Laat ik voorop stellen dat het stoppen van support en verdere ontwikkeling van bepaalde producten of technieken natuurlijk normaal is. Als een product of dienst niets meer opbrengt dan komt er een moment dat je er beter mee kan stoppen. Ook een bedrijf als Google kent genoeg van dit soort mislukte projecten. In 2011 stopte Google de mogelijkheid voor ontwikkelaars om gratis vertalingen op te vragen (de zogenaamde Translate API) ondanks eerdere beloftes om deze dienst gratis te houden.

Ook Microsoft beloofde dat maar heeft zich daar tot nu toe wel aan gehouden. Later zijn er daar voor Google nog heel wat gestopte diensten bijgekomen zoals het fotoprogramma Picasa, de kennis uitwisselings stream Google Helpout, the virtual reality bril Google Glass inclusief (nog voor het gereed was) de gezichtsherkenning of de "wat te doen zoekservice" Google Schemer. En bijvoorbeeld ook Google Code, om Open Source programmacode te faciliteren. Dat kon net zo goed op GitHub vond Google in maart 2015.

Een simpele kosten-opbrengestenanalyse voor een dienst of product (voor zover deze berekeningen simpel zijn tenminste) is vaak onvoldoende en dat geldt zeker voor de grote technologiebedrijven. In 2014 telde Facebook 19 miljard dollar neer voor Whatsapp; de inkomsten waren al laag want de 99 dollarcent jaarlijkse kosten na het eerste jaar werden in de praktijk zelden gerekend. Facebook wilde echter een absolute controle over berichtendiensten en zou later wel nadenken over hoe ze er mee konden verdienen.

Sinds de aankoop van Whatsapp is het gebruik ruwweg verdrievoudigd tot 1,3 miljard maandelijks actieve gebruikers. In Nederland staat Whatsapp op smartphones bij 96 procent van de gebruikers tussen de 12 en de 80 jaar. Omdat 90 procent van de mensen in die leeftijdscategorie een smartphone bezit zijn dat zo'n 12 miljoen Whatsapp installaties. Nog steeds verdient Facebook er niets aan, althans voor zover bekend. Het plan is nu wel dat dit in 2022 anders ligt en dat moet dan gebeuren door bedrijven op basis van profielinformatie te laten communiceren met gebruikers die daarvoor toestemming hebben gegeven.

Het lijkt mij onwaarschijnlijk dat Facebook geen gebruik zou maken van de communicatiekennis die ze hebben over zoveel mensen, om hieraan te verdienen. De 1,3 miljard Whatsapp gebruikers zullen hun gratis communicatiemiddel uiteindelijk gaan betalen met hun privacy (voor zover dat nu al niet gebeurt). Maar of die 19 miljard dollar wordt terugverdiend? Als Facebook in 2014 realistisch had gerekend had de aankoop wellicht nooit plaatsgevonden. Stel dat ze iedereen toch die dollar per jaar hadden laten betalen? Dan kost het, na aftrek van de operationele kosten, misschien wel decennia voor de aankoop was terugverdiend. Een hoger maandbedrag? Dan was Whatsapp wellicht niet verder gegroeid (of zelfs verdwenen) want een andere aanbieder had misschien wel geld over voor invloed-zonder-een-zekere-opbrengst.

Daarom zou je dat gedrag wat meer bij Microsoft verwachten. Er zit immers genoeg in kas bij Microsoft. Maar strategisch investeren lijkt Microsoft steeds minder te doen. Enkele voorbeelden.

Windows Phone

Goed, het is Microsoft nooit gelukt om een substantieel marktaandeel te veroveren. Daardoor bleven ontwikkelaars achter met toepassingen en daardoor steeg het marktaandeel ook niet of nam het af. Enzovoort...Maar had Microsoft dat nu echt moeten opgeven? Eind 2015 verschenen nog de Lumia 550 en 950 gevolgd door de 650 in februari 2016. Begin 2016 was het marktaandeel van Windows Phones in belangrijke landen als China en de VS weliswaar laag (0,5 resp. 1,3 procent) maar in Europese landen een stuk hoger, bijvoorbeeld 6,4 procent in Italië, 5,8 procent in Duitsland en 5,9 procent in Groot Brittannië.

