Wie Windows 10 gebruikt ontvangt verplicht updates. Gebruikers van Home versies kunnen deze updates standaard helemaal niet uitstellen. De beveiligingsupdates komen gewoonlijk wekelijks (dit heet Patch Tuesday) en "feature updates" komen 2 maal per jaar. Als je Winver intypt in je startmenu of bij Uitvoeren, als je een klassiek startmenu gebruikt, dan zie je een 4 cijferig versienummer en een 5+3 cijferig build nummer. Het versienummer staat voor het jaar en de maand waarin de feature update geacht werd uit te komen waarbij onlosmakelijk een build nummer hoort.

De eerste feature updates hadden namen zoals Anniversary update (1 jaar na het uitkomen van Windows 10, 1607 met versienummer 14393.2724) of Creators Update. De laatste feature update is 1809 en heet "Windows 10 October Update". Deze kwam niet uit in september ondanks "09" in het versienummer, ook niet in oktober ondanks de naam maar in november. Dat kwam door de ontdekking van enkele ernstige bugs in o.a. de Verkenner, die bij kopiëren al bestaande bestanden overschreef zonder bevestiging of helemaal niet overschreef zonder waarschuwing. Je kunt je afvragen hoe fijn die "feature updates" zijn als functionaliteit die al jaren goed werkt opeens dit soort fouten gaat vertonen.

Maar zoals geschreven, je moet die updates toestaan. Vanaf Windows 10 Professional kun je (via Instellingen, Updates, Geavanceerd) kiezen dat je niet het "Semi-Annual Channel (Targeted)" kiest maar het "Semi-Annual Channel." Heerlijke terminologie. Bij de laatste keuze krijg je de feature update niet eerder dan wanneer Microsoft deze rijp voor algemeen gebruik in bedrijven acht, betekent "Semi-Annual Channel" en dat zal voor de 1809 rond februari zijn. Je kunt ook een aantal dagen wachten, maximaal 365.

Nieuwe releases hebben ook weer een eigen codenaam. Tot nu toe was dat Redstone (Redstone 5 was de huidige 1809); de volgende update wordt nu in april 2019 verwacht maar heet geen Redstone meer maar 19H1 wat me eerst deed denken aan de afkortingen die gebruikt worden voor griep (H5N1 is vogelgriep). Ik ben benieuwd wanneer deze versies zover uitlopen dat er uiteindelijk een half jaar wordt overgeslagen. Aan de andere kant is er weinig bijzonder te melden over deze update dus misschien komt de "19H1" nu wel in april.

Toch heeft niet iedereen een Windows 10 versie van maximaal een jaar geleden. Dat kan bewust zijn. Via Computer Management (typ compmgmt.msc) in het startmenu of Uitvoeren, ga naar Services and Applications, services, zoek Windows Update en zet deze op Disabled. Er zijn nog wat geavanceerdere methodes om te voorkomen dat Windows code de service weer aan zet, maar het werkt nog steeds en het voorkomt alle updates.

Daarom is het ook niet aan te raden; vanaf Windows Professional kun je veiligheidsupdates 30 dagen uitstellen, en op deze wijze dus langer. Maar met jarenlang uitstellen van alle updates neemt de kans op problemen steeds toe, tenminste, zolang je pc met het internet verbonden is. Er zijn verschillende redenen waarom gebruikers updates willen tegenhouden. Een belangrijke is dat een werkend systeem bij Microsoft niet zelden verandert in een niet (goed) werkend systeem na updates. Daarbij maakt het niet uit of het Windows 10 op de PC is of op de smartphone.

Bij Windows 10 smartphones die in november updates ontvingen startte een groot aantal apps niet meer op (tenzij opnieuw geïnstalleerd) na de update. Een hierop volgende update van de Windows Store app leek de oplossing van dit probleem. Bij mijn Windows 10 Phone, waarvan de meeste apps nog werken, werkt het roteren van foto's (meestal) niet meer, hoewel aan staat dat een foto moet meedraaien als je de smartphone draait. Dat kan je wonderlijk genoeg (tijdelijk) oplossen door de toegang naar de locatie voor Windows Maps (tijdelijk) uit te zetten en de smartphone te herstarten.

