We zijn gewend geraakt aan Microsoft's routine: Microsoft brengt twee keer per jaar een Windows 10 feature-update uit, vaak vertraagd door bugs en iedereen is even geïrriteerd. En gedurende het grootste deel van de zes maanden van previews voor Windows 10 versie 1903, ook wel de May 2019 Update genoemd, leek het erop dat het weer de gebruikelijke routine zou worden.

Maar deze keer is het anders. Ongeveer zes weken voor de geplande release van de update maakte Microsoft een onverwachte late toevoeging, een van de functies die het meest toevoegt die in lange tijd aan Windows 10 is toegevoegd.

Bijgewerkte Windows-updates

Misschien wel de grootste klacht over Windows 10 tot nu toe is dat wanneer een nieuwe update verscheen, Windows 10 Home-gebruikers werden gedwongen om het te installeren, zelfs als het problemen voor gebruikers veroorzaakt. Terwijl gebruikers met Windows 10 Pro-, Enterprise- en Education-licenties de updates konden vertragen, moesten Windows 10 Home-gebruikers met elke nieuwe update leven of anders hun toevlucht nemen tot een aantal stiekeme workarounds (geen daarvan was ideaal) om de installatie te stoppen. En zelfs gebruikers van de zakelijke en onderwijsversies konden de installatie van de update niet voor altijd uitstellen.

Met versie 1903 is dat allemaal veranderd. Gebruikers van Windows 10 Home en Pro kunnen nu zelf bepalen of ze de tweejaarlijkse functie-updates überhaupt wel of niet willen installeren via de nieuwe optie "Nu downloaden en installeren".

Wanneer een nieuwe feature-update wordt vrijgegeven aan het publiek meldt Windows dat deze beschikbaar is met de melding "Nu downloaden en installeren" en een link in het instellingen-venster voor Windows-update. Wil je het niet installeren? Geen probleem. Negeer het bericht en je pc blijft zoals het is. Op die manier kan je storende en buggy updates helemaal vermijden. Op welk punt je ook een update wilt installeren, klik er gewoon op en volg de instructies.

Er is echter één voorbehoud. Wanneer je huidige versie van Windows "end of service" bereikt - het punt waarop Microsoft die versie van Windows niet langer ondersteunt - installeert Windows 10 de laatste feature update, of je deze nu leuk vindt of niet. Voor thuis- en pro-gebruikers is dat meestal 18 maanden na de release van de huidige Windows-versie.

Toch betekent dit dat het theoretisch mogelijk is om sommige feature-updates volledig over te slaan. Omdat ze ongeveer elke zes maanden worden uitgebracht, kan je de ene versie installeren, de volgende versie weigeren te installeren en de daaropvolgende versie daarna installeren.

Er is nog meer goed nieuws over het updaten. De "Download en installeer nu" optie is alleen van toepassing op feature updates, maar alle Windows 10 gebruikers kunnen ook kleine updates die Microsoft tussen de grote feature updates door pauzeren tot 35 dagen. Mensen die gebruik maken van de verschillende zakelijke en educatieve versies van Windows 10 zijn al geruime tijd in staat om kleine updates uit te stellen, maar nu krijgt iedereen de optie.

Ga hiervoor naar Instellingen > Bijwerken en beveiliging > Windows Update en klik op "Pauze voor 7 dagen". Na zeven dagen kun je het nog een aantal keer doen, in totaal vijf keer om het 35 dagen uit te stellen.

De May 2019 Update bevat ook een vangnet dat problematische updates (die schadelijk zijn voor je pc) zal verwijderen. Als de computer niet goed start nadat je een update hebt geïnstalleerd, zal Windows een diagnose stellen en proberen het probleem op te lossen. Als dit niet lukt, wordt een recente Windows 10 update of driver-update die het probleem zou kunnen veroorzaken, verwijderd en wordt de herinstallatie gedurende 30 dagen geblokkeerd. Zie details van Microsoft.

Dit is allemaal een oplossing voor wat een structurele klacht is geweest: Mensen willen niet gedwongen worden om te updaten naar een nieuwe versie van het besturingssysteem (of zelfs een kleine update) die niet klaar is voor prime time en minder stabiel kan zijn dan de versie die ze gebruiken. Je kunt er eindelijk (meestal) voor zorgen dat elke nieuwe OS versie die je installeert minstens zo stabiel is, en bij voorkeur stabieler, dan de vorige iteratie.

Deze nieuwe flexibiliteit voor Windows updates is duidelijk de belangrijkste eigenschap om in de Windows 10 mei 2019 Update aan te komen, maar je hoeft de mei 2019 Update niet te installeren om hem te krijgen. Microsoft zegt dat dezelfde updatemogelijkheden ook beschikbaar zullen zijn in Windows 10 versie 1803, de April 2018 Update, en versie 1809, de Update van oktober 2018 die eind mei uitkwam.

