1. Wijzig je energiebeheer-instellingen

Als je de energiebespaarmodus van Windows 10 gebruikt, vertraag je je computer. Deze modus verlaagt de prestaties van je systeem om, zoals je waarschijnlijk al had verwacht gezien de naam, energie te besparen. Voordat je andere instellingen gaat wijzigen, controleer eerst of deze modus is ingeschakeld. Zo ja, wijzig deze dan in "gebalanceerd" of "hoge prestaties".

Deze opties kunnen worden aangepast door het configuratiescherm te openen en te navigeren naar Systeem en beveiliging en Energiebeheer. Houd er wel rekening mee dat als je een laptop of tablet gebruikt je minder lang kan werken op één lading.

Als je een desktopgebruiker bent, kan je rustig kiezen voor "hoge prestaties".

2. Schakel de zoekindex uit

Windows 10 indexeert je harde schijf op de achtergrond. Het systeem doet dit om je sneller zoekresultaten te tonen als je een zoekopdracht geeft. Dit kan je pc echter behoorlijk vertragen, zeker als je systeem al wat ouder is of omdat je niet zo'n krachtig systeem gebruikt. Zelfs als je een SSD hebt, helpt het om het indexeren uit te schakelen. Het constant wegschrijven van data kan zulke drives namelijk ook vertragen.

Het indexeren kan worden uitgeschakeld door "services.msc" in het startmenu te typen. De services app wordt geopend. Scroll naar de "indexing service" of " Windows Search" en dubbelklik daarop. Er verschijnt een venster met de zoek/indexeringsopties van Windows.

Klik op Stop en herstart je computer. Het zoeken naar bestanden op Windows onderdelen zal nu langzamer gaan dan je gewend bent, maar de algehele prestaties van je systeem zullen beter zijn. En laten we eerlijk zijn, hoe vaak gebruik je de zoekfunctie nou eigenlijk?

Als het antwoord op die vraag "toch best vaak" is, kan je de indexeringsfeature ook gedeeltelijk uitschakelen. Typ "index" in de zoekbalk van je startmenu en klik op de indexeringsopties. Er verschijnt een venster met alle locaties (en applicaties) die door het systeem worden geïndexeerd. Klik op "Wijzigen" en vink de locaties/applicaties uit waarvan jij niet wilt dat deze worden geïndexeerd.

3. Zet opstartende programma's uit

Een van de meest voorkomende oorzaken dat Windows snel traag begint aan te voelen is dat er veel programma's tegelijk gaan draaien. Dat gebeurt al snel met allerlei software die je misschien niet eens gebruikt. Zorg ervoor dat deze niet automatisch starten en je pc wordt al meteen een stuk sneller.

Start hiervoor de taakbeheerder met Ctrl-Alt-Del > Taakbeheer of klik met de rechtermuisknop op de taakbalk en selecteer Taakbeheer. Als je geen tabbladen ziet in dit overzicht, klik je op 'Meer details' om het klassieke overzicht tevoorschijn te halen. Je kunt hier een heleboel zich potentieel misdragende software beheren, maar laten we hier eens kijken naar opstartende programma's.

Klik op het tabblad 'Opstarten'. Hier zie je een lijst van programma's die worden gestart als Windows zelf opstart. Je ziet naast het programma wie de uitgever ervan is, of het automatisch wordt gestart en wat de impact daarvan op het systeem is. Kijk vooral naar programma's waarbij 'Veel' onder 'Invloed op opstarten' staat.

Om zo'n programma een halt toe te roepen, klik je er met de rechtermuisknop op en selecteer je 'Uitschakelen'. Je kunt de applicatie altijd nog gewoon zelf opstarten. Mocht je later besluiten dat het automatisch opstarten van het programma toch handig was, kun je weer teruggaan naar dit overzicht en op 'Inschakelen' klikken.

Veel van deze diensten zal je meteen herkennen, zoals Microsoft OneDrive of Google Chrome. Maar dat zal niet voor alle programma's gelden. Je kunt meer informatie over onbekende programma's krijgen door er met de rechtermuisknop op te klikken en 'Eigenschappen' te openen. Daar zie je onder meer het pad op de harde schijf, of er een digitale handtekening is, de bestandsgrootte en wanneer het voor het laatst is aangepast.

Je kunt ook meteen de map openen waar het programma zich bevindt door op het programma te rechtsklikken en te kiezen voor 'Bestandslocatie openen'. Dit opent de verkenner op de locatie waar het programma is geïnstalleerd en zo kun je ook meer erover ontdekken. Als laatste kun je ook voor 'Online zoeken' kiezen, waarna Bing informatie zoekt over het geselecteerde programma's.