Maar de verkoop van die paar nieuwe modellen viel tegen en Microsoft liet steeds vaker, maar nooit expliciet, doorschemeren niet zo veel meer in de Windows Phones te zien. Zelfs de laatste "doodverklaring" bestaat uit niet meer dan een paar Tweets van "the head of the Windows experience team "Joe Belfiore, namelijk dat er niet veel kans is op nieuwe features. Nog wat berichten dat ze echt van alles geprobeerd hebben om ontwikkelaars te interesseren maar geen officiële verklaring dus.

Die "doodverklaring" is voor meerdere uitleg vatbaar: Of course we'll continue to support the platform.. bug fixes, security updates, etc. But building new features/hw aren't the focus". Niet de focus? Maak een keuze, zou ik zeggen: of je stopt er mee of je doet er nog wat aan.

Het proberen ontwikkelaars te stimuleren? Dat hebben ze gedaan door een tijdje $100 te beloven voor wie een app in de Windows (Phone) Store bracht. Het gevolg? Een stroom onbruikbare apps, want een serieuze ontwikkelaar gaat echt niet aan de slag voor wat een doorsnee IT commercieel uurtarief is. Als ze dat geld hadden besteed aan het stimuleren van de ontwikkeling van een Windows Phone versie voor de voor Android of iPhone veel gebruikte apps dan was voor de doorsnee gebruiker het aanbod mogelijk voldoende geweest en was het marktaandeel wellicht op peil gebleven.

Ik weet het, "mogelijk" en "wellicht" maar het omgekeerde gebeurde. Begin 2016 stopte de uitstekende off line navigatie app Here+ met de app aan te bieden. Eigenaren Audi, BMW en Daimler lieten de Windows Phone 8 versie werken maar de Windows 10 versie hield op te werken. Bijzonder spijtig dat dit kan, want ook al was het een gratis app, waarom moeten derden bepalen of je als gebruiker wel of niet door wil gaan met een programma, zelfs al wordt het niet meer ondersteund?

Microsoft liet weten dat Microsoft Maps die functie zou overnemen. Een redelijk alternatief, maar wel een veel minder goed programma dan Here+. In plaats van zelf Maps te willen ontwikkelen had Microsoft beter een samenwerking met Here+ kunnen opzetten en de app in de lucht houden.

Windows Phone gebruikers zien ook al bestaande apps verdwijnen. De ASN bank bijvoorbeeld, die zich voor laat staan op hun zorg voor mens, klimaat en milieu, blijkt alleen naar de grote getallen te kijken. Volgens deze bank gebruiken nog "maar" 5000 mensen de bankapp op een Windows Phone en daarom stopte de bank er per 1 oktober mee. Ook hier had men de app gewoon werkend kunnen houden, zelfs als bepaalde nieuwe opties er niet meer ingebouwd zouden worden.

Rabo en ING hebben (nog) wel een werkende app, hoewel de functionaliteit achterblijft bij die van ASN. ASN geeft nu het signaal af dat als je bankzaken via een smartphone (app) wilt blijven regelen, en toegang tot je bank op een smartphone is voor veel gebruikers een belangrijke gebruiksreden, je een andere smartphone moet aanschaffen. Een weinig milieuvriendelijke actie die de geloofwaardigheid van de bank als milieuvoorvechter niet ten goede komt.

Dit soort "uitfaserings" berichten heeft echter altijd effect. Even terug naar de Microsoft Windows Phone aankondigingen. Dit weekend liet Delta Airlines weten te stoppen met de Windows Phone maar...ook met de Surface Tablets. Op dit moment hebben piloten en cabinepersoneel (14000 + 23000 mensen) een Windows Lumia 1520 "phablet" (met 6" scherm) en een Surface en dat moeten Apple producten worden. Het effect kan nog wel eens groter worden. Een van de grote voordelen van Windows 10 is dat een en hetzelfde programma werkt op een Windows Phone, een Windows Pc, een Xbox, of welk Microsoft apparaat dan ook.

Een technisch interessante eigenschap. Lang voordat Windows 10 een beetje ingeburgerd raakte (zelfs vandaag heeft nog maar 30 procent van de gebruikers Windows 10 op de Pc) en kort na het eerste verschijnen (2015) begon Microsoft al op te geven dat het nog wat zou worden met Windows 10 Phones. Omdat de verkoop van de (slechts 2) nieuwe modellen tegenviel? Daarnaast bleken nieuwe Windows 10 Mobile versies steeds maar op een klein aantal van de bestaande Windows Phones geïnstalleerd te kunnen worden. Dat is ook niet bevorderlijk voor het vertrouwen van je klanten. Het stoppen, o nee, het niet 'focus geven' van de Windows Phone gaat straks ook Windows 10 apps voor de Pc en tablets negatief beïnvloeden.

