Voor de meeste bedrijven is het web een belangrijk marketinginstrument en een efficiënt communicatiemiddel. Informatie kun je eenvoudig actualiseren, campagnes kun je direct doorvoeren en je kunt nieuwe markten aanboren. Daardoor verhoog je jouw bereik en dat zorgt weer voor nieuwe opdrachten. Zie hier het belang van een CMS, dat je in staat stelt deze informatie online op allerlei manieren te publiceren.

Open source-oplossingen scoren op rendabiliteit

Open source-oplossingen spelen ook op het gebied van CSM een grote rol. Economisch gezien zijn ze aantrekkelijk omdat je er geen licentiekosten voor hoeft te betalen. Bovendien is menig CMS qua technische ontwikkeling behoorlijk up-to-date. Open source-communities delen actief professionele kennis en daardoor worden de open source-varianten almaar populairder. Het aantal open source-CMS-oplossingen ligt tussen de 200 en 300 systemen, rekening houdend met alle script- en programmeertalen zoals Java, Perl, Python en PHP. Dat is nogal wat.

Makkelijker kiezen

Met deze hoeveelheid aan producten is het haast onmogelijk om zelfstandig een keuze te maken voor het juiste CMS. Het vergelijken van de verschillende contentmanagementsystemen is vanwege de veelvoud aan functies omslachtig. Zeker als je bedenkt dat ze moeten passen bij de bedrijfsdoelen en -processen. Daarom dit artikel.

In principe kun je contentmanagementsystemen in de volgende toepassingsgebieden indelen.

Web-contentmanagement

Web content management systemen worden gebruikt voor het gezamenlijk opstellen, bewerken, onderhouden en publiceren van websites en inhoud (teksten, afbeeldingen, multimedia). Het publiceren van nieuws, de beschikbaarheid van full-text search, uitgebreid rechtenbeheer en een meertalige omzetting vormen vaak een standaard.

Blog publishing/news

Systemen die blogs kunnen opstellen, moeten beschikken over een artikelopmaakfunctionaliteit, categorieën, logische structuren, een publicatieplanningssysteem en diverse web 2.0-functies. Veel inhoud met sociale interactie-mogelijkheden van de lezers, bijvoorbeeld de optie om commentaar te geven, zijn onontbeerlijk voor een succesvolle presentatie in het internet.

Social publishing/communities

Bij social publishing ligt de focus op de ontwikkeling van webcommunities waarin er meer nodig is dan alleen de standaardfuncties. De communityleden kunnen samen inhoud opstellen (User Generated Content) en hierover binnen forums discussiëren, samen van commentaar voorzien, waarderen en aanvullen. Het basissysteem is modulair opgebouwd en kan naar wens met andere web 2.0-functies uitgebreid worden.

We vergelijken vier web-contentmanagementsystemen op open source-basis.

Wordpress

Wordpress is officieel ontstaan uit de ontwikkeling van het systeem b2/cafeblog. Na slechts enkele maanden ontwikkelen was in 2003 met versie 0.7 de eerste publicatie van ontwikkelaars Matt Mullenweg en Mike Little klaar en werd Wordpress officieel gelanceerd.

Sindsdien zijn er veel functies toegevoegd. De Wordpress community is een van de grootste op het gebied van CMS. In 2007 en 2009 won Wordpress de Open Source CMS Award en in 2010 de Open Source Award.

Feiten

De hoge mate van bekendheid van Wordpress weerspiegelt zich in de negen miljoen downloads en meer dan 18.000 uitbreidingen. Daarnaast heeft de gebruiker de keuze uit meer dan 14.000 gratis designindelingen (thema´s). De verschillende fora groeien almaar. Steeds meer leden delen tegenwoordig hun uitbreidingen, problemen en oplossingen met elkaar. Volgens Statista domineert Wordpress de CMS-markt met een aandeel van bijna 60% (stand per oktober 2015).

Systeem

Het werd in 2004 onder de GPL gepubliceerd. De huidige versie 4.3.1 is gebaseerd op PHP vanaf versie 5.2.4 en vereist een MySQL-databank vanaf versie 5.0.

Voordelen

De populaire 'vijf-minuten-installatie' van Wordpress en de zeer bedieningsvriendelijke administrator-interface hebben voor een groot deel bijgedragen aan de sterke uitbreiding van het systeem. Daarbij komt de eenvoudige integratie van extensies, plug-ins, de verschillende gratis thema´s en de praktische actualisatie met één druk op de knop. Zoekmachinevriendelijke URL´s (real URL's) kunnen worden ingericht zonder de installatie van uitbreidingen. Extra uitbreidingen bieden een oplossing voor elk gewenst SEO-verzoek.

