Het lijkt wel alsof Microsoft op elke markt de grootste wil zijn, of het nou gaat om consumentenproducten of om bedrijfssoftware. De meeste leveranciers zouden hun handen vol hebben aan Windows en Microsoft Office alleen, maar Redmond wil meer: het wil databases, cloud computing, e-mail, een zoekmachine, virtualisatie, unified communications, een browser, mobiele telefoons, tablets en zelfs video games.

Soms vervaagt Microsoft zelf de grenzen door bondgenootschappen aan te gaan met concurrenten, zoals het dat heeft gedaan met Citrix en Yahoo. We zullen ons hier dan ook richten op de rivalen die voor Redmond de grootste bedreiging vormen. We geven een korte omschrijving van het strijdgewoel.

Apple

Microsoft gaat vaker in het openbaar te keer tegen Google dan tegen Apple, maar ondertussen heeft Apple Microsoft wel voorbijgestreefd in marktwaarde en is nu het meest waardevolle technologiebedrijf ter wereld. Het is makkelijk te zien hoe dat zo is gekomen. In een ver verleden heeft Microsoft Apple dan wel uit hun dominante positie op de PC-markt gedrukt, maar de Mac van Apple is toch altijd winstgevend gebleven, en de laatste jaren is Steve Jobs sterk teruggekomen met producten die de hele markt hebben veranderd, zoals de iPod, de iPhone en de iPad.

Windows staat nog steeds op 9 van de 10 computers, maar Microsoft ligt ondertussen wel heel ver achter in de markt van de smartphones en tablets. Windows Phone 7 zal pas eind dit jaar echt klaar zijn om de strijd aan te gaan, en Windows 8 voor tablets pas volgend jaar, of nog later. Het ziet er dus niet naar uit dat Microsoft Apple binnenkort op deze gebieden in gaat halen.

Google

Google zou in de niet al te verre toekomst wel eens, na Apple en IBM, het derde technologiebedrijf kunnen worden dat Microsoft voorbij gaat in marktwaarde. Al is de 232 miljard dollar van Microsoft nog steeds aanzienlijk meer dan de $ 195 miljard van Google.

De twee bedrijven liggen op een groot aantal fronten met elkaar overhoop: Google vs Bing, Android vs Windows Phone 7, Hotmail vs Gmail, Windows Azure versus Google App Engine, Microsoft Office vs Google Apps, Internet Explorer vs Chrome, en Windows vs het onlangs geïntroduceerde Chrome OS.

De schermutselingen tussen Microsoft en Google kunnen komisch zijn, zelfs zozeer dat een de Register eerder dit jaar een artikel had met de kop 'Google and Microsoft relive Joan Collins catfight'. En de vergelijking is niet eens heel erg vergezocht. Soms vechten ze het uit in blogposts of met Twitterbeledigingen, andere keren slepen de bedrijven elkaar voor de rechter. Werknemers van Google hebben Microosft gepest door gaten in Internet Explorer en Windows vrij te geven toen het securityteam van Microsoft ze niet binnen een paar dagen dichtte, en ze hebben allebei add-ons gemaakt voor de browsers van de ander om vermeende lacunes te dichten in de functionaliteit.

Het probleem van Microsoft is dat Google steeds weer laat zien dat het zich op nieuwe markten kan begeven, net zoals Microsoft dat jaren geleden deed met Windows, Windows Server en Microsoft Office. Microsoft knijpt nog steeds veel geld uit Windows en Office, maar in de wereld van cloud computing en mobiele apparaten is Google tot nu toe de winnaar.

VMware

Aan de ene kant dreigen iOS en Android van Apple en Google de consument van de desktop weg te lokken, en aan de andere kant is de volgende rivaal bezig het belang van al die Windows-servers in het datacenter te verminderen. Met financiële steun van eigenaar EMC en een team van ex-Microsoft-managers aan het roer, heeft VMware met haar virtualisatie en management tools de aanval geopend. Volgens het virtualisatiebedrijf wordt de hardware in het datacenter voortaan beheerd met hun software in plaats van met Windows Server. En VMware heeft intussen 190.000 klanten, waaronder alle Fortune 100 bedrijven.