De Windows Phone is niet het enige product dat Microsoft vroegtijdig opgeeft. Enkele andere voorbeelden:

Planningsapp Wunderlist

Halverwege 2015 betaalde Microsoft tussen de 100 en 200 miljoen dollar voor deze app om ruim een jaar later aan te kondigen dat deze gaat verdwijnen. Gebruikers moeten maar over op Microsoft ToDo, dat mede ontwikkeld is om met Office 365 samen te werken. Nu moet ik zeggen dat ik niet begrijp waarom Wunderlist zo geliefd is (het is wel een erg simpel programma met weinig mogelijkheden vond ik) maar Microsoft ToDo stelt in vergelijking al helemaal niets voor. Je zou als Microsoft toch de verkregen populariteit van Wunderlist kunnen gebruiken en van daar uit verder ontwikkelen zou ik zeggen.

Groove music

De muziek app stopt met het aanbieden van on line muziek. Dit hangt natuurlijk vooral samen met de neergang van de Windows Phone want (MP3) muziek luisteren gebeurt op smartphones. Maar ook hier is de voortdurende verandering een oorzaak. Eerst was het Zune Music. Zune was geen fijn programma. Het drong zich op in je Windows omgeving en was tot overmaat van ramp voor Windows Phones 7 zelfs de enige manier om off line data zoals foto's van de telefoon te halen of muziek er op te zetten. Zelfs als alles volgens de regels aangesloten was lukte mij dat vaak niet eens. Groove heeft ook vervelende eigenschappen maar wel minder. Het is niet echt minder dan bijvoorbeeld Spotify.

www.codeplex.com

Net als Google heeft ook Microsoft een website voor (open source) software. En ook deze stopt; Microsoft verwijst programmeurs door naar Github en verbreekt daardoor het directe contact met een deel van de mensen die Microsoft hard nodig heeft. En ook hier noemt Microsoft als reden de afname van het aantal aangeboden projecten. In de 'shut down' aankondiging, laten diverse programmeurs weten dat Microsoft al lang niets of weinig deed aan de site. Een kwestie van oorzaak en gevolg dus, maar een andere oorzaak dan Microsoft denkt.

Wat volgt nog?

We zullen niet lang hoeven te wachten voor Microsoft de browser markt verlaat. En weer tekent zich hetzelfde verhaal af. Lang voordat Edge een enigszins bruikbare browser was stopte Microsoft de ontwikkeling van Internet Explorer. Prompt vloog het marktaandeel van IE naar beneden en ook daarna bleef het hard gaan: IE + Edge bij elkaar daalde van ruim 36 procent gebruikers eind 2016 naar 19 procent in september 2017. IE daalde in september een procentpunt of 2 maar zelfs het marktaandeel van Edge daalde. Dit alles ten gunste van vooral Chrome en Firefox. Hoeveel gebruikers zou Microsoft over hebben gehad als ze waren blijven investeren in IE tot Edge voor een groter deel van de gebruikers echt een alternatief zou zijn geworden?

In plaats daarvan blijft Microsoft doorgaan met haastig alles afstoten wat geen toppositie haalt. Natuurlijk wordt het grote geld verdiend met de succesvolle Office en Server producten en heeft de inzet op cloudservices vooralsnog een 2e positie (met Azure) met 10 procent marktaandeel (na Amazon met 47 procent marktaandeel) opgeleverd. Microsoft zet nu veel in op mixed reality. Misschien wordt dat iets heel groots maar veel gebruikers van Microsoft producten en software zouden nu liever zien dat Microsoft wat meer moeite zou doen voor bestaande klanten.

Gebruikers gaan uiteindelijk twijfelen of het wel verstandig is om een dienst of product af te nemen wat bij wat tegenwind zo op zwart wordt gezet. En dat kan ook gevolgen hebben voor de nu nog wel succesvolle producten en diensten. Windows Phone, waar ik dit artikel mee begon, zou wellicht nooit een heel hoog marktaandeel hebben gehaald, hoewel je ook dat niet kunt weten. Maar met een verstandig beleid zou enkele procenten marktaandeel wel gehandhaafd hebben kunnen blijven en zou het in ieder geval meer gebruikers aan Microsoft hebben gebonden.