Als je Android 10 straks opstart, lijkt het niet zoveel anders dan 9. Maar zelfs zonder radicale nieuwe features - of het OS nu toch nog de naam krijgt van een lekkernij of niet - biedt het besturingssysteem nieuwe manieren om door je smartphone te gaan, deze aan te passen en om hem te beveiligen. Als je niets nieuws kan vinden, kijk je op de verkeerde plek. Hier volgen de beste nieuwe features van Android 10 en hoe je ze gebruikt.

Donker thema

De donkere modus is een simpele feature waar veel mensen wel reikhalzend naar uitkijken. In Android heet het Donker thema en het draait veel elementen in de standaardapps van Google om qua kleuren: van verblindend wit naar zwart of donkergrijs. Helaas is het allemaal wat versplinterd met sommige apps die automatisch verduisteren en anderen waarbij je zelf een knop moet omzetten.

Klaar voor Donker thema

  • Bij meldingen
  • Google Zoeken-widget
  • Chrome
  • Google Pay
  • Contacten
  • Drive
  • Keep Notities en lijsten
  • Foto's
  • Bestanden
  • Play Games
  • Instellingen


Aparte donkere modus in app-instellingen:

  • Rekenmachine
  • Berichten


Altijd donker:

  • Klok
  • Play Movies


Niet klaar voor Donker thema:

  • Gmail
  • Google
  • Home
  • Maps
  • Nieuws
  • Play Boeken
  • Play Store
  • Wear OS

Voor de apps en elementen die het ondersteunen kun je het Donker thema op twee manieren inschakelen. De simpelste is in het meldingenvenster. Als je die verder naar beneden trekt voor de snelle instellingen, is er een Donker thema-pictogram. Er is ook een schuifje toegevoegd aan de scherminstellingen. Google heeft op de Android 10-site ook gehint naar Donker thema voor Maps en Assitant, dus het kan niet lang duren voor overgebleven apps ook deze ondersteuning ontvangen.

Gebaarnavigatie

Technisch is gebaarnavigatie al begonnen in Android 9, maar in vrijwel alle opzichten is Android 10 het eigenlijke debuut. Dat komt omdat Google het gebarensysteem heeft verfijnd en een heleboel nieuwe manieren introduceert om door je toestel te gaan. Als je deze navigatie selecteert, merk je dat de knoppen die je normaal onderaan ziet volledig verdwijnen. Ze zijn nu vervangen door een lijntje zoals je ook ziet op de iPhone om de homeknop aan te geven. Google heeft het hele systeem gestroomlijnd, zodat je minder afhankelijk bent van de homeknop.

Home: Veeg omhoog vanaf de onderkant van het scherm als je in een app zit.

Schakel naar andere app: Veeg naar links of naar rechts onderaan het scherm.

App-overzicht: Veeg omhoog vanaf de homeknop en houd je vinger even stil op het midden van het scherm.

Open app-drawer: Veeg omhoog vanaf de onderkant van het scherm in een homescreen, of veeg omhoog een tweede keer in het app-overzicht.

Assistant: Veeg vanuit de linker- of rechterhoek van het scherm.

Omdat de terugknop is verdwenen, vraag je je wellicht af hoe je naar het vorige scherm gaat in een app. Daarvoor veeg je vanaf een van de zijkanten van het scherm. Van links naar rechts vegen, of andersom, in een app betekent dat je een venster teruggaat. Je ziet de animatie van een pijltje en voelt een lichte vibratie, waarna je alleen maar hoeft los te laten om naar het vorige venster te gaan.

Je ziet ook een nieuw tandwielpictogram naast de omschrijving van hoe een gebaar werkt. Hier stel je bijvoorbeeld de gevoeligheid in van het apparaat op je veegbeweging om de functionaliteit van de terugknop te activeren. Die fijne controle is belangrijk, want sommige apps schuiven zijmenu's uit of hebben andere acties in de zijkant van het beeld.

Google heeft vastgelegd dat een app maar tot 25 procent van de onderste helft van de linkerkant mag blokkeren, zodat ontwikkelaars nog steeds zijbalken kunnen gebruiken, zonder het teruggebaar te blokkeren. Als een app een zijmenu heeft, zorgt vegen vanaf de onderkant aan de linkerzijde ervoor dat het menu uitvouwt, terwijl vegen vanaf een andere plek het vorige venster oproept. Als een app geen zijmenu heeft, maakt het niet uit vanaf welke positie je veegt.

Android 10-meldingen

Het zou geen nieuwe Android-versie zijn als er geen tweaks waren aan het meldingensysteem. De wijzigingen in Android 10 zijn niet zo radicaal als ze waren in Android Pie, maar ze zijn nog steeds nuttig. Je kunt nog steeds lang drukken of snel vegen op een melding om de instellingen voor waarschuwingen te openen, maar in plaats van alles uitzetten of blijven weergeven, kun je nu meldingen op stil zetten of verder tikken om een fijnmaziger menu te bereiken.

Over stille meldingen gesproken, je kunt ze ook beter vinden in Android 10. In het meldingenvenster zie je een nieuwe groep voor stille meldingen, zodat je in één oogopslag ziet welke doorkomen zonder zoemen of bliepen. De instellingen per app zijn ook gestroomlijnd, zodat ze eenvoudiger te begrijpen en gebruiken zijn.

