Of de iPad nou 'revolutionair' en 'magisch' is, of slechts evolutionair en gelikt vormgegeven, het nieuwste product van Mac- en iPhone-maker Apple houdt de gemoederen flink bezig. Het is deze week al bejubeld en afgekraakt. Ja, het komt niet tegemoet aan de enorm hoge verwachtingen, zo mist het een camera, telefonie, multitasking, diverse aansluitmogelijkheden, breedbeeld en Adobe Flash. Maar er zijn ook positieve punten: het heeft wel 3G, naast gewoon wifi, kost geen duizend(en) dollars, is gesteund door Apple-deals met boekenuitgeverijen, en laat gebruikers webbrowsen en mailen.

Het is nog afwachten of het een succes (zoals de iPhone) of een flop (zoals de G4 Cube) wordt. De iPad velt hoe dan ook slachtoffers, nu al.

Vrijheid

Als je de Electronic Frontier Foundation (EFF) mag geloven, luidt de iPad het einde in van vrijheid. Zowel op computers als op het internet als geheel. Het is namelijk een groot uitgevallen iPhone, zonder het telefoondeel en de camera. Dus eigenlijk een iPod Touch Maxi. En op die Apple-apparaten draaien alleen apps die door de ballotagecommissie van het Mac-hoofdkwartier te Cupertino komen. En de criteria voor goedkeuring zijn en blijven vaag.

Belangrijk en opvallend gemis is Flash van Adobe, op het web veelgebruikt voor niet alleen animaties maar ook voor zogeheten ria's (rich internet applications). Apple-roerganger Jobs heeft Flash eerder al afgewezen voor de iPhone, wegens te hoge systeembelasting en daarmee energieverbruik. De EFF valt ook over de beperkingen voor muziek, video (films, tv-series) en e-books. Aanschaf daarvan kan alleen via de winkel van Apple: iTunes. Ook het consumeren van die content ligt aan banden, klaagt de EFF, die dan ook een petitie tegen de iPad heeft opgezet.

E-readers

Natuurlijk, het doorbreken van de iPad als e-reader is niet gegarandeerd. Net zoals het wegvagen van de e-readerconcurrentie zeker geen gegeven is. Toch is het al wel duidelijk dat Apple's apparaat een flinke impact zal hebben. Veel van de kritiek op e-readers is dat die apparaten zwart-wit schermen hebben, te kleine en te trage schermen, geen of beperkte internettoegang bieden, geen of onhandige toetsen(borden) hebben, geen muziek en video kunnen afspelen, en nog meer dingen. Allemaal zaken die de iPad wél heeft en kan.

Zeker, het instapmodel van Apple is flink duurder dan de goedkoopste e-reader op de markt. Maar de duurdere modellen zitten in het prijsbereik van de iPad, die meer kan dan de instapmodellen. Of het daarmee een betere e-reader is, blijft de vraag. Maar de pressie op de e-readermakers is deze week flink toegenomen. Net zoals kleurenschermpjes en functies van bijvoorbeeld Windows Mobile-pda's (handcomputers) een deuk hebben geslagen in de verkoop van Palms monochrome pda's, die wel veel langer meegingen op één batterijlading. Palm wie? Precies.

Tablets en netbooks

Nog duidelijker is de impact op Apple's pc-concurrenten. Nagenoeg al die bedrijven voeren pc-tablets, of gaan daarmee komen, en hebben ook netbooks in hun productportfolio. Nu kraakt Apple-ceo Steve Jobs netbooks af, ook in zijn presentatie van de iPad, en stelt dat het eigenlijk geen concurrenten zijn. Wel er tegenover zetten, en dan zeggen dat het geen concurrentie is? De kracht van het 'reality distortion field' van Jobs is haast voelbaar.

Hoe dan ook, tablets hebben nu de opgaaf meerwaarde te bieden. Of dat nou lagere prijs, betere hardware, dunner ontwerp, meer aansluit- of outputmogelijkheden zijn. En netbooks hebben weliswaar de omzet van de pc-markt flink geschraagd, maar de winstcijfers van de leveranciers niet veel opgeleverd. De marges op netbooks zijn namelijk flinterdun. Vandaar dan ook dat de hardwareproducenten met het oog op het verwachte economische herstel dit jaar toewerken naar duurdere, pardon: betere, modellen. Met Intel maar ook Microsoft voorop, die ook graag meer willen verdienen aan duurdere, pardon: krachtigere netbooks.

De portemonnee van de consument

Toegegeven, de prijs van de iPad valt mee. Op het eerste oog. Maar voor goed gebruik is de duurdere 3G-uitvoering (met ook gsm-compatibiliteit) nodig, met de bijbehorende maandelijkse betaling voor een 3G-verbinding. Maak de optelsom eens.

In tegenstelling tot de iPhone gaat het hier niet om gedwongen koppelverkoop; de iPad kan toe met prepaid en is niet gebonden aan een telecomprovider; het is unlocked. Wel kondigt Apple een deal aan met AT&T voor de Amerikaanse markt. Voor andere landen volgen nog bekendmakingen hierover.

In eerste instantie lijken de operators dus slachtoffer; die lopen exclusiviteit en daarmee klantenaanwinst mis. Of ze lopen 3G-netwerkoverbelasting mis. Bovendien lijkt de aanwas van klanten en wat dat oplevert ook tegen te vallen. En wat de iPad betreft, de moderne consument heeft al een telecomabonnement, en de gretige gebruiker ook al een 3G-verbinding. Die vallen beide niet te gebruiken voor de iPad, een tweede maandelijkse betaling is dus aan de orde.

Apple-werknemers

En 'last but not least' de werknemers van Apple. De ingenieurs, ontwikkelaars en ontwerpers in dienst van de iPhone-producent. De ondergeschikten van ceo Steve Jobs, die eerder al ook in zijn ziekbed de touwtjes in handen hield - of in ieder geval in de gaten hield. Jobs die persoonlijk nieuwe producten bekijkt en (af)keurt.

De man die vroeger al een team ingenieurs tot het onmogelijke heeft opgezweept, met burnouts alom, om een persoonlijke computer met grafische interface te maken voor minder dan tienduizend dollar. Pardon? Ja, dat was het bedrag waar de revolutionaire Lisa van Apple op uitkwam. En waar de kleine Macintosh, heimelijk ontwikkeld door een groep onder leiding van Jobs, gauw een einde aan heeft gemaakt. De rest is, zoals het gezegde luidt, geschiedenis.