De jaren 80 zou je kunnen zien als het eerste decennium waarin de graphics op de pc ver genoeg waren gevorderd, dat creatieve geesten veel van hun game-ideeën opeens konden verwezenlijken. Computergames waren de wieg uit en de kinderschoenen in. In de jaren 80 ontstonden de meeste genres die nu nog te onderkennen zijn in computerspellen. Tijd voor een beknopt retrospectief in misschien wel het creatiefste decennium voor computerspellen en waarschijnlijk in elk geval het meest nostalgische.

3-Demon (1983)

De pc mocht, vergeleken met de arcadekasten en andere homecomputers in de jaren 80, niet echt een powerhouse zijn, toch zijn er aardig wat arcadegames gepoort naar dit platform. Sommige van deze arcadegames werden (wegens copyright-redenen) flink aangepast. Dit leverde enkele prachtige klassiekers op die wel leken op hun arcade-broertjes maar toch anders genoeg waren om een eigen following (en door de jaren heen zelfs remakes) te krijgen.

Hoewel 3-Demon nooit echt een grote fanbase heeft gekregen is het wel een game om even bij stil te staan. Het was een van de eerste 3d-games (first person) voor DOS. Eentje waarin jij Pac-man speelt. Ja, je leest het goed. Een first person versie van Pac-man. Het is een stuk spannender om Pac-man op deze manier te spelen omdat je niet precies weet waar de spoken zich bevinden. Je hebt wel een radar tot je beschikking waarop je ongeveer kan zien hoe ver de spoken van je zijn verwijderd en met de "+"-knop kan je zien waar jij zelf bent. De game was redelijk populair maar heeft nooit een officieel vervolg of een remake gekregen.

Blockout

Ook deze game uit 1989 is een 3D-versie van een bestaande arcade-game: Tetris. In Blockout speel je tetris in 3D- van bovenaf gezien. Je moet in deze games ook blokken van verschillende vormen op- en naast elkaar plaatsen om zo een volledig vlak te vullen. Als je een valk gevuld hebt verdwijnt deze en krijg je er punten voor. Dit is een stuk lastiger in drie dimensies (omdat je lastiger kan zien of je ergens openingen achterlaat), maar dat is juist een fijne uitdaging.

De game werd destijds geprezen om z'n educatieve waarden (al was deze game nooit met die intentie op de markt gebracht) en de inmense populariteit zorgde ervoor dat de game snel op andere platformen werd uitgebracht.

Windmill games

Er blijven nog even bij de arcde games. Canadese gamestudio Windmill Software bracht in het begin van de jaren 80 verschillende uit voor de pc die leken op populaire arcadegames. Dit waren echter geen schaamteloze kloons, maar eerder hommages met een eigen look and feel.

Begrijp ons niet verkeerd, de overeenkomsten waren zeker aanwezig en de hardcore gamer van weleer kon na enkele seconden al zien op welke populaire ardacegames de Windmill-titels waren gebaseerd. De ontwikkelaars wisten er echter zo'n mooie originele draai aan te geven dat sommige van deze games (Digger) een eigen cult following heeft gekregen en een remake.

Conquest was bijvoorbeeld een Joust-kloon en Digger had veel weg van Dig Dug en Mr Do!. Moonbugs leek weer erg veel op een mix van Galaga, Space invaders en Galaxian terwijl Styx weer heel erg leek op Qix.

De ontwikkelaars van deze studio kenden de pc door en door en haalden bijzondere trucjes uit waardoor de games er voor die tijd erg mooi uitzagen in vergelijking met de concurrentie. Hierbij maakten zij onder andere gebruik van een ongedocumenteerde modus van de CGA-grafische kaart en realsound-trucjes.

Digger
Moonbugs

Alley Cat (1984)

In deze schattige arcade game speel je een kat. Spring van waslijn naar waslijn. Ga achter vogels aan, vis de vissenkom leeg, vang muizen, gooi bloempotten omver, ontwijk de hond (en eet hun voerbakken leeg als je de kans krijgt). Vind een cadeautje voor de mooiste vrouwtjeskat uit de buurt en verover haar hart.

De game is simpel, een lekkere rechttoe rechtaan an arcade knaller (die nooit officieel in de arcadehal is uitgebracht). Het tempo lag lekker hoog en de game was niet al te moeilijk. De game was immens populair en is gepoort naar verschillende homecomputer-platformen.

De DOS-versie in verschillende modi te spelen en de meesten van ons zullen de game in 4 kleuren cga-modus hebben gespeeld, maar de game kon ook overweg met de geavanceerdere PCjr/Tandy-modus (16 kleuren en 4 kanaals square geluid). In de onderstaande video zie je de game in die modus gespeeld worden.

