Windows 10 Creators Update wil jou hebben en vroeger of later gaat hij je krijgen. De vraag is of je Creators Update vroeger wilt hebben of het liefst zo lang mogelijk wacht, zodat de bugs eruit zijn gehaald. Afgaand op de ervaringen van de vorige grote update, de Anniversary Update van vorige zomer zullen er genoeg bugs zijn, wat reden genoeg kan zijn om de kat uit de boom te kijken.
Toentertijd kregen vroege vogels (niet eens Insiders, maar mensen die de update als eerste ontvingen) te maken met bevroren systemen, onklaar gemaakte antivirus, uitgeschakelde apps, verdwenen partities, veranderde instellingen en legio installatieproblemen. Gebruikers die dit ervoeren hadden achteraf gezien vast liever gewacht tot de versie Current Branch for Business-status krijgt, wat betekent dat hij stabiel genoeg is voor zakelijke uitrol.
Gevallen om niet te wachten
Waarom je de update direct zou willen? Onder de nieuwe features heb je onder meer Paint 3D, waarmee je 3D-afbeeldingen kunt renderen. Met de update kun je ook HoloLens-apps en een nieuwe reeks Xbox-games draaien. Als je een tekenaar, designer of Xbox-centrische Windows-gamer bent, of een HoloLens of ander AR-apparaat bezit, dan kun je de update hoog op je verlanglijstje zetten - bugs en al.
Creators Update heeft ook een heleboel verbeteringen voor de rest van ons, maar die zijn waarschijnlijk makkelijker te weerstaan totdat CBB-status deze zomer volgt. De interne applicaties waaronder browser Edge zijn verbeterd. Gebruiksgemak is vergoot. Pro- en Enterprise-gebruikers krijgen meer zeggenschap over de patches. Bedrijven hebben de Windows Defender Advanced Threat Protection om onder meer besmette machines te isoleren, verdacht gedrag te blokkeren en beveiligde toegang te bieden tot werkdocumenten vanaf mobiele apparaten.
In het kort is dit een verbetering ten opzichte van de Anniversary Update. Wie weet, misschien pakt de update soepeler uit voor mensen die er als de kippen bij zijn dan bij zijn voorganger het geval was. Dat ontdekken we volgende week als de praktijkuitrol van start gaat. Laten we eerst eens stilstaan bij de verbeteringen.
Dé etalage-feature, waar de naam van de update zelfs naar verwijst, is de nieuwe 3D-capaciteit. Sommige mensen vinden een roterende 3D-beeld in een presentatie fantastisch en als jij een van die mensen bent, dan is Paint 3D wellicht een reden om de update snel te downloaden. Met die app kun je 3D-objecten maken, bewerken en gebruiken. De haakjes naar andere applicaties lijken vooralsnog overigens te ontbreken, dus de inzetmogelijkheden zijn beperkt.
Als je beter bent in tekenen dan ik - wat geen hoge drempel is - dan heb je misschien veel aan de nieuwe functionaliteiten van Windows Ink. De Creators Update brengt ondersteuning voor meerdere monitoren, nieuwe inkttools, zoals een volledig ronde gradenmeter en de optie om notaties op foto's aan te brengen.
Betere apps
Maar de update is niet alleen voor creatievelingen. Als je elke dag op een pc werkt en je niet zo weg bent van 3D-graphics of augmented reality, dan is er nog steeds genoeg om nieuwsgierig naar te zijn. Het zijn geen wereldschokkende verbeteringen, maar het zijn er wel veel.
Microsoft renoveert de grotendeels saaie ingebouwde apps van Windows 10 zoals we ze kenden van de eerste uitrol. Ze werken (met uitzondering van Edge) in elke versie van Windows 10. Skype, Mail, Groove Muziek, Films en tv, en Foto's hebben allemaal de afgelopen weken updates gehad met verbeteringen. Die nieuwe apps zullen aangestipt worden tijdens de promotie van Creators Update, maar je kunt ze vrijwel allemaal toepassen in de Anniversary Update.
Edge alleen voor Creators Update
De uitzondering is Edge. Met tientallen verbeteringen begint het eindelijk te lijken op een volledig functionerende browser. Er zijn meer dan twintig extensies - waarvan enkele als LastPass en Ghostery daadwerkelijk nuttig - maar de aanpasbaarheid van Edge is nou niet bepaald een uitdaging voor Chrome of Firefox. Maar de voorvertoning van tabbladen en tabbladen opzij zetten, Flash click-to-play en Brotli-compressie maken Edge functioneler en brengen hem naar het niveau van andere browsers.