Toch zeggen analisten dat het virtualisatie-platform van Microsoft Hyper-V aan een inhaalslag bezig is. Voorheen ontbrak het nog aan functionaliteit, maar dat wordt steeds beter. Bovendien is het voor veel klanten erg aantrekkelijk omdat het gratis is. En Microsoft is altijd aanwezig op de VMworld-conferentie om daar zoveel mogelijk gebruikers weg te lokken van VMware. Microsoft stelt dan ook: VMware-klanten zijn in de eerste plaats toch Windows-klanten.

VMware had een enorme voorsprong in deze markt, maar het is slechts een kwestie van tijd voordat Microsoft's Hyper-V goed genoeg zal zijn voor de meeste virtualisatie-klanten. Nu is Microsoft nog de underdog, maar is de bundeling van Hyper-V met Windows Server is een enorm krachtig wapen in de strijd. VMware zal zijn prijzen drastisch moeten verlagen en het mag geen enkele fout maken als het nummer 1 wil blijven.

Red Hat

De houding van Microsoft tegenover open source is in de loop van de laatste jaren al heel wat welwillender geworden, maar het zal lastig zijn om het grote publiek ervan te overtuigen dat de softwarereus geen hekel heeft aan open source software. CEO Steve Ballmer heeft Linux 10 jaar geleden een kankergezwel genoemd, en in 2007 beweerde Microsoft nog dat Linux en andere open source software 235 patenten van Microsoft schenden.

Red Hat zwaait als geen ander met de Linux-vlag, waardoor het bedrijf een doorn is in het oog van Microsoft. Redmond heeft nog steeds een website waarop het Windows vergelijkt met Red Hat. Daarop vragen ze zich af: "Hoe kan 'gratis' zo duur zijn?"

De desktop van Red Hat Linux is lang niet zo populair als die van Canonical's Ubuntu, maar de desktop is niet waar Red Hat het zwaartepunt legt. Red Hat stelt dat alleen zijzelf en Microsoft in staat zijn om alle onderdelen te leveren voor cloudnetwerken, inclusief server virtualisatie, een besturingssysteem, orchestration en beheer-tools, middleware en applicatie ontwikkel frameworks. En Red Hat probeert klanten te lokken door te stellen dat ze veel goedkoper zijn dan Microsoft, en dat zij wel goed samenwerken met producten die niet van Red Hat zijn.

Met succes, want Red Hat groeit sterker dan welk ander bedrijf ook in de OS-markt. Maar als je kijkt naar hun omzet van 235,6 miljoen dollar in het afgelopen kwartaal, dan is dat heel leuk gedaan voor een open source bedrijf, maar het is nog steeds niets in vergelijking met de omzet van Micorosft. In ieder geval zijn ze nog veel te klein om echt een bedreiging te vormen.

Oracle

Oracle staat deze lijst omdat Steve Ballmer het zelf zegt. Volgens de CEO van Microsoft zijn Google, Apple, Oracle, VMware en open source in het algemeen de belangrijkste rivalen van Microsoft.

Databases zijn Oracle's belangrijkste bron van inkomsten. Met 9 miljard dollar omzet in 2009, is het bedrijf volgens Gartner goed voor 48% van de markt. IBM staat met 4,1 miljard dollar op de tweede plaats. Microsoft komt op de derde plaats, met 3,3 miljard dollar.

Maar Microsoft geeft de voorkeur de cijfers van IDC. Die analist stelt dat SQL Server een marktaandeel heeft van 41%, in termen van het aantal geleverde eenheden. Daarmee heeft Microsoft een geweldige voorsprong op zowel Oracle als IBM. Microsoft probeert zijn inkomsten op te krikken met Denali, de volgende grote release van SQL Server, en met de data warehouse appliance van 2 miljoen dollar, dat het samen met HP levert.

Net als Microsoft, heeft Oracle veel verschillende producten. Het daagt Microsoft dan ook op allerlei terreinen uit, waaronder Business Intelligence en CRM. De overname van Sun Microsystems geeft CEO Larry Ellison ook de beschikking over open source producten als Java en OpenOffice, die direct concurreren met Microsoft. NET Framework en Microsoft Office. Voorstanders van Open source mogen dan niet heel enthousiast zijn over het voogdijschap van Ellison, maar hij is een van de weinige CEO's die in staat zijn om Microsoft de nodige hoofdpijn te bezorgen. Als hij denkt dat het Oracle aan iets ontbreekt, dan koopt hij gewoon een bedrijf dat het wel heeft.