Een grote community en een goede documentatie maken het pakket compleet. De vele toepassingsgebieden van Wordpress.com-apps zijn het unieke aan dit CMS. Zij zijn bijvoorbeeld beschikbaar als blog-reader voor Windows 10, publicatie- en beheertools voor alle mobiele devices maar ook als browseruitbreiding en desktoptoepassingen. Daarmee is Wordpress niet alleen beperkt tot de thuiscomputer.

Nadelen

Functies van grotere portals, zoals meertalige sites, worden alleen ondersteund met een plug-in. Zij zijn daardoor omslachtig in het gebruik en niet zo intuïtief als je van Wordpress gewend bent. Zo is het ook met de werking voor multi-domeinen. Deze wordt over het algemeen voor subdomeinen, subdirectories en voor gedeelde domeinen geleverd, maar is niet praktisch in het gebruik. Het inrichten van rollen en rechten wordt tot op zekere hoogte door Wordpress ondersteund, maar kan naar wens uitgebreid worden door gebruik van plug-ins.

Conclusie

Wordpress is de optimale keuze voor alle blogging- of nieuwsportals met relatief eenvoudige websitestructuren. Voor kleinere sites kan Wordpress ook als CMS-oplossing ingezet worden.

Joomla

Door onenigheid binnen het ontwikkelbedrijf CMS Mambo besloot een groot deel van de medewerkers om onder de naam Joomla op eigen houtje verder te gaan. Omdat de eerste stabiele versie in 2005 een doorontwikkelde Mambo onder een nieuwe naam was, besloten zij om deze wortels los te laten en een totaal zelfstandig systeem te ontwikkelen.

Na meer dan twee jaar ontwikkelen werd de volgende mijlpaal bereikt: versie 1.5. Joomla won in 2006 en 2007 de Britse Packt Publishing Open Source Content Management System Award. Joomla! 3.0 verscheen in september 2012 en bereikte daarmee een grote mijlpaal in de ontwikkeling. Het biedt nu een compleet bijgewerkte en gebruikersvriendelijke administrator-interface, een eenvoudige installatie en de ondersteuning van het Twitter Bootstrap Framework.

Sindsdien kunnen website-ontwikkelaars ook gebruik maken van jQuery of mootools, less css en Icomoon Fontlibrary. Daarbij komen de admin-interface en het standaard-template sinds versie 3.0 overeen met het responsive design. Sinds versie 3.4.0 die vorig jaar februari verscheen kunnen modules via Frontend bewerkt worden, de CMS-kern is sindsdien duidelijk verkleind. Versie 3.4.5 die in oktober 2015 verscheen, biedt enkele nieuwe beveiligingspatches.

Feiten

Joomla is met name in Amerika een veel gebruikte CMS-oplossing. Het aantal downloads ligt dik boven de 10 miljoen. Er zijn inmiddels meer dan 7.400 uitbreidingen voor het systeem. De populariteit is ook af te lezen aan het aantal forumdeelnemers.

Systeem

Joomla werd in 2005 uitgebracht en staat onder de licentie GNU GPL v2. De huidige versie 3.4.5 werkt met PHP vanaf versie 5.3.10 met inzet van een MySQL-databank.

Voordelen

De installatie is niet zo eenvoudig als bij Wordpress, maar het is nog overzichtelijk en zonder vakkennis te realiseren. Datzelfde geldt voor het beheer van de inhoud, als je door hebt dat de inhoud niet website-gebaseerd maar object-gebaseerd beheerd wordt. Het genereren van templates is erg gebruikersvriendelijk en biedt een modulaire template-bouw door de dynamische toewijzing van aparte gedefinieerde inhoudselementen, vergelijkbaar met Templa Voila bij TYPO3. Joomla is objectgebaseerd gebouwd op het MVC Frameword (Model View Controller). Het geeft hiermee de ontwikkelaars de keuze om individuele extensies voor Joomla te programmeren. Daarnaast zijn er zowel goede documentatie en handleidingen als veel forums die alle mogelijke vragen kunnen beantwoorden.

