Je kunt de weergavekleuren in de meeste besturingssystemen omdraaien om in plaats van donkere objecten op heldere achtergronden, heldere objecten in een donkere omgeving te plaatsen. Ook verandert de tekst van zwart op een witte achtergrond naar wit op een zwarte achtergrond. Dat ziet er niet alleen anders uit, maar zou ook de accu sparen en goed voor de ogen zijn. Dat klinkt heel plausibel: helder licht prikt in de ogen en licht vereist meer energie. Maar klopt dat ook echt?

Wat betreft de accu:

Het hangt heel erg af van het type scherm of de accu of je met donkere thema's de accuduur kunt verlengen. Bij een OLED of AMOLED bijvoorbeeld, bespaar je daadwerkelijk energie door zoveel mogelijk donker weer te geven. Maar met een LCD of andere beeldschermvariant hebben duistere lay-outs weinig effect op de accu.

Dat komt omdat (AM)OLED's werken door een elektrische lading door schakels te voeren om individuele pixels te verlichten. Als een pixel zwart moet zijn, blijft hij uitgeschakeld en verbruikt hij op dat moment geen energie. Bij 'True Black' (hex 000000000000) is de pixel helemaal uitgeschakeld, met kleuren heeft hij meer energie nodig. Wit verbruikt het meest.

Dat betekent dat (AM)OLED in veel gevallen energiezuiniger is dan een LCD, maar niet voor heel heldere weergaves. Google's Pixel-smartphones maken gebruik van een AMOLED-scherm en daarom adviseert Google een donker thema om de accu te besparen. Uit interne tests blijkt dat donkere lay-outs het accuverbruik met 63 procent kunnen verlagen. Daarom heeft Google een donker thema geïntegreerd in de aankomende versie van Android.

Bij LCD-schermen hebben kleurveranderingen geen invloed op het energieverbruik, maar speelt de helderheid van het scherm een doorslaggevende rol. LCD's bestaan uit meerdere lagen die samen het scherm vormen. Voor de achtergrondverlichting worden LED's gebruikt en zodra je het scherm inschakelt, worden de LED's actief. Op dat moment verbruiken ze energie en dan maakt het niet uit of er donkere of lichte kleuren worden weergegeven, omdat de pixels zelf geen elektriciteit verbruiken.

Wat betreft de ogen:

Of een donker thema prettig is voor de ogen, is een ingewikkelde vraag, want er zijn veel aspecten om rekening mee te houden. Als het gaat om pure leesbaarheid van normaal functionerende ogen, dan zijn zwarte letters op een witte achtergrond de beste optie. Dat heeft te maken met factoren als de kleur, het invallende licht en de opname van de iris.

Bij helder licht hoeft de iris minder ver te openen om voldoende licht te absorberen en omdat de lens niet is vervormd door een vergrote iris, kunnen we scherper zien. Bij duistere instellingen is het precies andersom: bij witte tekst op een zwarte achtergrond gaat de iris verder open en vervormt de lens waardoor de letters voor het oog vertroebelen met de achtergrond, ook wel eens een uitstralingseffect of halo-effect genoemd.

Maar aan de andere kant is onderzocht dat donkere thema's juist rustiger zijn voor de ogen wanneer het omgevingslicht zwak is. Ook voor mensen die slechter zien verhogen duistere thema's de leesbaarheid. Opticiens betwijfelen alleen of dit ook geldt voor de meerderheid van de mensen, bij wie er juist meer inspanning moet worden verricht voor het lezen van witte tekst op een zwarte achtergrond.

Als de omgeving helder is, belasten donkere achtergronden de ogen juist meer. Ook een hoog contrast tussen tekst en achtergrond is prima voor onze ogen, maar witte tekst op zwarte achtergronden is voor de meeste gebruikers juist vermoeiend voor de ogen. Ons advies is dan ook: gebruik een donker thema bij de schemer en nacht, maar een licht thema overdag.