Drie jaar geleden schreef collega Jason Snell over de problemen van 3D Touch, wat Apple introduceerde met de iPhone 6s. Zijn conclusie was dat het niet breed genoeg was ingezet zodat ontwikkelaars het als een belangrijke interfacefunctie konden gebruiken. Na zes maanden gaf Snell het op.

Enige jaren, en een paar generaties aan iPhones, verder is de situatie niet veel beter. Nog steeds is 3D Touch een gimmick, een leukigheidje voor fans. Bar weinig apps maken er gebruik van als kernonderdeel van hun interface. En hoe kan het ook anders? Geen enkele iPad heeft ooit 3D Touch gehad. Apple's populairste iPhone op dit moment, de iPhone XR, heeft het niet eens.

De laatste geruchten stellen dat Apple 3D Touch helemaal niet gaat gebruiken voor toestellen die in 2019 uitkomen. Ik hoop dat het waar is. 3D Touch is namelijk nooit van de grond gekomen en hoewel het een klein groepje trouwe fans heeft, zie ik het als niets anders dan een functionaliteit die problemen oplevert voor ontwikkelaars. 3D Touch heeft mijns inziens twee grote problemen.

1: Optionele interface

In de eerste plaats is dat het voor ontwikkelaars een onbetrouwbare interactiemodus is. Elk iOS-apparaat heeft multitouch. Een ontwikkelaar weet dat je kunt tikken, vegen, pinch-to-zoom kunt inzetten en dat je dit op elke iPhone of iPad kunt doen. Maar 3D Touch zat alleen op telefoons en enkel op de iPhone 6s en later. Vorig jaar bracht Apple de eerste iPhone zónder 3D Touch uit, de iPhone XR, en het werd het bestverkochte model.

Als je Apple of een third party-developer bent, kun je om die reden 3D Touch nooit inzetten voor een hoofdinterface, simpelweg omdat een groot deel van je doelpubliek geen ondersteuning ervoor heeft. 3D Touch is dus een optionele interface of zelfs een Easter egg: een leuke manier om iets te doen wat ook op een andere manier kan. Als ontwikkelaars niet blind kunnen vertrouwen op de beschikbaarheid van een element, zal het altijd gebruikt worden voor optionele functies.

2: Onzichtbaar voor doorsnee gebruiker

Het tweede, grotere, probleem is dat 3D Touch onzichtbaar en daarom niet intuïtief was. Ik zou het 'onvindbaar' noemen, ware het niet dat ik mensen het heb zien gebruiken. Maar altijd per ongeluk en nooit begrijpend wat er precies gebeurde.

Tikken op een scherm is een heel zichtbare interface: je ziet een knop, schuifregelaar, pictogram en raakt deze aan. Sleept ermee. Veegt op het scherm om te bewegen. Daarentegen is het drukken op je scherm niet zichtbaar. Het display is niet driedimensionaal. Het is niet analoog aan een rubberen knop of analoge trigger. Het voelt vast, onbeweeglijk. Er is geen indicatie dat een element anders reageert als je er hard op drukt dan wanneer je er licht op drukt.

Een geselecteerd adres aantikken om het te openen in Kaarten, dat is een duidelijke actie. Iets lichter drukken om hem tevoorschijn te toveren in een previewvenster? Hoe weet een gebruiker dat van tevoren?

Problemen maken, niet oplossen

Pro-gebruikers prijzen op fora en in reactiemodules 3D Touch. Ze zeggen dat ze het veel gebruiken of dat het hun favoriete feature is. Ik geloof dat dit waar is - het soort gebruikers dat reageert op technologiesites en gadgetfora zijn precies de gebruikers die 3D Touch hanteren. Maar kijk even rond bij het doorsnee publiek en je ziet meteen dat dit een flinke minderheidsgroep is.

Praktijkvoorbeeld

M'n buurvrouw wilde onlangs een app verwijderen die problemen veroorzaakte. (Je zou verbaasd zijn te zien hoeveel redelijke en intelligente mensen nooit een app verwijderen en de iPhone vertelt je ook niet hoe dat zou moeten.) Ze had al jaren een iPhone en liep nog steeds tegen 3D Touch-issues aan. Ik vertelde haar het pictogram vast te houden. Ze drukte hard en in plaats van het scherm met trillende pictogrammen, kwam ze bij de 3D Touch-feature uit, vaak het delen van een applicatie. In de 3D Touch-feature zie je geen optie "verwijder app".

Dit heb ik gemerkt bij een aantal mensen die ik iets over de iPhone probeerde uit te leggen. Ze triggeren 3D Touch in plaats van de verwachte actie en begrijpen niet wat er is gebeurd en waarom er iets anders gebeurt dan wat ze hadden verwacht, en weten soms niet hoe ze teruggaan. Voor een klein percentage van de miljard iPhone-gebruikers is 3D Touch belangrijk en onvervangbaar. Maar voor honderden miljoenen is het niet beschikbaar (omdat ze een XR, 5S, SE, et cetera hebben), genegeerd of in het slechtste geval verwarrend.

Drukgevoelig ligt niet voor de hand

Ik ben helemaal voor optionele features. De Camera-app zou er bijvoorbeeld wel wat kunnen gebruiken. Maar 3D Touch is niet echt optioneel: het is een geen feature die je in- of uitschakelt of waarbij je kunt kiezen om het niet te gebruiken. Het kernprobleem is dat het per ongeluk wordt aangesproken door gebruikers die zich er niet van bewust zijn of het niet begrijpen, omdat een iPhone er niet uitziet als een apparaat dat drukgevoelig is.

Voor de meerderheid van iPhone-gebruikers veroorzaakt 3D Touch meer problemen dan het oplost en dat is geen goede UX.

iOS 13 laat het zien

Momenteel implementeert de iPhone XR 3D Touch een beetje met "Haptic Touch", een mooie marketingterm voor 'vasthouden met haptische feedback'. Op het ontgrendelscherm en bedieningspaneel krijg je een voelbare klik van de Haptic Engine als je langer drukt, om een beetje de functie van 3D Touch te krijgen. Het werkt niet op het homescreen (kan ook niet, want lang indrukken geeft je toegang tot het verwijderen/verplaatsen van apps) en heeft niet meerdere drukniveaus (toch al niet het sterkste punt van 3D Touch, zelfs bij de voorstanders). Maar het geeft je iets meer controle over sommige functies.

Idealiter laten de iPhones die dit jaar uitkomen 3D Touch helemaal los en verandert iOS 13 enkele interfacekoppelingen op een manier dat Haptic Touch bruikbaarder wordt. Misschien is aanraken en vasthouden niet de meest intuïtieve actie om apps te herschikken en is een pictogram op het bedieningspaneel bijvoorbeeld logischer en duidelijker. Daarmee zou je de vasthoudoptie kunnen gebruiken voor specifieke app-koppelingen met Haptic Touch, waarvan ik zou zeggen dat het een intuïtievere ervaring is. Het is nooit logisch geweest om een app-pictogram vast te houden om een globale beheeroptie voor apps aan te spreken: als ik een app aanraak, verwacht ik dat er iets gebeurt met deze specifieke app, nietwaar?

Apple moet uniforme features en verwachtingen scheppen voor alle iPhones en iPads als het gaat om een kritieke functionaliteit als het aanraken van een scherm. Ik weet zeker dat er gebruikers zijn die rouwig zouden zijn om het verdwijnen van 3D Touch, maar een feature die een klein aantal mensen gelukkig maakt, maar de meeste frustreert, moet je met pensioen sturen.