Salesforce

Dit is een van Microsofts grootste concurrenten op het gebied van cloud computing. De software-as-a-Service tools en het Force.com-platform-as-a-service van Salesforce vormen elk stevige obstakels voor Microsoft. Microsoft is nu bezig om zijn Dynamics CRM Online software in 40 landen uit te rollen en het probeert bedrijven op allerlei manieren te prikkelen om over te stappen. Tot nu toe heeft Microsoft zo'n 31.000 klanten naar hun Windows Azure gelokt, die samen zo'n 5.000 applicaties hosten. Ter vergelijking: Force.com is goed voor een slordige 185.000 applicaties. Bovendien werkt het samen met VMware om een nieuwe op Java gebaseerde cloud te bouwen die VMforce heet.

Analisten beweren dat Azure het helemaal kan gaan maken in de markt voor gebruikers van .NET Framework, die apps in de cloud willlen bouwen. Maar dat is een kleine markt in vergelijking met de markt waarin de grootste rivaal de leiding heeft.

Amazon

Zelfs als Microsoft Force.com en Google App Engine omver krijgt, dan heeft het nog steeds te maken met Amazon Web Services, en zijn enorm succesvolle Elastic Compute Cloud. Microsoft denkt dat klanten liever ontwikkeltools in de cloud hebben, in plaats van directe toegang tot de virtuele machines en opslag. Maar tot dusver is Amazon Infrastructure-as-a-Service aan de winnende hand.

Er wordt nog niet heel enthousiast gebruik gemaakt van Platform-as-a-Service als je het vergelijkt met Amazon-achtige wolken, zegt Gartner-analist Richard Watson. Gartner heeft berekend dat de opbrengsten voor de Azure-stijl Platform-as-a-Service wolken in 2010 zo'n $ 140 miljoen bedroegen, terwijl de Amazon-achtige Infrastructure-as-a-Service wolken een slordige $ 2,7 miljard opbrachten. De klanten van Azure mogen dan tevreden zijn, maar als je kijkt naar de cijfers is Microsoft hier maar een speler in de marge.

IBM

Google heeft een heleboel lawaai gemaakt voor Google Apps, maar dat heeft er niet toe geleid dat het bedrijfsleven Gmail massaal heeft omarmd. Volgens Gartner is nog maar minder 1% van de zakelijke e-mail in handen van Google. In die markt is naast Microsoft vooral IBM groot met Lotus Notes, vooral als je het hebt over echt grote bedrijven. Lotus had in 2009 een installed base van ongeveer 156 miljoen mailboxen. Dat is ongeveer de helft van wat Microsoft heeft met Exchange.

Ondertussen maakt ook E-mail in de cloud onderdeel uit van de strategie van vrijwel elk groot bedrijf. Microsoft doet het over de hele linie goed, zowel on-premises als met Exchange Online. "Microsoft heeft het grootste deel van de bedrijven in handen en dat marktaandeel breidt zich nog steeds uit", zegt Gartner-analist Matt Cain.

Zoals al eerder vermeld, heeft IBM een voorsprong op Microsoft als het gaat om inkomsten uit de database-markt, en Big Blue concurreert met Microsoft op verschillende terreinen. IBM werkt samen met Canonical en Red Hat aan Linux-gebaseerde alternatieven voor Windows. IBM's WebSphere neemt het op tegen SharePoint, de overname van Netezza is een aanval op Microsofts Parallel Data Warehouse, en IBM's "Jeopardy!" concurreert met ... nou, eigenlijk speelt Microsoft helemaal geen rol in supercomputing. Daarin staat Microsoft langs de lijn. Jij wint, IBM.

En als klapper op de vuurpijl is IBM Microsoft onlangs weer voorbijgegaan in marktwaarde. Dat zal pijn doen.

Sony en Nintendo

Sony en Nintendo zijn natuurlijk geen vrienden van elkaar. Maar in deze context zullen we ze toch even bij elkaar zetten, omdat Microsoft met de ontwikkeling van de Xbox 360 en Kinect zijn uiterste best heeft gedaan om deze twee video game reuzen te overtreffen. Met Xbox en Kinect probeert Microsoft aansluiting te vinden met het jongere publiek.