The Ancient art of War (1984)

We lezen nog vaak dat Dune II aan de wieg stond van het Real Time Strategy-genre maar dat is toch niet helemaal waar. Games als Herzog Zwei waren toch wat eerder en als wij verder terug gaan in de tijd komen wij uit bij The Ancient Art of War-serie. Ok, deze game was geen pure RTS. Je had immers de tijd om de game op pauze te zetten en je units in alle rust opdrachten te geven maar desalniettemin zijn er erg veel elementen uit deze serie te vinden in moderne RTS-games.

Deze game was destijds erg uitgebreid mar ook erg gedetailleerd. Niet alleen had je de mogelijkheid de game op verschillende manieren uit te spelen en op verschillende niveaus in te zoomen, het was ook een van de weinige games uit dat tijdperk waarbij je je eigen campagnes kan maken en levels kan bouwen. Deze kon je opslaan op een aparte schijf en uitwisselen met je vrienden. De Ancient art of War-serie bestaat uit drie games. De eerste speelde zich af op land en heette "The Ancient art of War" het vervolg speelde zich af op zee en had de naam "The Ancient art of War at sea" en het derde deel "The Ancient art of War in de skies" speelde zich voornamelijk af in het luchtruim tijdens eerste wereld oorlog.

Leisure Suit Larry in the Land of the Lounge Lizards (1987)

Als je in de jaren 80 de beschikking had over een PC, dan kan het bijna niet anders dat je Leisure Suit Larry kent. Als je toen nog tiener of jonger was, is de kans verder groot dat je het spel niet mocht spelen van je broer of ouders. De reden daarvoor was dat het spel maar om één ding gaat: sex.

En dat is precies het revolutionaire aan het spel. Maker Al Lowe kwam op het idee voor Leisure Larry toen hij voor Sierra Entertainment werkte, een bedrijf dat ook wel bekend is van andere adventure games als King's Quest, Police Quest en Space Quest.

Larry heeft volgens het verhaal in het eerste deel van de serie niet echt een leven. Het is een behoorlijke nerd en hij is nog maagd. Hij woont dan ook op zijn veertigste nog bij zijn moeder. Larry besluit daar een einde aan te maken en vanaf dat moment staat zijn leven alleen nog in het teken van vrouwen. In de Larry-serie is het enige doel dan ook om Larry aan sex te helpen.

Omdat maar weinig spellen uit de jaren 80 zich afspelen in de reële wereld, de humor lekker droog was en natuurlijk ook omdat het thema sex was, werd het spel in korte tijd enorm populair. Leisure Larry Suit in the Land of the Lounge Lizards was een spel met ballen. Er zouden zich dan ook vele vervolgen aandienen. Helaas waren die niet allemaal even succesvol. Inmiddels heeft deze game al twee keer een remake gekregen waardoor je de avonturen van Larry kan beleven zonder naar de blokkendoos-versie uit de jaren tachtig te grijpen.

Repton (1985)

Hoewel Boulder Dash de uitvinder is van het stenen duwen en diamantjes verzamelen, was Repton zeker meer dan een slappe rip-off. Het spel is ontworpen door de destijds 15-jarige Brit Tim Tyler. Hij had Boulder Dash wel gezien, maar nooit gespeeld toen hij Repton in een maand tijd programmeerde.

De hoofdpersoon in Repton is een hagedis-achtig individu dat in de vaak enorme levels onder tijdsdruk alle diamanten moet verzamelen. Daarbij wordt hij geteisterd door stenen en monsters die uit eieren ontspruiten. In latere delen werden steeds meer elementen toegevoegd. Zo was er de warp (teleporteren), doodshoofden (stil, maar dodelijk) en de poisonous fungus (een zich uitbreidende schimmel die de tijdsdruk verder verhoogde).

Repton heeft een enorme hoeveelheid aan vervolgen en namaaksels gekend en dat is niet voor niets. De puzzels stonden garant voor uren speelplezier en waren immens verslavend.

Het grote aantal klonen en vervolgen is onlangs overigens uitgebreid met een nieuwe aanwinst. Repton kan inmiddels in de App Store gevonden worden onder de naam iRepton. Voor Android gebruikers is Mole Miner (van de maker van Repton-kloon Ripton) het beste alternatief.