Ik kan me voorstellen dat met dit soort problemen de overgebleven Windows 10 Phone gebruikers blij zijn dat eind dit jaar updates helemaal stoppen. Pc Windows 10 gebruikers die niet hebben aangegeven dat ze op betaalde verbindingen werken krijgen zonder waarschuwing een Feature Update gevolgd door een hoge data-overschrijdings rekening. En soms worden features doorgevoerd of uitgeschakeld die je helemaal niet wilt. Zo werd de schuifbalk verborgen tot je er met de muis op klikte; in de 1803 is dat gelukkig teruggedraaid al moet je dat via Instellingen, Beeld, zelf weer uitzetten. Kortom, er zijn best redenen te bedenken waarom je updates niet wilt; een klein deel van de update weigeraars zal de trucs gebruiken om dat ook te bewerkstelligen.

Update werkt niet op 32 Gb Pc

Toch is er nog een groep die geen updates krijgt en dat zijn de gebruikers van heel minimalistische Pc's die met een harde schijf van 32 Gb zijn uitgevoerd. Deze Pc's werken met b.v. een Intel Atom CPU en werden verkocht vanaf een euro of 200, zoals de Asus Eee Pc. Hoewel opstarten en sommige processen erg traag werken kan je, als het eenmaal is opgestart, diverse taken zoals met Office werken met een alleszins acceptabele snelheid uitvoeren.

Alleen blijken de op Windows 10 gebaseerde exemplaren simpelweg te weinig vrij schijfgeheugen te hebben op te kunnen updaten. Ik heb dit voor iemand geprobeerd op te lossen. Om te beginnen blijft op schijf C van die 32 Gb maar 28,5 over. Na installatie van Windows 10 en wat basis programma's, zoals in dit geval Office 2010, is er niet meer dan een Gb of 5 vrij te krijgen, ook als loop je alle opties door die Microsoft (of een programma als CCleaner) tijdens de installatie biedt. Een Windows10 feature update heeft 10 Gb vrije ruimte nodig.

Er is voor dit soort systemen wel een alternatieve methode, maar ook daarmee ben ik er niet in geslaagd de 1607, de Anniversary Edition uit 2016 dus, te updaten. Ik heb hiervoor de Media Creation Tool gedownload van Microsoft en uitgevoerd. Let goed op dat je de juiste USB stick kiest die ook mag worden geleegd. Vervolgens start je vanaf deze schijf Setup.exe. Na geruime tijd komt onderstaande afbeelding:

De schijf moet alsnog ruim 4 Gb vrije ruimte hebben. Na onderzoek met het gratis programma WinDirStat zag ik dat het meeste te halen viel door de map C:\Windows\SoftwareDistribution\Download te legen. Dat gaat niet zomaar. Op de boven beschreven manier zette ik eerst het Windows Update proces op Disabled. Na opstarten kon ik alle bestanden wissen en haalde 2,5 Gb, neergezet door eerdere update pogingen, weg. Het leeghalen van deze map lijkt de verdere werking van de Pc niet te beïnvloeden waardoor je je afvraagt waarom Windows' eigen opruimactie bij geconstateerd schijfruimtetekort dat niet zelf doet. Daarna moest er ook nog voldoende ruimte (alsnog die 10 Gb) op de USB stick of een ander extern medium te zijn en het proces kon starten. Na de gebruikelijke problemen, zie afbeelding, startte setup.

Helaas werkte de update niet. Na een aanvankelijk goede start bleef de update op 1% steken. Hiervoor zijn wel wat oplossingen. Je kunt probleemoplosser intypen en dan kiezen uit de probleemoplosser voor Windows Updates. Probleemoplossers van Microsoft lossen echter maar zelden een probleem op en ook hier was het eindresultaat, na 4 gevonden en opgeloste problemen, dat de update nog steeds op 1% bleef steken. Het kan even duren....

Dezelfde "problemen" werden na de mislukte update weer gevonden al werd er nu als extra het repareren van de updatebestanden aangeboden.