Het knipprogramma is een stuk simpeler geworden en heeft een nieuwe sneltoets. Met Windows + shift + S open je direct de tool waarmee je een deel van het scherm kunt selecteren om een afbeelding te maken. Die wordt gekopieerd naar het klembord, waarna de tool weer verdwijnt. Je kunt in een afbeeldingsbewerker naar keuze de afbeelding uit het klembord plakken en verder werken. Dat lijkt allemaal heel vloeiend, maar in de preview-builds was dit erg buggy.
Er is een blauwlichtfilter toegevoegd met de naam Nachtlamp. Net als f.lux of een feature als Night Shift in iOS, is dit een optie om blauwe kleuren te filteren. Door blauw licht zou je lichaam geen melatonine aanmaken en is het lastiger voor mensen die 's avonds aan een apparaat gekleefd zijn om de slaap te vatten. Dit zou daarvoor de oplossing zijn.
Tegels in het startmenu kunnen nu mappen worden. Voor mensen die veel tijd steken in het schikken van pictogrammen, je hebt nu de optie om tot op negen apps in één tegel van mediumgrootte te zetten. Als je daarop klikt, vouwt hij open om de apps erin te laten zien in het veld eronder, waar je ze snel kunt kiezen. Het kost je zo maar twee kliks (eentje om de tegel te openen en eentje om de app te starten) om veelgebruikte applicaties te starten. Daarover gesproken, de oude optie Veelgebruikte applicaties in het startmenu is nu verdwenen.
Delen en Hello
Je hebt sinds de Anniversary Update een in Delen-venster dat aan de rechterkant opent. Als je het nog niet kent, open dan een pagina en Edge en klik op het Delen-pictogram (een cirkel met drie bollen in Anniversary Update, een vierkantje met een pijltje in Creators Update) om hem te openen. De nieuwe versie ziet eruit als een Universal Windows Program, maar gedraagt zich bijna hetzelfde als de oude functionaliteit waarmee je snel een link, foto of bestand deelt via een programma die de feature ondersteunt (wat er nog niet zoveel zijn momenteel).
De mensen die Windows Hello om in te loggen handig vinden en gebruiken zijn potentiële gebruikers van Dynamisch vergrendelen. Dit werkt andersom: je pairt een Bluetooth-apparaat en als je wegloopt van het systeem, zorgt de feature dat Windows Hello de pc vergrendelt. Zoek de functie in Instellingen > Accounts > Aanmeldingsopties. Ik zie her en der mensen die problemen ondervinden met de feature, waardoor ik me afvraag waarom ze niet gewoon op Windows + L klikken als ze opstaan.
Precision en gestures
Mocht je een touchpad hebben dat voldoet aan de Precision-specificaties, heeft Microsoft nu een centrale plek in de Instellingen-app om specifieke gebaren vast te leggen, zoals slepen met drie of vier vingers. Weet je niet of je touchpad compatibel is? Kijk bij Instellingen > Apparaten > Touchpad. Sommige fabrikanten als Synaptics hebben eigen drivers en tools, maar met Precision-touchpads kun je instellingen aanpassen in Windows zelf.
Opnieuw belooft Microsoft dat de Creators Update goed omgaat met 4K-schermen. Beeldschermen met een hoge DPI vertoonden problemen in eerdere versie van Windows 10, met name 1507 en 1511. Zelfs de Anniversary Update zou DPI-instellingen beter aanpassen met de optie 'Beeldscherm aanpassen uitschakelen bij hoge DPI-instellingen', maar dat leverde veel kopzorgen op. Dit werkte namelijk prima voor Universal Windows Platform-apps, maar met reguliere programma's kwam je er niet uit.
In de Creators Update zijn ingebouwde apps als Apparaatbeheer en Microsoft Management Console (MMC) ook aangepakt om met hogere DPI om te gaan en per programma kun je nu DPI-gedrag aanpassen in Eigenschappen > Compatibiliteit met een nieuwe optie Systeem (uitgebreid). Of dat werkt voor jouw programma's is moeilijk te zeggen.
Als laatste in de serie nieuwe features moeten we de nieuwe Spelmodus noemen die dynamisch resources toewijst aan games en deze een hogere prioriteit geeft dan andere processen. Handig als je even GTAV speelt tijdens de lunchpauze. Ook in het Gaming-venster heb je de Spelbalk om opnames te maken, betere geluidsopties, streamen vanaf je Xbox, gemengd Xbox en W10-pc gamen. Kortom, genoeg om ervoor te zorgen dat je werk nooit meer afkomt.
Updates uitstellen
Zoals ik net al aanstipte, kunnen gebruikers van Pro en Enterprise updates nu beter beheersen (Instellingen > Bijwerken en beveiliging > Windows Update > Geavanceerde opties. Je zult misschien even moeten wrikken met Updates pauzeren en handmatig zoeken naar updates om de optie te krijgen om aangeboden updates uit te stellen. De controle is niet absoluut, maar je hebt de optie om ervoor te zorgen dat Windows Update zich een flinke tijd koest houdt. Voor meer informatie hierover schreef ik drie weken geleden De 5 fatale zwakke punten van Windows 10.