Er is nog een andere kleine, maar leuke, update-gerelateerde toevoeging in 1903. Je kunt Windows vragen om via een systeemvakpictogram te waarschuwen wanneer je je pc opnieuw moet opstarten om een update te voltooien. Ga naar Instellingen > Bijwerken en beveiliging > Windows Update > Geavanceerde opties, en onder "Toon een melding wanneer uw PC opnieuw moet worden opgestart om het updaten te voltooien", zet de schuifregelaar op "Aan".

Cortana en Windows Zoeken opgesplitst in twee delen

Niet helemaal van toepassing voor ons Nederlanders, maar toch noemenswaardig. De tweede belangrijke verandering in deze Windows update is het besluit van Microsoft om de Cortana digitale assistent te scheiden van het Windows zoekveld. In het verleden is Cortana in actie gekomen, of dat nu een spraakgestuurde opdracht was of een getypte.

Met deze update wordt het zoekvak ook effectiever bij het doorzoeken van bestanden - dat wil zeggen, als je bestanden op andere plaatsen dan de gebruikelijke locaties opslaat Windows 10 zocht alleen naar bestanden via standaard bibliotheken en mappen zoals OneDrive, Documenten, Downloads, Muziek, Foto's, Video's en Bureaublad. Maar als je bestanden op andere locaties bewaarde, negeerde Windows ze.

Nu heb je de mogelijkheid om te zoeken door elke locatie op je pc. Om het aan te zetten, ga naar Instellingen > Zoeken > Zoeken in Windows, en selecteer in de "Zoek mijn bestanden" sectie, "Uitgebreid". Dat zal Windows vertellen om te zoeken in de gehele pc. Als er mappen zijn die je wilt uitsluiten van het zoeken, ga dan naar de sectie "Uitgesloten mappen", klik dan op "Een uitgesloten map toevoegen" en blader naar de map die je niet wilt doorzoeken.

Merk op dat het doorzoeken van de gehele pc wel een kleine aanslag pleegt op de prestaties. Wanneer je "Uitgebreid" inschakelt, moet Windows een index opbouwen, die 15 minuten of meer kan duren, afhankelijk van het aantal bestanden dat je hebt en de snelheid van de processor. Bovendien, omdat je voortdurend je pc indexeert, kan je computer een prestatiedip hebben - en als je een laptop hebt en niet bent aangesloten op het lichtnet, kan de levensduur van je batterij eronder lijden. Dus zet de functie alleen aan als je bestanden op locaties bewaart die momenteel niet worden weergegeven in zoekopdrachten.

Versie 1903 top, flop en mwoah

Beste nieuwe functie: De mogelijkheid om de installatie van feature-updates over te slaan en kleine updates te vertragen. Gebruikers roepen hier al jaren om. Microsoft heeft eindelijk geluisterd.

De meeste nutteloze nieuwe functie: De My Phone app laat je nu op je pc-scherm zien wat er op je Android-telefoon staat en ermee communiceren. Het is geen bijzonder nuttige eigenschap, maar zelfs zij die het willen gebruiken kunnen worden teleurgesteld, omdat het eerst met slechts een handvol telefoons van Samsung en OnePlus zal werken en dan ook alleen als je pc de Bluetooth low energy mode ondersteunt. Weinig mensen zullen in staat zijn om deze functie te gebruiken, en nog minder mensen zullen dat willen.

De meest overhypete nieuwe functie: Microsoft en delen van de technische pers hebben de scheiding van Cortana en Windows Search gehypet alsof het een big deal is. Dat is het niet. Het is een matig bruikbare, leuke manier om het te hebben.

Schittert in afwezigheid: Microsoft hoopte de Sets-functie (voor het groeperen van dossiers van verschillende apps in tabs binnen een toepassing) in versie 1903 te stoppen, maar helaas. Dit is de derde update op een rij zonder Sets.

Andere opmerkelijke wijzigingen

Er zijn nog een paar andere, kleine wijzigingen die het vermelden waard zijn in de update:

Schoner uitziend Startmenu in schone installaties: Wanneer je een nieuwe pc koopt met deze versie van Windows 10 geïnstalleerd, krijg je een schoner uitziend startmenu dat smaller is en waarmee je hele groepen tiles kunt lospinnen, wat momenteel niet mogelijk is. Het is niet bepaald een baanbrekend ontwerp, maar een welkome aanpassing.

Je kunt dit nieuwe Start-menu niet gebruiken op je bestaande versie van Windows 10, tenzij je een nieuw Microsoft-account aanmaakt. Je kunt dan het nieuwe menu gebruiken op dat account, maar niet op bestaande accounts op je pc. Microsoft zou er goed aan doen om ook bestaande accounts het ontwerp te laten gebruiken.