Als je je zorgen maakt om een bepaald programma, verwijs ik je graag naar de website Should I Block It? Daar kun je zoeken op de bestandsnaam en vind je meestal goede informatie over het nut van dit programma of proces. Als je prestatiezuigende applicaties zoveel mogelijk uitschakelt tot je ze zelf nodig hebt, start Windows meteen al een stuk sneller op.

4. Schakel visuele effecten uit

Windows 10 heeft vlotte effecten en animaties omdat het oog nou eenmaal ook wat wil en op snelle systemen heeft dit weinig invloed. Maar op de wat oudere hardware - bijvoorbeeld een Windows 7 machine die is bijgewerkt naar Windows 10 - kunnen deze effecten van invloed zijn op de prestaties.

Ze zijn makkelijk uit te zetten. Zoek in de balk (of met de zoekknop) naast de startknop naar sysdm.cpl om de Systeemeigenschappen te openen. Klik op het tabblad 'Geavanceerd' en binnen bij 'Prestaties' op 'Instellingen'. Dat opent onder meer een venster voor het aanpassen van de visuele effecten.

Als je tijd hebt kun je hier wat mee experimenteren. Voor mensen die gewoon snel deze tips willen toepassen, kun je kiezen voor het de optie 'Beste weergave', of de volgende meest prestatievretende opties uitvinken:

  • Animaties op de taakbalk
  • Besturings- en andere elementen laten bewegen binnen vensters
  • Keuzelijsten met invoervakken schuivend openen
  • Knopinfo schuivend of met overgangseffect in beeld brengen
  • Kort weergeven inschakelen
  • Schaduw onder vensters weergeven
  • Vensteranimaties bij minimaliseren en maximaliseren

5. Gebruik Windows-probleemoplossing

Windows 10 heeft een nuttige, relatief onbekende tool die prestatieproblemen kan onderzoeken en oplossingen aan kan dragen. Deze staat in het configuratiescherm, maar je bereikt hem ook door 'Probleemoplossing' in de zoekbalk te tikken en op enter te tikken. Klik vervolgens rechtsonder in het scherm op 'Onderhoudstaken uitvoeren'.

Dit opent een venster 'Computerproblemen oplossen en helpen voorkomen'. Klik op volgende. De probleemoplosser vindt bestanden en koppelingen die nauwelijks worden gebruikt en identificeert andere dingen die van invloed kunnen zijn op de prestaties. Deze opdracht moet worden uitgevoerd als Administrator en het programma komt met die melding die je kunt doorklikken als je admin-rechten hebt.

6. Vraag hulp aan de Prestatiemeter

De tools Broncontrole en Prestatiemeter kunnen een controle uitvoeren op het systeem, waarna je een rapport krijgt met systeemissues en mogelijke oplossingen. Voer hiervoor in de zoekbalk 'perfmon' uit met de parameter 'report', dus perfmon /report. Deze rapportage geeft een overzicht van issues waar je naar believen heel diep in kunt duiken - of niet.

Voor het snelste resultaat kun je het beste het eerst kijken naar 'Waarschuwingen' onder het vak 'Diagnostische resultaten'. Hier zie je bijvoorbeeld issues met eventueel ontbrekende drivers, crashende services en andere events die mogelijk aandacht verdienen. Daarnaast draagt het overzicht stapsgewijs oplossingen aan.

Verder is het misschien nuttig om door te scrollen naar 'Overzicht van bronnen'. Daar zie je hoe de CPU, netwerkverbinding, schijf en het geheugen presteren met een groen bolletje als er geen problemen zijn, geel als er mogelijke issues zijn en rood als er een probleem is aangetroffen. Afhankelijk van wat je hier aantreft, is het bijvoorbeeld misschien tijd om meer geheugen vrij te maken of zelfs modules bij te plaatsen.

7. Verwijder bloatware

Soms is de grootste boosdoener die je systeem traag maakt niks van Windows 10 zelf, maar de schuld van bloatware die de processor en systeembronnen nodeloos bezet houden. Voorgeïnstalleerde adware en bloatware zijn vooral geniepig, omdat ze zijn geïnstalleerd door de fabrikant. Pc's draaien stukken vlotter als je deze software eraf kunt gooien.

Voer eerst een systeemscan uit op zoek naar adware en malware. Dat kun je doen met een beveiligingspakket of antiviruspakket maar het kan ook met de ingebouwde Windows Defender (Apps > Systeem > Windows Defender, of door de naam te typen in de zoekbalk) en op 'Nu scannen' te klikken.

Het is een goed idee om een second opinion te vragen en dat kan met een gratis tool als Malwarebytes Anti-Malware. De gratis versie zoekt en verwijdert wat het vindt, de betaalde variant voorkomt verdere infecties. Wat bloatware betreft heb je meerdere opties, zoals PC Decrapifier, Should I Remove It? en SlimComputer.

Lees ook: De beste gratis spyware-verwijdertools