Windows 10 Home-gebruikers kunnen bij bedrade ethernetverbindingen aangeven dat er een datalimiet wordt gehanteerd door de ISP, wat voorkomt dat Windows updates binnenhaalt omdat dit de gebruiker geld kost. Deze optie staat in Instellingen > Netwerk en internet > Ethernet. Als je aangeeft dat je een datalimiet hebt, krijg je af en toe de melding dat je OneDrive dient te pauzeren om hoge kosten te vermijden, maar dit kun je negeren.
Heb je wel eens gehad dat Windows 10 op een ongewenst moment een update installeerde? Microsoft blijft zeggen dat dit probleem wordt aangepakt (met Gebruikstijden en Opties voor opnieuw opstarten onder Windows Update) maar die oplossingen werken niet honderd procent. De optie Updates onderbreken stelt updates uit tot zeven dagen, maar ik ben sceptisch of dit wel afdoende is. We gaan het zien.
Ook nieuw is een ander dialoogvenster voor privacy-instellingen en Microsoft haalt dit aan als een grote verbetering, maar het lijkt erop dat dit weinig doet. Dat Microsoft duidelijker probeert te maken dat er het een en ander wordt gedeeld is een goede zaak, maar het is niet zo duidelijk welke data nu precies worden verzameld en of deze instellingen voorkomen dat deze gegevens worden gebruikt.
Telemetrie blijft issue
Ik maak me vooral zorgen om de standaard ingeschakelde optie "Laat Microsoft uw diagnostische gegevens gebruiken om meer op uw voorkeuren afgestemde ervaringen te bieden, met relevante tips en aanbevelingen". Als Microsoft diagnostische gegevens gebruikt om relevante aanbevelingen te doen - waarschijnlijk een eufemisme voor reclame - is dat een reden om wantrouwend te zijn over diagnostische gegevens.
Totdat Microsoft precies vertelt welke data wordt verzameld en hoe dat wordt gebruikt, kunnen we simpelweg geen geïnformeerde beslissing nemen over het verlenen van toegang tot deze gegevens.
Advertenties in Windows 10 zijn irritant en ze horen niet thuis in een besturingssysteem. Helaas wordt het erger, we zagen ze al eerder op het vergrendelingsscherm en in het startmenu. Nu is daar ook al de Verkenner bijgekomen. Het goede nieuws is dat we ze op een paar plekken kunnen beheersen. Wat het vergrendelingsscherm betreft, komen advertenties mee met de Spotlight-feature die eenvoudig is uit te schakelen. In het Startmenu ontbreekt zo'n blokkering.
Maar we gaan meer reclame zien met Creators Update. Het nieuwe venster Delen biedt links naar compatibele apps en standaard zie je in het startmenu tegels voor apps als Minecraft, Candy Crush Soda Saga, Drawboard PDF, Twitter, Houzz, Asphalt 8 Airborn, Age of Empires Castle Siege, Facebook en Royal Revolt II.
Je kunt dit relevante 'aanbevelingen' of 'tips' noemen, zoals Microsoft het ziet, maar veel klanten vinden dat Windows hiermee een grens overschrijdt. Met de Creators Update stapt Windows 10 nog verder over wat volgens menig gebruiker betamelijk is.
Tenslotte is worden er vanaf nu differentiële downloads geboden, zeg maar delta's voor Windows, via het Unified Update Platform. Dat betekent dat toekomstige updates worden aangepast op het systeem van de gebruiker om alleen relevante instellingen, drivers en andere elementen binnen te halen. Met UUP worden de downloads daarom bijna een derde kleiner. Voor ons is dat wellicht een kleine zaak, voor Microsoft zelf scheelt het een slok op een borrel.
Waar het op neerkomt:
Als je hier iets zag waar je niet zonder kunt, kun je in de rij gaan staan om de Creators Update als eerste te ontvangen op 11 april. Ook als je meer controle wilt over patches is dit een update die je moet hebben. Of als de verbeteringen van Edge of andere apps je aanspreken, je moeite hebt met schalen op een 4K-scherm, of een fervent gamer bent: deze update komt aan je wensen tegemoet en je kunt meedoen aan de grote onbetaalde bètatest voordat de Creators Update de CBB-status krijgt.
Maar als je een stabieler systeem wilt houden, kun je wat mij betreft beter wachten tot Microsoft de bugs heeft geplet. Lang geleden betekende dat een forse wachttijd tot SP1, nu is het een paar maanden tot de moderne equivalent: Current Branch for Business, die in juli of augustus zou moeten verschijnen. Hoe het met die branches zit beschreef ik eerder in Dit moet je weten over de levensduur van Windows 10.
