Het wordt lastiger om nog een illegale versie van Windows te hanteren. Bij Windows 10 is het nog wel steeds mogelijk, maar een gekraakte versie ontvangt geen updates en is binnen de kortste keren zeer onveilig. Maar de meestgebruikte Windows-versie is in tegenstelling tot wat Microsoft hoopte nog altijd niet Windows 10, maar de versie van twee edities eerder: Windows 7. En niet alleen in Azië, waar OS-piraterij nog hoogtij voert, maar ook in Europa is Windows 7 de grootste versie.

Interessant in dat opzicht is dat Windows 7 nog maar zestien maanden ondersteuning te gaan heeft en daarna geen (beveiligings)updates meer ontvangt. Wie dacht dat de aanwezigheid van Windows XP een probleem was toen de ondersteuning werd beëindigd, kan zich de borst natmaken voor een grotere uitdaging met de onvermijdelijke migratie naar Windows 10 (of wellicht een non-Windows besturingsysteem). Tijd voor enkele weetjes omtrent illegale Windows-kopieën.

1. Softwarepiraterij ook in Nederland groot

Uit cijfers van anti-piraterijorganisatie BSA bleek al eens dat 25 procent van de software in gebruik bij Nederlandse bedrijven en consumenten illegaal draait. Dat gaat niet alleen om besturingssystemen, maar ook om applicaties. Dat cijfer neemt de afgelopen jaren geleidelijk af, deels ook vanwege het steeds groter wordende aanbod van SaaS en webdiensten. BSA schatte het aantal ongelicentieerde software in Nederland juni 2018 op 22 procent - ver onder het wereldwijde gemiddelde overigens (PDF).

Lastiger is het te ontdekken om hoeveel Windows-installaties dat precies gaat. Microsoft zelf schatte in 2007 dat 22 procent van de Windows-installaties in Nederland illegaal is. Dat lijkt misschien nog weinig, maar daarbij moet worden aangetekend dat nieuwe desktops en laptops kant-en-klaar worden verkocht met een legaal geïnstalleerde Windows-versie erop. Los downloaden doet slechts een kleine groep. Wereldwijd zou volgens de BSA circa 35 procent van alle Windows-licenties illegaal zijn.

2. China is koning illegaal Windows-gebruik

Waar in Nederland dus ongeveer 1 op de 5 gebruikers het niet zo nauw neemt met Microsofts licentiebepalingen, spanden Chinese Windows-gebruikers de kroon: 90 procent in het Aziatische land installeerde volgens oud-topman Steve Ballmer gewoon een piratenkopie. Geen wonder dat Windows XP daar nog steeds een marktaandeel heeft, ook al neemt het ook in China sterk af.

Het aandeel van ongelicentieerde software in China zet BSA in 2018 op 66 procent. In 2013 was dat nog 74 procent. Ook hier is het lastig inschatten wat het aandeel Windows daarin is. Microsoft probeert al jaren de Chinese overheid ertoe te bewegen illegaal gebruik van zijn producten strenger te controleren en straffen uit te delen voor schending van het intellectueel eigendom.

3. (Windows-)piraterij daalt

De BSA concludeerde afgelopen zomer dat de waarde van commerciële software daalt (PDF). De organisatie laat zien dat de verliezen door piraterij minder groot lijken uit te vallen, omdat de totale waarde afneemt. Mooie spin van de cijfers, die er feitelijk op neerkomen dat juist meer gebruikers voor licenties betalen in diverse SaaS-platforms en webdiensten. En soms zijn die zelfs gratis voor standaardgebruik.

Daalt softwarepiraterij dan ook? De BSA geeft aan dat piraterij nog steeds een groot risico vormt en volgens de organisatie komt dat deels door illegale software. De praktijk leert ons dat de oorzaak eerder in ongepatchte legale software ligt, maar oké. Echte cijfers hebben we niet, maar als je de zaak alleen al empirisch bekijkt, is het logisch dat er minder illegale kopietjes rondwaren in bedrijven, simpelweg omdat er minder legale kopietjes zijn. Steeds meer zit aan een abonnementenmodel (zelfs Windows) en er zijn steeds minder fysieke media beschikbaar.

