het systeem door software- of hardware-problemen niet gestart kon worden, verscheen er een dode of droevige mac op het scherm met een hexadecimale code om aan te geven waar het probleem zat. In nieuwere versies werd er ook nog een geluidje afgespeeld.

6. DOS: Memory extender crashes

DOS had van zichzelf niet echt een crash-scherm maar wel verschillende foutmeldingen om aan te geven dat er iets mis was. De bekendste is toch wel de Abort, Retry, Ignore, Fail-melding. Deze melding verscheen als er een kritieke fout optrad in een programma of als data niet kon worden gelezen of weggeschreven. Gebruikers hadden veelal de kans hun data te redden of hun software af te breken als de foutmelding verscheen.

Dat was met DOS-extenders en expanded memory managers wel anders. Deze hulpprogramma's werden gebruikt om extra geheugen aan te spreken of om software in protected mode uit te voeren. Als er een programma in combinatie met deze tools onderuit ging, werd je getrakteerd op een stop-scherm waarin werd uitgelegd wat er mis was en op welke geheugenlocaties het mis is gegaan. Als zoiets gebeurde was het over en uit voor de gebruiker en moest het systeem opnieuw worden gestart.

© Psychz - Vogons

7. Windows: Blue Screen of Death

Hier is ie dan, de allebekendste, meest gehate foutmelding ter wereld. Het blauwe scherm des doos. De kans is zeer groot dat je deze wel eens langs hebt zien komen. Deze overtreffende trap van de "ongeldige bewerking" zette het systeem stil en liet de gebruiker in een blauw scherm weten dat er een fatale systeemfout (fatal exception) of systeemcrash was opgetreden en dat het systeem uitgeschakeld of herstart moest worden. Dit soort meldingen kwamen in het Windows 9x-tijdperk erg vaak voor en werd veroorzaakt door incompatibele dll-bestanden, bugs in de kernel, instabiliteit en het ontbreken van memory protection.

Dit scherm is door de jaren heen geëvolueerd van een marineblauw scherm met grijze letters (Windows NT3.1 - Windows ME) naar een marineblauw scherm met witte letters (Windows XP - Windows 7) tot een Ceruleumblauw scherm met een zielig kijkende emoticon.

8. Linux: Oeps!

Een oops is een foutmelding dat er een probleem is opgetreden die de betrouwbaarheid van het systeem in gevaar brengt. De oops geeft weer welke call op welke CPU-adres problemen gaf en helpt ontwikkelaars om vat te krijgen op het probleem. Deze boodschap is over te slaan, tenzij de fout zo groot is dat het systeem instabiel wordt en data verloren raakt als er zou worden doorgegaan.

9. Linux: 'Geen paniek' in grote vriendelijke letters?

De hierboven beschreven finale situatie is de beruchte kernelpanic. Als de Linux-kernel een interne fatale fout aantreft in de hardware of software die niet hersteld kan worden, gaat het systeem op zwart. De kernel geeft vervolgens weer wat er mis is gegaan op het scherm en in een bestand en schrijft een image van het kernel-geheugen naar de harde schijf zodat deze later gedebugged kan worden.

10. MacOS / OS X: Gray screen of death

Ook Apple's besturingssysteem gebruikt tegenwoordig kernel panics, al gebruikt Apple nog steeds de filosofie gebruikers niet te verwarren met complexe foutmeldingen. De Kernel panic van macOS en OS X wordt dus verstopt en de gebruiker krijgt slechts een grijs scherm te zien waar in meerdere talen wordt gemeld dat de computer opnieuw opgestart moet worden. Uiteraard zijn er nog steeds mensen die hierover klagen omdat men door deze filosofie lastiger kan achterhalen wat het probleem is. In sommige gevallen kan men de verbose mode triggeren en zo alsnog de achterliggende kernel panic lezen, maar dat is niet gebruikelijk.