Nadelen

Uitbreidingen zijn in Joomla opgedeeld in plug-ins, componenten en modules, die zowel in de front end als de back end ingezet kunnen worden. Dat is niet altijd intuïtief en kan deels tot irritaties leiden. Andere pijnpunten die meestal alleen bij grotere projecten spelen zijn het rechtenbeheer en de vrijgaveprocessen. In de huidige versie is het rechtenbeheer volledig ontwikkeld, toch kunnen er nog geen vrijgaveprocessen afgebeeld worden. Multitenancy is bovendien alleen met extensies mogelijk, maar strikt genomen is per site een installatie nodig.

Helaas kun je de ontwikkelde uitbreidingen deels alleen tegen betaling krijgen of ze eisen een registratie bij de aanbieder. Jammer genoeg kan Joomla! niet altijd direct naar de nieuwste versie geüpdatet worden. In plaats daarvan is alleen een handmatige update door extensies mogelijk. Maar daar is veel werk en vakkennis voor nodig.

Conclusie

Joomla ondersteunt in principe complexere websitestructuren dan Wordpress, maar is niet zo flexibel als TYPO3 of Drupal aangezien er altijd maar één hoofdinhoudselement geplaatst kan worden. Joomla is optimaal voor kleine tot grote websites als geen vrijgave-workflows en geen multidomein-installaties nodig zijn.

Drupal

Drupal was door een aantal studiegenoten bedoeld als sociaal platform voor het uitwisselen van informatie. Hoofdontwikkelaar Dries Buytaert besloot in 2001 om deze web-community-oplossing ook openbaar te maken. De reden: hij wilde de gezamenlijke creatie van inhoud en de uitruil van informatie via internet bevorderen.

Het systeem is inmiddels meerdere keren bekroond met de Open Source CMS Award en won ook de Hall of Fame Award en de Best Open Source PHP CMS Award. Nu is versie 8 in ontwikkeling, die op HTML5 en Responsive Design berust. Bovendien wordt de usability voor gebruikers, ontwikkelaars en template designers verbeterd. In september staat de release gepland.

Feiten

De laatste officiële downloadcijfers werden in 2008 door Dries Buytaert gepubliceerd in zijn blog. Daarna zijn er geen betrouwbare cijfers meer bekend gemaakt. Weliswaar waren er tussen midden 2007 en 2008 alleen al 1,4 miljoen downloads. Dat was een verdubbeling van de downloads vergeleken met dezelfde periode in het jaar daarvoor met 620.000 downloads. Andere indicatoren voor de positieve ontwikkeling zijn het aantal extensies en extra modules die inmiddels al over de 32.000 gaan. Daarnaast zijn er de bijna 100.000 actieve leden in de officiële Drupal Community.

Systeem

Drupal is in zijn huidige vorm als versie 8 beschikbaar, onder de licentie GNU GPL. Het systeem is gebaseerd op PHP 5.2.5 en ondersteunt de databanken MySQL 5.0.15, PostgreSQL 8.3 (beide met PDO) SQlite 3.3.7. Een aanvullende module ondersteunt MSSQL en Oracle. Drupal werd in 2001 op de markt gebracht. Drupal 8 is eind vorig jaar op de markt gekomen.

Voordelen

Naast de basisfuncties van een CMS ligt de focus van Drupal op de bouw van social publishing- en community-portals waar leden samen aan een inhoud kunnen werken. De basisinstallatie is extreem summier maar biedt al veel web-2.0- en community-features zoals weblogs, forums en tag clouds. Het beheer van de inhoud is daarbij objectgebaseerd, net als bij Wordpress en Joomla.

De modulaire bouw van Drupal maakt het mogelijk om individuele en complexe sitestructuren te wijzigen. Multi-Domain Management is een thema dat Drupal probleemloos ondersteunt. Het beheer van een core met extensies en gezamenlijke gebruikers in de multi-domain-omgeving is over meerdere sites mogelijk. Dit leidt er wel toe dat de systeemconfiguratie veelomvattender is. De sterk gevormde community geeft actieve en gefundeerde antwoorden op allerlei vragen.

Nadelen

De summiere basisinstallatie heeft tot gevolg dat er nadien erg veel modules alsnog geïnstalleerd moeten worden. Deze installaties kun je niet via de administrator-interface doen maar alleen met FTP. Veel modules zijn weer afhankelijk van andere en bemoeilijken het updaten. Daarnaast zijn ze niet compatibel met eerdere versies.

Conclusie

Drupal is bedoeld voor gebruik van social publishing- of community-portals met web 2.0 zoals extranet of intranet. Door de modulaire bouw kunnen ook portals voor bedrijven en concerns gerealiseerd worden. Toch is Drupal op het gebied van vrijgaveprocessen zeker niet zo sterk als TYPO3.