Meer ingebouwde apps verwijderen: Windows 10 wordt geleverd met een verscheidenheid aan ingebouwde apps, en als je net als ik bent, heb je ze zelden of nooit gebruikt. In vorige versies kon je sommige ervan verwijderen, zoals Patience en Weer, maar je kon andere niet verwijderen. Met deze update kun je 3D Viewer (voorheen Mixed Reality Viewer genoemd), Calculator, Agenda, Groove Music, Mail, Movies & TV, Paint 3D, Snip & Sketch, Sticky Notes en Voice Recorder verwijderen, wat je voorheen niet mogelijk was. Maar je zit nog steeds vast aan de Edge-browser en de Microsoft Store. Als je, net als ik, de voorkeur geeft aan een schone machine, zal je blij zijn met deze nieuwe functie.

RAW-ondersteuning: Als je een fotograaf bent, weet je dat RAW-bestanden ongecomprimeerde foto's van hoge kwaliteit zijn die je met je telefoon of digitale camera maakt. Meestal gebruiken mensen JPG-bestanden, die kleiner zijn, maar minder goed van kwaliteit. Maar wie de beste kwaliteit wil, gebruikt RAW. RAW verwijst niet naar een bestandsextensie, maar naar een bestandstype - elke camera heeft zijn eigen bestandsextensie voor RAW-bestanden, zoals .NEF voor Nikon.

Tot nu toe kon je RAW-bestanden niet openen in Windows. In deze versie van Windows 10 kun je dat wel als je de RAW Image Extension tool van de Microsoft Store downloadt.

Problemen oplossen achter de schermen: Microsoft zegt dat Windows nu enigszins zelfhelend kan zijn. Het zal "automatisch bepaalde kritieke problemen op je Windows apparaat oplossen om het soepel te laten draaien", zoals het aanpassen van instellingen om beter aan te sluiten bij je hardwareconfiguratie en het herstellen van standaardinstellingen voor kritische diensten. Je hebt de mogelijkheid om Windows dat zelf te laten doen of Windows jou te laten vragen voordat je wijzigingen aanbrengt. Ga naar Instellingen > Bijwerken en beveiliging > Problemen oplossen en klik op "Aanbevolen instellingen voor probleemoplossing" om het in te stellen.

Wat de IT-afdeling moet weten over versie 1903

Zoals altijd met de twee keer per jaar plaatsvindende Windows 10 feature upgrades, zijn er nieuwe functies voor IT-beheerders. Deze keer krijgen de Professional en Enterprise-edities van Windows 10 een nieuw beveiligingstool genaamd Windows Sandbox. Hiermee kan je software en websites testen in hun eigen containers zodat als ze gevaarlijk zijn, ze niet naar Windows 10 zelf kunnen komen. Sluit de sandbox en de software of website verdwijnt.

Met Windows Defender Application Guard kunnen IT-beheerders een lijst van vertrouwde websites aanwijzen, en als iemand de Edge-browser gebruikt om naar een onbetrouwbare site te gaan, draait Edge in een virtuele machine om te beschermen tegen malware. Nu heeft Microsoft deze veiligheidsfunctie uitgebreid met browserextensies voor Chrome en Firefox die samen met een app uit de Microsoft store zullen werken. Wanneer een gebruiker naar een onbetrouwbare site in Chrome of Firefox surft, wordt de site geopend in Edge, in een virtuele machine met Windows Defender Application Guard.

Ten slotte

Windows 10 versie 1903 is een grote stap voorwaarts om één enkele reden: Alle Windows 10 gebruikers hebben nu de controle of en wanneer ze nieuwe feature-updates voor het OS accepteren. De halfjaarlijkse updates van Microsoft hebben een moeilijke geschiedenis, dus dit is geweldig voor iedereen die om de stabiliteit van zijn PC geeft. Gebruikers vragen hier al geruime tijd om en bij Microsoft is eindelijk het kwartje gevallen.

Wat de andere wijzigingen betreft, is er geen enkele baanbrekend. Het scheiden van Cortana en Windows Search is zinvol en maakt het zoeken, met name het zoeken op je PC, eenvoudiger. Maar het is waarschijnlijk iets wat je niet veel zal opvallen. Wat de rest betreft, zelfs gecombineerd zijn ze praktisch de definitie van "mwoah".

Aangezien de mogelijkheid om updates uit te stellen of niet te installeren ook wordt uitgerold naar Windows 10 versies 1803 en 1809, is er geen dwingende reden om 1903 overhaast te installeren. Het is nooit een slecht idee om een tijdje te wachten nadat er een nieuwe versie van Windows 10 is uitgebracht alvorens het te installeren. Nu hebben gelukkig alle Windows 10 gebruikers die optie.