Met enige verbazing heb ik de laatste maanden weer gezien hoe de de gestaalde kaders van Steve Jobs' cult of Mac een 15 jaar oud concept de hemel in hebben gehypet. Vanaf het moment dat de technische specificaties van de iPad bekend werden was het voor mij duidelijk dat ik er geen zou gaan kopen.

De iPad is een iPhone++ en dat geldt helaas ook voor het niveau van controle dat Apple wil houden over alle aspecten van het gebruikt er van. Apple bepaalt welke applicaties je mag draaien, welke mediabronnen acceptabel zijn en in welke formats die mediabronnen worden opgeslagen. De iPad is daarmee vergelijkbaar met de AOL-ervaring van het Internet van ruim 12 jaar geleden. Een ommuurde tuin waar de klant 'beschermd' wordt tegen de chaotische vrijheid van het open Internet en stevig moet betalen voor dat voorrecht.

Stap terug

Critici van de iPad hebben al de afgelopen maanden al terecht in detail uitgelegd hoe de iPad in veel opzichten een stap terug is ten opzichte van het rijke read/write Internet. Steve's tablet is in de eerste plaats een 'media-consumption-device', net als een DVD-speler dus eigenlijk. Je leest, kijkt en luistert naar iets dat iemand anders voor je heeft bedacht en bent passief, net als een TV kijker (TV, je weet wel, van vroeger ;-). Ook welke dingen je bekijkt loopt via Apple, zomaar zelf content kiezen en kijken in formats van je eigen keuze is natuurlijk niet de bedoeling. Ook bepaalt het Apple Politburo welke 'vieze' woorden je wel en niet mag lezen op de E-book reader.

Net als bij de AppleTV is het apparaat een directe pijplijn naar de iTunes- en App store. Voor Apple is het dan een directe pijplijn naar je creditcard. Voor de AppleTV is er inmiddels een goed alternatief: XBMC dat de keuze weer teruglegt bij de eigenaar van de hardware. Waarschijnlijk komt er voor de iPad ook wel zoiets, een jailbreak zodat .mkv files afgespeeld kunnen worden en liefhebbers hun eigen apps kunnen installeren zonder eerst toestemming van Steve te hoeven vragen.

Het kan ook anders. Bij het Internet tablet van Archos wordt de mogelijkheid van het installeren van een compleet ander OS zelfs expliciet mogelijk gemaakt. Als ik al een 'derde' apparaat (naast laptop en telefoon) koop wil ik graag dat soort vrijheden en daar wil ik ook voor betalen. Een iPad kopen in de huidige verschijningsvorm is dus niet aan mij besteed. Wellicht dat het apparaat in de toekomst minder gesloten wordt en dan zal ik heroverwegen, maar nu niet.

Toch blij door iPad

Toch ben ik blij dat Apple dit soort dingen maakt en hypet. Apple dwingt met dit soort producten namelijk andere leveranciers tot vernieuwing die anders niet, of veel later, zou plaatsvinden. Inmiddels zijn er meer dan tien andere partijen bezig met het uitbrengen van tablet-achtige apparaten en krijgen bestaande apparaten zoals de tablets opeens extra aandacht.

Nog belangrijker is de hoge usability lat die door Apple neergelegd wordt. Dat geeft ook de opensource community iets om naar te streven.

Usability is van oudsher niet het sterkste punt van opensource software, veiligheid, stabiliteit en portabiliteit was altijd de focus. Voor de Linux desktop is Windows al niet meer het ijkpunt, dat is grotendeels gehaald (inclusief CPU-vretende eye-candy met zwabberende vensters).

MacOSX is de norm die wordt nagestreefd (en geïmiteerd) door bijvoorbeeld het Ubuntu team en dat is prima. Zoals Steve zelf ooit Picasso citeerde: "good artists copy, great artists steal", en hij kan het weten.

Indirect genieten

Vóór de iPod waren mp3 spelers slecht bruikbaar en oninteressant voor verreweg de meeste mensen. De iPhone heeft Nokia, Samsung, HTC en Google een stevige motivatie gegeven om sneller met gewaagde nieuwe telefoons te komen. Hoewel ik dus nooit meer een iPod/Phone/Pad zal kopen geniet ik dus indirect toch van de nieuwe concepten die door deze producten mainstream zijn geworden. Zoals ik nu, na 2 kapotte MacBook-Pro's weer geniet van een Thinkpad (X301, Lenovo's antwoord op de MacBook air) met Ubuntu. Thanks Apple!

Zo'n 5-7" tablet met 32Gig vast geheugen en een open architectuur lijkt me prima, stop er dan ook meteen HSDPA in en ik heb er graag 600 euro voor over.

Arjen Kamphuis is CTO van ict-managementbureau Gendo.