TYPO3

TYPO3 staat voor de lange ontwikkeling van een succesvol systeem. De Deen Kaspar Skårhøj begon al in 1997 met het programmeren van prototypes voor een nieuw systeem waarbij de web-inhoud apart van design en configuratie door klanten zelf beheerd kon worden. Na reconstructie en aanpassingen verscheen in 2000 de eerste bètaversie die flink onder de loep werd genomen door de open source-community. Nadat de code in de zomer van 2001 nog een keer grondig herzien was verscheen kort daarop de definitieve versie van TYPO3. De volgende grote stap in de ontwikkeling werd genomen met versie 6.0. Bij deze release waren er vooral vernieuwingen op de achtergrond maar ook op het gebied van beheer. File abstraction layer, de reorganisatie van de extension manager en optische aanpassingen zijn enkele voorbeelden van de lange lijst met aanpassingen. De meest recente versie is versie 7, waarin onder andere een nieuwe respond backend (7.1), een backend-login-API (7.3) en een verbeterde data-upload (7.4) verwerkt zijn. Sinds dit jaar bestaat 7.6 met een driejarig service abonnement.

Er verscheen in december 2014 ook een zijtak van versie 7.0 met fundamenteel nieuwe architectuur, gebaseerd op het eigen ontwikkelde framework TYPO3 Flow (huidige versie 2.2.0) en waarin voor al moderne concepten zoals MVC (Model View Controller) herzien zijn. Daarmee is bijvoorbeeld de verbinding van het CMS met een CRM-systeem mogelijk. Neos is sinds kort in versie 2.1 beschikbaar. Die biedt onder andere ook cloud-ondersteuning voor media-inhoud.

Feiten

TYPO3 heeft al meer dan zes miljoen downloads en wordt met name in Europa gebruikt. Het enterprise-CMS wordt aangeboden in meer dan 50 talen en met meer dan 5.000 extensies. De community is erg sterk en telt meer dan 100.000 leden die actief bijdragen aan de doorontwikkeling.

Systeem

TYPO3 werd in 2001 gepubliceerd en is nu beschikbaar in versie 7.4 onder licentie GNU GPL. TYPO3 is gebaseerd op PHP 5.3.7 en Javascript en ondersteunt de databanken MySQL 5.1.x, PostgreSQL en Oracle. Daarnaast worden andere PHP-modules zoals zlib, Graphics- of ImageMagick aanbevolen. De systeemeisen verschillen per gehanteerde systeemversie. De huidige LTS-versie is de 6.2. De volgende versie met long term support is versie 7 en komt binnenkort, vanaf midden 2017 verschijnt ook versie 8.

Voordelen

TYPO3 heeft alle functies die een enterprise-CMS hoort te hebben. De basisinstallatie heeft al een meertalige ondersteuning met fallback-functie. Een multi-domain-ondersteuning is ook mogelijk, om meerdere sites met een TYPO3-installatie te beheren. De geïntegreerde beheerfunctie is zeer uitgebreid en maakt het voor de administrators mogelijk om verschillende rollen en rechten per gebruiker in te stellen. De administrator kan onder andere vastleggen welke invoervelden van inhoudselementen gezien of bewerkt kunnen worden.

In deze context kunnen in TYPO3 ook de vrijgaveprocessen individueel gedefinieerd en afgebeeld worden in zogenaamde workspaces. De modulaire bouw, de sterke configuratietaal Typoscript en de mogelijkheid om codes met Xclasses lokaal veilig op te slaan, maken TYPO3 bijna oneindig uit te breiden en aan te passen. Verder maken zij een eenvoudige verbinding met andere systemen mogelijk zoals bijvoorbeeld ERP- of CRM-oplossingen. De LTS-versie (Long Term Support) biedt bedrijven een hoog niveau aan service en support voor de compatibiliteit van de extensies, die bij Drupal en Joomla niet altijd gegarandeerd is. Beveiligingsupdates hebben bij TYPO3 in principe een zeer hoge prioriteit.

Nadelen

De leercurve is vergeleken met andere systemen nogal steil. De installatie, configuratie en het beheer vraagt om vakkennis, om TYPO3-problemen te vermijden. Maar er bestaan veel boeken en ander documentatiemateriaal voor de nodige hulp. De eisen aan de hosting-omgeving worden niet door alle providers ondersteund en moeten vooraf geregeld worden.

Conclusie

TYPO3 kenmerkt zich door de inrichting als Enterprise-CMS en speelt een grote rol bij met name grotere en/of complexe internet-, extranet- of intranet-projecten.