Een wat uitgebreide variant (een deel is gelijk aan wat de probleemoplosser doorloopt) is het geven van bijgaande opdrachten in een DOS prompt (start deze met de rechtermuistoets met de keuze Als administrator uitvoeren), zie hiervoor ook dit artikel.

1 sfc /scannow

(Dit is de System File Checker) die corrupte Windows files repareert

2 dism /online /cleanup-image /restorehealth

(Dit is de Deployment Image Servicing and Management, waarmee je een zogenaamde image, waarvan Windows 10 de update installeert, op corruptie onderzoekt en indien aangetroffen repareert

3 chkdsk /scan

(Hiermee controleer je de schijf op fouten)

4 Vervolgens voer je deze commando's in

(Hiermee stop je enkele processen zodat je een aantal bestanden kunt wissen en start je ze weer nadien. De bestanden worden opnieuw aangemaakt waar nodig).

  • Net stop bits
  • Net stop wuauserv
  • Net stop appidsvc
  • Net stop cryptsvc
  • Del %ALLUSERSPROFILE%\Microsoft\Network\Downloader\qmgr*.dat /Q
  • Del "%HOMEDRIVE%\Users\All Users\Microsoft\Network\Downloader\qmgr*.dat" /Q
  • Del %WINDIR%\SoftwareDistribution\*.* /s /Q
  • Net start bits
  • Net start wuauserv
  • Net start appidsvc
  • Net start cryptsvc

5 shutdown /r

(Volledige shutdown en een restart)

Maar geen van deze opties hielp. Het systeem bleef op 1% hangen, urenlang. Als ik lang genoeg wachtte werd de Pc uiteindelijk weer opgestart en werd de half afgemaakte update weer teruggedraaid. Dat werkte iedere keer overigens uitstekend. Maar het is opmerkelijk dat Microsoft een updateproces maakt dat zonder reden op te geven op 1% blijft hangen en dus gewoon niet werkt.

Wat voor gevolgen heeft dit voor updates

Officieel is het uitgeven van updates voor de 1607 op 10-4-2018 gestopt. Als je in Instellingen naar Updates gaat kijken, zie afbeelding, dan toont de updatehistorie dat er nooit updates zijn geweest. Dus dat werkt ook al niet goed.


Kies je voor "Installatie van updates ongedaan maken" dan krijg je wel degelijk een grote lijst van updates te zien.

Mijn acties hadden in ieder geval wel tot gevolg dat veel Office 2010 updates werden uitgevoerd. Ook zie je via Control Panel (Configuratiescherm) in de lijst van geïnstalleerde programma's enkele Windows updates. Toch zijn er na 10 april nog enkele opmerkelijke updates uitgevoerd op dit 1607 systeem

KB4023057

Microsoft schrijft hier over o.a.

"This update may request your device to stay awake longer to enable installation of updates.

En niet alleen dat: een deel van bovenstaande reparatiepogingen wordt met deze update uitgevoerd. Microsoft is zich er kennelijk van bewust dat er meer systemen zijn , dus niet alleen Pc's met te weinig vrije schijfruimte, waarbij de Feature Updates blijven mislukken. Niet dat deze update in dit geval hielp. Het toont aan dat Microsoft het updateproces nog lang niet onder controle heeft.

KB4093119 Dit is de laatste officiële update voor 1607.

KB4134659. Dit is een opmerkelijke. Deze wordt beschreven als een Critical update ("A security issue has been identified in a Microsoft software product that could affect your system") en is uitgebracht op 8-6-2018, ook voor de officieel niet meer ondersteunde Anniversary Edition.

Conclusie

Op een bepaald moment, officieel 18 maanden na het uitbrengen van een feature release, komen er geen updates meer uit voor oudere Windows 10 versies en wordt uiteindelijk de veiligheid van je systeem een steeds iets groter risico. Er zijn mogelijkheden om systemen met weinig vrij schijfgeheugen te updaten maar deze kunnen alsnog geen resultaat hebben. Het lijkt er op dat Microsoft toch af en toe probeert om deze Pc's te updaten en er worden kennelijk soms toch nog veiligheidsupdates uitgebracht op niet ondersteunde systemen.