Vooral voor Edge begint dit gebruikersverlies pijnlijke vormen aan te nemen. Twee jaar geleden surfte nog meer dan één op de vier Windows 10-gebruikers via deze browsers, maar dat is inmiddels afgenomen naar iets meer dan één op de tien. Dat blijkt uit de jongste cijfers van marktvorser Net Applications, die kijkt naar de UA-strings van sitebezoekers om een beeld te krijgen van actieve gebruikers.

Van 39 naar 12 procent

Microsofts Edge daalde naar 11,8 procent van alle Windows 10-systemen, waar het de standaardbrowser is. Apple ervaart ook zo'n effect, zij het een stuk minder dramatisch: Safari's aandeel onder macOS-computers zakte naar 38,4 procent. Edge is al sinds zijn debuut in 2015 - toen de browser eigenlijk nog niet af was - aan het dalen in populariteit. In de zomer van 2015 zat het aandeel nog op 39 procent van alle Windows 10-pc's.

Aanvankelijk was het probleem dat het aandeel Edge-gebruikers niet zo snel groeide als Windows 10 binnen het Windows-segment. In absolute aantallen nam de groei toe, maar dat was vooral te danken aan de groei van Windows 10-apparaten. De groei remde niet alleen snel af, het aandeel van Edge begon zelfs een daling in te zetten die maand na maand doorzet.

Microsoft trekt van alles uit de kast om te voorkomen dat gebruikers Edge negeren. Zo zie je als je een browser kiest bij het openen van een applicatie of link in Windows 10 een 'informatievenster' over de voordelen van Edge. Als je een site van Microsoft bezoekt, zie je een banner bovenin als je een andere browser gebruikt met "Probeer Microsoft Edge".

Hoe je er ook tegenaan kijkt: Edge is geflopt. Zelfs met de maatregelen die Microsoft heeft genomen om zijn browser voorop te stellen - onder meer een stappenproces om de standaard om te schakelen naar een alternatief als Chrome of Firefox - hebben gebruikers de browser aan de kant geschoven. Als je het zou vertalen naar een elftal, zou slechts één voetballer Edge gebruiken (en misschien nog ergens een reservespeler op de bank).

Chrome neemt leiding

Het is lastig om uit de data te halen welke browser specifiek op Windows 10 het populairst is - het aandeel Edge kan makkelijk worden berekend omdat hij op de desktop enkel op Windows 10 draait - maar de voor de hand liggende grote partij is Chrome. Die verloor 2,1 procentpunten gebruikersaandeel in juni, maar komt daarmee nog steeds op 60,7 procent uit voor de desktop.

Ook heeft Chrome een enorme voorsprong, want op ruime afstand is de tweede plaats voor het inmiddels achterhaalde Internet Explorer (IE) met nog altijd een aandeel van 15 procent.

Safari volgt een pad dat doet denken aan het traject van Edge. Begin 2016 was Safari nog de voorkeursbrowser van ongeveer twee derde van alle Mac-gebruikers en dat cijfer was heel lang stabiel. Maar in een jaar tijd daalde dat toch nauwelijks de helft van alle Macs. In januari dit jaar was het aandeel verder gedaald naar 43 procent.

Vorige maand zakte Safari op Mac voor het eerst onder de 40 procent. Net als met Edge is het op basis van de gepubliceerde gegevens ook niet te zien voor welke browser Safari is ingeruild, maar de voor de hand liggende verdachte is ook hier Chrome. Andere opties zijn Mozilla's Firefox en browsers als Opera.

Maar waarom eigenlijk?

Safari's problemen om standaardstatus vast te houden is raadselachtiger dan Edge. Microsoft begon zijn neerwaartse spiraal niet eens vanwege de verplichting van een browserkeuzescherm, maar vooral na de verplichting voor Windows-gebruikers om naar de recentste Internet Explorer te upgraden. Die dwang was in januari 2016 en toeval of niet, op dat moment begon de exodus.

Door de deur open te zetten voor gebruikers om na te denken over de browser, lijkt Microsoft een grootschalig vertrek te hebben aangezwengeld. Toen miljoenen gebruikers en bedrijven werd verteld dat ze van browser moesten wisselen, leken ze dat moment aan te grijpen om over te stappen op een alternatief van een concurrent, vooral Google's Chrome.

Hoewel IE al een aandeel verloor in de twaalf maanden voor die upgrade-deadline die Microsoft in 2014 reeds aankondigde - 11 procentpunten om precies te zijn - verloor IE twee keer zoveel in het jaar na de verplichte upgrade, ongeveer 22 procentpunten.

Chrome op Mac

Apple heeft nooit iets dergelijk gedaan met browserverplichtingen en blijft Safari ondersteunen voor de huidige versie van macOS en de twee versies daarvoor. Een theorie is dat mensen op het werk Chrome gingen gebruiken en vervolgens thuis wachtwoorden, geschiedenis en bladwijzers wilden synchroniseren en daarom ook op de Mac overstapten op Chrome.

Overigens blijft het aandeel van Firefox volgens de cijfers van Net Applications vrij stabiel, maar nog steeds onder de tien procent. De leidende theorie hier is dat Firefox zijn kans heeft verspeeld op de mobiele markt, en mede vanwege synchronisatiemogelijkheden ook op de desktop terrein heeft verloren.