SimCity (1989)

Weer een compleet ander genre is begonnen met SimCity. Simulatiegames zijn er tot op de dag van vandaag in grote getale en de eerste game die volledig op simulatie gefocust was, is SimCity. Spellenontwerper Will Wright kwam op het idee van SimCity doordat hij in het spel genaamd Raid on Bungeling Bay de feature waarin hij zijn eigen kaarten kon maken veel leuker vond dan het spel zelf.

Vrijwel meteen liep hij echter tegen een enorm probleem op. Spellen draaien altijd om winnen of verliezen. Maar bij SimCity is dat niet het geval. Het spel is dan ook niet uit te spelen. Daarom zagen de spellenuitgevers commercieel gezien niets in het concept en bleef SimCity vanaf 1985 4 jaar op de plank liggen, totdat Maxis het oppikte en uitgaf in 1989.

SimCity draait volledig om het creëren van een succesvolle stad. De Sims die daarin wonen zijn daarbij van cruciaal belang. Hoe meer mensen je naar je stad trekt, des te beter. Maar door bijvoorbeeld te hoge belastingen te heffen, worden Sims minder blij en gaan ze weg. Om uit te breiden is alleen wel weer geld nodig natuurlijk. De speler moet dus balanceren tussen deze en meer van dit soort zaken en de stad zo snel mogelijk laten groeien. Helaas kan een SimCity stad ook getroffen worden door rampen, waardoor het spel niet slechts een wiskundige puzzel is. Zo ontstaan er branden, waaien er tornado's in de rondte en stampt Godzilla af en toe wat gebouwen plat.

Prince of Persia (1989)

Eén van de games die een enorme invloed uitgeoefend heeft op het platform genre is Prince of Persia. Er was veel verbazing over de soepele manier waarop de Perzische prins bewoog. Spellenontwerper Jordan Mechner was hiervoor verantwoordelijk. Hij nam hij de bewegingen van zijn broer in een witte broek op en bestudeerde deze tot in den treuren. Een grappig feitje is dat de eerste 10 minuten van de film Raiders of the Lost Ark de inspiratie voor Mechner zijn geweest toen hij begon met programmeren.

Het spel kwam in 1989 uit op de Apple II en in 1990 voor de PC. Opvallend voor die tijd was het feit dat de prins met een zwaard vocht. De meeste wapens in games waren destijds namelijk projectielen, omdat dit makkelijker te verwezenlijken was. In combinatie met de acrobatische sprongen en uitdagende puzzels, was Prince of Persia erg vernieuwend en meteen een megahit.

De Prince of Persia serie is in 2003 gereboot met een aantal zeer succesvolle 3D-games op moderne game-platforms. Daarnaast is er zelfs een film van de serie. En als je de oude game nog eens wilt spelen waar je ook bent, kun je Prince of Persia Retro aanschaffen op de iPhone of Android-telefoon. De serie heeft het zand.. ehh de tand des tijds dus goed doorstaan.

Ook kan de game gespeeld worden op the internet archive.

Maniac Mansion (1987)

Een legendarische point-and-click adventure die de inspiratie is geweest voor vele andere spellen in het genre is Maniac Mansion. Het spel had een onovertroffen sfeer en de bizarre horrortaferelen en intelligente humor maken dat deze b-horror parodie in het geheugen van de massa staat gegrift.

Het spel had zelfs meerdere eindes, die afhankelijk waren van de gekozen personages en de acties. Dat was destijds redelijk revolutionair. Maniac Mansion was verder heerlijk zelfbewust en nam zichzelf niet te serieus. Zo zaten er gemene grappen in spel, zoals een kettingzaag waarvoor geen brandstof bestond. De speler kon zich dus het apelazarus zoeken, maar zou er nooit in slagen om dat apparaat aan de praat te krijgen.

De schrijvers van het spel, Ron Gilbert en Gary Winnick hadden een voorliefde voor b-horrorfilms zoals The Fly en Re-Animator. Het concept met een soort spookhuis kwam daardoor al snel naar voren. De inspiratie voor de mansion komt van het grote herenhuis op Skywalker Ranch van George Lucas. Maniac Mansion is dan ook afkomstig van Lucasfilm Games (later LucasArts).

Er zijn nog altijd fans bezig om een 3D-versie van het spel te maken. Een demo staat zelfs al online. Verder is het zeker een aanrader om te lezen hoe dit spel ontstaan is en welke invloeden er verwerkt zijn in Maniac Mansion. Ook het vervolg Day of the Tentacle was trouwens een pareltje.

Zin gekregen om deze (en vele andere) DOS-games te gaan spelen? Dat kan nu heel makkelijk dankzij The Internet Archive.

Lees ook:10 beste Dos-games om te spelen op archive.org