Nintendo was de eerste met games die bestuurd werden door middel van bewegingen, maar Microsoft heeft dat met Kinect voor de Xbox 360 nog een stap verder gevoerd. Het heeft met Kinect de controller helemaal buitenspel gezet, waardoor gamers alleen hun eigen lichaam hoeven te gebruiken bij het spelen van een game. In 60 dagen verkocht Microsoft meer dan 8 miljoen Kinect apparaten, en er zijn al meer dan 50 miljoen Xbox 360 consoles over de toonbank gegaan. Maar dat is nog steeds niets vergeleken met 85 miljoen verkochte Nintendo Wii's en 48 miljoen Sony Playstation 3 systemen.

Het ziet er naar uit dat microsoft met Kinect het meest innovatieve gameproduct van de afgelopen jaren heeft uitgebracht. Maar aan het front van de mobiele gaming staat het er heel anders voor. Daar heeft Nintendo net een 3D Nintendo DS onthuld, waar Microsoft voorlopig geen afdoende antwoord tegenover kan stellen.

Research in Motion

Apple en Google concurreren met Microsoft op allerlei fronten, maar RIM concurreert maar in één markt met Microsoft: de mobiele, met inbegrip van smartphones en nu tablets. En net als Apple heeft RIM's BlackBerry hier een grote voorsprong op Redmond. Windows Phone 7 gaat het om te beginnen al moeilijk krijgen om de consument uit de buurt van iPhones en Androids te houden, en ondertussen maakt de BlackBerry het voor Microsoft vrijwel onmogelijk om zijn telefoons verkocht te krijgen aan het bedrijfsleven. In het vierde kwartaal van 2010 was Microsoft wereldwijd goed voor slechts 3,1% van de smartphone-verkopen, volgens Canalys. Dat is niet veel vergeleken met de 14,4% voor RIM, dat toch al op de vierde plaats staat, achter Android, Nokia en Apple. Als Research in Motion het al moeilijk krijgt, dan zal dat zijn vanwege iPhones en Androids, niet vanwege Windows Phone 7.

Mozilla

Chrome heeft het momentum in de browsermarkt, maar het is toch nog steeds Firefox, de open source browser van Mozilla, dat de tweede plaats bezet houdt achter de browser van Microsoft. Het vormde de eerste serieuze bedreiging voor de Internet Explorer sinds ... Netscape. Firefox verscheen in 2004 ten tonele, en intussen is de browser goed voor 22% tot 30% van het webgebruik, al naar gelang welke statistieken je gelooft. Veel mensen hebben het idee dat Firefox sneller is, meer klantgericht en veiliger. Internet Explorer is goed voor ergens tussen de 41% en 57% van webgebruik, terwijl Chrome iets hoger staat dan 10%, volgens de meeste tellingen.

Microsoft probeert het verloren terrein terug te winnen met Internet Explorer 9, dat toch een belangrijke verbetering betekent ten opzichte van vorige versies. Maar dat kan niet voorkomen dat het marktaandeel van IE elke maand blijft zakken, zoals het dat al jaren doet, volgens gebruik tracker Net Applications. Het heeft nog steeds het grote voordeel van de bundeling met Windows, maar steeds meer gebruikers ontdekken dat andere browsers voordelen bieden ten opzichte van IE, en dat die browsers met een paar muisklikken kunnen worden geïnstalleerd.

Cisco

Cisco heeft een robuust en veelgebruikt systeem voor unified communications, met producten als TelePresence, WebEx en VoIP-telefoons. En er zijn veel bedrijven die Cisco gebruiken. "Microsoft en Cisco zijn het meest gebruikte leveranciers voor unified communications", zei Infonetics Research vorig jaar, nadat het klanten hierover had ondervraagd.

Met Lync en Lync Online, de opvolgers van Office Communications Server, wil Microsoft een nog groter deel van de markt. Met deze nieuwste generatie software heeft Microsoft de prijs flink verlaagd. En sinds Office 365 is uitgebracht zijn deze producten ook echt beschikbaar voor cloud-gebaseerde software. Microsoft lijkt zich in ieder geval klaar te maken voor een stevige aanval op deze markt.