4. Ede ging eerder de fout in...

De gemeente Ede kreeg eind 2013 een bezoekje van het bedrijf Infracontrol dat in opdracht van Microsoft compliancy met productlicenties controleert. Wat bleek tijdens een maand meekijken op het netwerk: er werden hongerden illegale licenties gebruikt van onder meer Windows, Windows Server, Office en Exchange. Na het afrekenen van ruim 100.000 euro werden de computers alsnog voorzien van goedgekeurde, authentieke versies.

5. ...maar ook het Amerikaanse leger

Torrentfreak werd eind 2013 door een Amerikaanse militair uit Qatar getipt dat in de Amerikaanse legerbasis 18 computers met een illegale versie van Windows 7 draaiden. Als bewijs werd onderstaand screenshot aangevoerd. De Obama-regering schikte in datzelfde jaar trouwens voor 50 miljoen dollar met logistieke softwareleverancier Apptricity voor eerder illegaal gebruik ervan door - jawel! - wederom het Amerikaanse leger.

6. OEM-licenties verkopen mag zomaar niet

Nederlandse computerwinkels werden eind 2009 door Microsoft op de vingers getikt vanwege het verkopen van honderden OEM-licenties aan klanten. Strikt gezien is dat illegaal, want de goedkopere OEM-licenties, die ongeveer de helft kosten van een regulier gebruiksrecht, zijn bedoeld voor fabrikanten en niet om los verkocht te worden. Microsoft kan deze versies goedkoper leveren omdat het zelf geen support levert op OEM-software, maar dat door de fabrikanten laat doen. Per geval werd destijds bekeken of de klant met zijn OEM-licentie wel of niet 70 euro moest betalen om zijn Windows 7 volledig legaal te maken

7. Ook licenties bestemd voor andere regio's zijn illegaal

Een gerechtshof in Londen veroordeelde een softwarehandelaar in 2009 tot negen maanden celstraf voor illegale 'grijze' import van Microsoft-software, waaronder Windows-licenties. Barry Omesuh moest de cel in omdat hij duizenden goedkope licenties importeerde, en dat mag niet.

Microsoft hanteert in verschillende regio's verschillende prijzen. Alleen inkoop binnen dezelfde regio, bijvoorbeeld Europa, is toegestaan. Import van licenties uit bijvoorbeeld de Verenigde Staten of China om in Europa te verkopen mag niet. In 2008 werd een Nederlander aangeklaagd die voor 3,7 miljoen dollar aan dergelijke licenties had verkocht.

8. Recovery-disks verkopen mag niet

Een man die 48.000 restore-disks van Windows verkocht voor een kwartje per stuk, kreeg dit jaar in hoger beroep te horen dat hij hier 15 maanden de cel voor moet indraaien. Het idee van Eric Lundgren was om gebruikers via pc-winkeltjes een schijf in handen te geven die ze onder normale omstandigheden zelf zouden moeten branden als hun harde schijf faalt om Windows te herstellen. Kortom, ze werken alleen op pc's die al een licentie hebben.

De douane hield de 48.000 schijfjes in 2012 tegen en de overheid startte een rechtszaak die Lundgren de celstraf van 15 maanden en een schuld van 7 ton opleverde. Microsoft stelde in een blogpost in principe niets met de zaak te maken hebben en het idee van het voorkomen dat pc's vroegtijdig in de afvalhoop verdwijnen te prijzen, maar dat Lundgren er oneerlijke praktijken op nahield door willens en wetens Windows te herstellen bij systemen die daar geen recht toe hadden voor zijn eigen gewin.

9. Heb je Windows netjes gekocht, blijkt het alsnog illegaal!

Eind 2014 werd de online vraagbaak van Microsoft overspoeld door gebruikers die opeens een melding kregen dat zij een illegale (non Genuine) versie van Windows 7 draaiden. Wat bleek: deze melding werd veroorzaakt door fouten in de patch KB3004394 die naast deze blunder ook zorgde voor problemen met Windows Defender, Security Essentials, UAC en plug-ins voor MMC. Ook konden gebruikers als klap op de vuurpijl geen nieuwe updates installeren die het probleem weer konden herstellen.

Microsoft trok de update rap terug en benaderde gebruikers die kampten met problemen. Toen ook een handmatige fix niet afdoende bleek, bracht de leverancier voor die computers een speciale patch uit (KB3024777) om alle problemen definitief te verhelpen. Dat bood gelukkig wel soelaas, al moesten flink wat gebruikers hun Windows-installatie alsnog telefonisch (opnieuw) activeren.