De instellingen zijn grotendeels gelijk aan Android 9, maar er zijn een paar features waarvan het de moeite waard is om ze te benoemen. Behalve 'Verwijderen' en 'Nu stoppen' heb je nu de optie om een app te openen vanuit het venster App-info in de instellingen van Apps en meldingen. Ook zie je in het tabblad Meldingen nu een schatting van hoeveel notifcaties deze per week verstuurt, zodat je beter kunt inschatten of je hier perk en paal aan wilt stellen.

Nieuwe deelfunctionaliteit

De deelfunctionaliteit is een beetje een pijnpunt geworden in vorige Android-versies, maar in 10 heeft Google dat aangepakt. Je roept deze nog steeds hetzelfde op - via het deelpictogram - maar de feel en functionaliteit zijn anders. Al meteen valt op dat het een stuk sneller is geworden. In vorige versies duurde het vaak een seconde of twee voordat mogelijke apps en recente contacten werden weergegeven, nu is het bijna onmiddellijk.

Het is ook sneller om een bestemming te vinden. De oude versie gebruikte app- en cachedata om te voorspellen met wie of via wat je iets wilde delen, met een lange rommelige lijst. In Android 10 is dat verdeeld over logische velden: je meestegbruikte contacten, gevolgd door vier apps op basis van hoe je ze gebruikt en daarna een alfabetische lijst van alle mogelijke bestemmingen. Daarmee is het makkelijker om de app te vinden die je wilt gebruiken.

Focus

Google bracht Digitaal welzijn uit in Android 9 als manier om onder meer te zien hoe vaak je op je telefoon kijkt en hoe vaak je je verschillende apps gebruikt. Dat leverde verrassende inzichten op. In Android 10 wil Google je helpen om eventueel onwenselijk gedrag aan te passen. Behalve opties als 'Bijna bedtijd' en app-timers, heeft Android 10 ook de nieuwe modus Focus.

Zoals de naam al aangeeft, zorgt de modus ervoor dat je je aandacht kunt richten op je werk door afleidende apps uit te schakelen, bijvoorbeeld Twitter of Candy Crush. In tegenstelling tot app-timers stel je geen bepaalde tijdsduur in, dus je moet zelf Focus modus weer uitschakelen als je even pauze hebt. Dat is makkelijk, want er zit een knop in je snelle instellingen boven je meldingenvenster om de modus met een tik aan of uit te zetten.

Ook is er nu de feature Family Link. Deze ouderlijke toezichtsfunctie was voorheen beschikbaar via een aparte app. Google voegt dit nu toe aan Android zelf, zodat je via de instellingen een account kunt opzetten en kunt beperken wat je kinderen doen, en zelfs extra schermtijd goedkeuren. Het was nooit zo logisch dat Family Link een aparte download en app-ervaring waren dis het is mooi om te zien dat het nu geïntegreerd is.

Privacy

De afgelopen paar versies heeft Google wijzigingen doorgevoerd om Android transparanter en meer privé te maken. Versie 10 zet dat door, hoewel veel van deze wijzigingen achter de schermen gebeuren. Zo kunnen apps bijvoorbeeld niet bij informatie op het klembord of apparaatinfo als de IMEI en serienummer zonder daarvoor speciaal gemachtigd te zijn.

Er zijn een paar interessante instellingen toegevoegd. Er is een nieuwe menu Privacy in Instellingen, waar Google een heleboel controlemiddelen heeft verzameld om te beperken hoeveel informatie Google zelf mag aanspreken. De meeste daarvan blijven ook in andere menu's - locatiegeschiedenis, advertenties, vergrendelingsscherm, et cetera - maar het is handig om ze allemaal op één plek te hebben.

Er is ook een nieuw tabblad Toegankelijkheid dat vertelt of apps volledige toegang tot je apparaat hebben. In mijn geval had alleen 1Password zulke rechten, maar het is een stuk makkelijker met dit tabblad om eventuele malafide apps op te merken.

In het tabblad Privacy is ook een nieuwe Machtigingen-beheerder. Die werkt hetzelfde als het vroegere Machtigingen in het menu. Je kunt hier bijvoorbeeld zien welke apps toegang hebben tot de camera, je contacten of microfoon.

Er is een belangrijke wijziging wat betreft Locaties: in plaats van toegang verlenen of intrekken is er een derde optie - alleen toegestaan op het moment dat de app wordt gebruikt. Dat betekent dat een app je gps-data niet kan aanspreken of volgen als je hem niet expliciet aan het gebruiken bent en je je niet meer druk hoeft te maken over locatie-tracking op de achtergrond.

Omdat de meeste gebruikers zich niet bewust zijn van deze verandering, pusht Google af en toe meldingen om te verklikken welke apps je locatie gebruiken. Af en toe krijg je een melding te zien dat een specifieke app je locatie aanspreekt omdat hij daar toestemming voor heeft. Om die machtiging te wijzen, tik je op deze melding en kom je meteen bij de desbetreffende app-machtiging uit.

Delen van wifi-wachtwoorden

Er is één ding dat gasten willen nog voordat je de koffie inschenkt of de taart aansnijdt: je wifi-wachtwoord. Android 10 maakt het makkelijker om die door te geven, wat handig is voor de mensen met een complex wachtwoord. Als je nu in je wifi-instellingen kijkt en op je eigen draadloze netwerk klikt zie je een nieuwe knop Delen. Klik hierop en je krijgt een QR-code die een andere smartphone kan scannen om in te kunnen loggen.