Weet je nog dat het mooie aan Windows 10 versie 1909 zou zijn dat het in principe de versie uit het voorjaar zou zijn, maar dat Microsoft alleen maar een paar knoppen zou omzetten om nieuwe dingen in te schakelen? Volgens de softwaremaker zijn de twee versies in de kern hetzelfde met een identieke set systeembestanden. Microsoft legt uit:

"Daarom zijn de nieuwe functies in Windows 10, versie 1909 opgenomen in de laatste maandelijkse kwaliteitsupdate voor Windows 10, versie 1903 (uitgebracht op 8 oktober 2019), maar bevinden zich in een inactieve en slapende staat. Deze nieuwe functies blijven inactief totdat ze zijn ingeschakeld via het 'Enablement package', een kleine, snel te installeren 'Master Switch' die de functies Windows 10, versie 1909 activeert."

Maar twee gedocumenteerde bugs in 1909 hebben niets van doen met een Master Switch. De eerste daarvan is een doorlopende wake-up van het systeem. Deze komt alleen voor op sommige systemen, maar is erg vervelend. Een anonieme poster op AskWoody zegt:

"Sinds de upgrade schakelt de computer zich elke ochtend om 10 uur aan (het kan erger), met powercfg/lastwake in een opdrachtprompt kwam ik erachter dat hij opkwam vanwege een ingeplande taak:

‘NT TASK\Microsoft\Windows\UpdateOrchestrator\Universal Orchestrator Start’

"Het lijkt erop dat een administratoraccount met de Taakplanner niet in staat is om twee apps die 'wake to run' gebruiken uit te schakelen. Op andere forums wordt opgemerkt dat verschillende soortgelijke fixes door Windows zijn gereset. Dit gedraagt zich zoals malware. Het ergste is dat de computer aanblijft, ongeacht instellingen in Energiebeheer en slaapstand."

Volgens @abbodi86 zijn er manieren om de taak uit te schakelen, maar worden ze opnieuw ingeschakeld als Windows Update een scan op updates uitvoert. Er is niets wat je eraan kunt doen? Klinkt dat als een ingeschakelde Master Switch?

De tweede bug komt veel meer voor en is bijna overal. Verschillende gebruikers vinden het issue een deal-breaker. Mayank Parmar van Windows Latest heeft een grondige analyse:

"Windows 10 versie 1909 heeft een bijgewerkte verkenner zodat je snel zoekresultaten van lokale en OneDrive-content in een voorbeeldweergave ziet. Hoewel deze zoekbalk nuttig is, bevriest hij gedurende lange periodes en dit wordt bevestigd door een groot aantal gebruikers. (...) Versie 1909 schakelt ook de rechtermuisknop uit in de verkenner en gebruikers kunnen geen tekst plakken in de zoekbalk met de muis."

Dat klinkt ook al niet als een issue met een Master Switch. Het klinkt meer alsof de code die zoeken in de verkenner implementeert is vervangen en dat dit mislukt is. Maar dat is niet het einde van het verhaal, want Microsoft kent dit probleem al zeker sinds de eerste uitrol van 1909 en heeft er niets aan gedaan. Parmar:

"In de changelog van Windows 10 20H1 Build 19013 merkt Microsoft op dat er een issue is opgelost waarbij het niet mogelijk is om de zoekbalk van de verkenner te verfijnen: 'We hebben een probleem opgelost waarmee je in een staat zou kunnen raken waardoor het niet mogelijk was om een focus in te stellen in de zoekbalk van de verkenner om je opdracht te typen.'"

Het klinkt alsof Microsoft het probleem tenminste gedeeltelijk kent en het heeft opgelost in bètabuild 19013, die op 29 oktober verscheen. Dat betekent dat Microsoft versie 1909 officieel uitbracht met tenminste een gedeeltelijke bug, aangezien deze op 12 november volgde. Er is een cumulatieve update geweest op 10 december en toen is de verkennerbug ook niet opgelost.

Parmar omschrijft dat Microsoft weer andere vormen van de verkennerbug heeft aangepakt in Build 19536 die op 16 december verscheen. Microsoft: "We hebben de zoekervaring van de verkenner verbeterd om vorige zoekopdrachten te verwijderen via een optie als je rechtsklikt op de opdracht in het uitvouwmenu." En: "We hebben een issue opgelost waarbij het eerste teken van je zoekopdracht verviel als je automatisch typen in de zoekbalk had ingeschakeld."

Windows Latest is optimistisch over de toekomst. Parmar: "We weten niet wanneer Microsoft deze fixes gaat backporten naar de Windows 10 November 2019 Update, maar het is waarschijnlijk dat dit in januari gaat gebeuren." Ik zou willen dat ik zijn optimisme had. Maar @abbodi86 omschrijft wat er achter de schermen aan de hand is:

"In 1909 is de bovenste balk van de verkenner (pad en zoekbalk) geen onderdeel meer van het Win32-platform. Het is een hybride WinRT-feature (UWP). Het is onaf, lelijk, langzaam en er zijn enkele vereiste taken nodig om hem maar een beetje aan de praat te krijgen (klembord en andere diensten inclusief ingeplande taak MsCtfMonitor.

"Er is overigens een manier om deze feature tijdelijk uit te schakelen en het oude gedrag herstellen met de third party-tool mach2.exe. Maar zelfs daarmee herstelt het systeem zich na korte tijd of na een reboot naar de buggy versie."

Beide bugs worden niet genoemd in de officiële lijst van bekende issues. We kunnen het over semantiek hebben, maar het lijkt me dat we niet te maken hebben met een "gedeeld kernbesturingssysteem met identieke set systeembestanden". Met in ieder geval de verkennerbug hebben we te maken met substantieel andere module, waarvan eentje een poging lijkt om over te stappen van Win32 naar UWP, met desastreuze gevolgen.

Ik kan alleen maar de conclusie trekken dat de 'Master Switch' niets meer dan marketingprietpraat is. Begrijp me niet verkeerd, ik waardeer de kleinere najaarsupgrade en bid dat Microsoft hiermee overstapt op één grote upgrade per jaar. Maar hoe je het ook bekijkt, het is duidelijk dat 1903 en 1909 verschillende codebases hebben. Ik zal 1909 nog niet op m'n productiemachines zetten.